vb.is
2026-03-27 16:45
Eldsneytisverð hækkað minna hér en á öðrum Norðurlöndum
Samtök verslunar og þjónustu (SVÞ) birtu greiningu sem sýnir að eldsneytisverð hafi hækkað mun minna á Íslandi en á hinum Norðurlöndunum frá áramótum. Greiningin byggir á gögnum frá GlobalPetrolPrices og nær yfir tímabilið 5. janúar til 23. mars. SVÞ ályktar af þessum gögnum að íslenskir söluaðilar hafi ekki gengið óeðlilega hart fram í verðhækkunum.
Einkunn Vitans: 5/10
Mat Vitans
Samtök verslunar og þjónustu (SVÞ) birtu greiningu sem sýnir að eldsneytisverð hafi hækkað mun minna á Íslandi en á hinum Norðurlöndunum frá áramótum. Greiningin byggir á gögnum frá GlobalPetrolPrices og nær yfir tímabilið 5. janúar til 23. mars. SVÞ ályktar af þessum gögnum að íslenskir söluaðilar hafi ekki gengið óeðlilega hart fram í verðhækkunum.
Gagnrýni Vitans
Meginvandinn við þessa umfjöllun er sá að greint er frá niðurstöðum hagsmunasamtaka — SVÞ — sem talsmaður eldsneytissala, án þess að nokkur gagnstæð sjónarmiðsaðili eða óháður sérfræðingur sé beðinn um umsögn. SVÞ er beinn hagsmunaaðili í þeirri umræðu sem um ræðir, og framseting greinarinnar gefur í skyn að ályktanirnar séu hlutlægar. Lesandinn fær ekki tækifæri til að meta hvort gagnasett GlobalPetrolPrices sé viðurkennd og fullnægjandi uppspretta, hvort samanburðurinn taki tillit til gjaldeyrissveiflna, skatta eða annarra þátta sem gætu skýrt muninn. Þá er athyglisvert að Hagstofa Íslands er nefnd í upphafi greinarinnar sem uppspretta þeirra talna sem SVÞ víkur að — en hagstofugögn og GlobalPetrolPrices-gögn eru ekki bornin saman eða skýrð nánar.
Fréttamaður lætur SVÞ setja dagskrána og tjá niðurstöðuna í formi þar sem ekkert andmæli koma fram. Ekkert bent er á hagsmunatengslin sérstaklega, og ekkert tillit tekið til þeirra sem vilja rökstyðja inngrip — til dæmis neytendaverndaryfirvöld, hagfræðingar eða hagsmunasamtök neytenda — þótt greinin sé beinlínis skrifuð gegn slíkum sjónarmiðum. Þetta er merkileg skekkja þegar vitnað er í gögn framkvæmdar af samtökum sem gætu haft beinan fjárhagslegan ávinning af þeirri túlkun sem sett er fram.