Gallup: Nei-ið komið yfir
Stutt frétt sem endursegir nýjan Þjóðarpúls Gallup um þjóðaratkvæðagreiðsluna og setur hann í samhengi við fjórar fyrri mælingar. Heimildin er nafngreind, tölurnar dagsettar og fréttin nefnir sérstaklega að munurinn hafi ekki mælst tölulega marktækur. Á móti vantar allar aðferðafræðilegar upplýsingar og fréttin er unnin upp úr umfjöllun Ríkisútvarpsins, ekki frumgögnum.
Það sem skilar þessari frétt yfir meðallag í könnunarumfjöllun er ein setning: að munurinn hafi ekki mælst tölulega marktækur í neinni mælinganna fimm. Þessi fyrirvari fellur allt of oft niður í íslenskri fréttamennsku um skoðanakannanir, og hér stendur hann þar sem hann á heima. Tímaröðin er líka vel unnin, fjórar fyrri mælingar með dagsetningum framkvæmdatíma, sem gerir lesanda kleift að meta þróun frekar en einangraða tölu.
Heimildakeðjan er hins vegar veikari en hún þarf að vera. Fréttin byggir á því sem Ríkisútvarpið birti „rétt í þessu“, ekki á gögnum frá Gallup beint, og ekkert er rætt við Gallup eða talsmann fyrirtækisins. Þá vantar það sem raunverulega skiptir máli þegar 3,2 prósentustiga munur er kynntur í fyrirsögn: úrtaksstærð, svarhlutfall, vikmörk og hvernig könnunin var framkvæmd. Athygli vekur að ein mælinganna var gerð fyrir Áfram Ísland, hagsmunaaðila í málinu, en fréttin lætur við það sitja að nefna nafnið án þess að útskýra hvað það þýðir fyrir samanburðinn.
Framsetningin er hlutlaus; fyrirsögnin lýsir niðurstöðunni án gildishlaðinna orða og hvorug fylkingin fær forgjöf í orðavali. Niðurstaða: hæf og upplýsandi endursögn með einum raunverulegum kosti umfram venjulega könnunarfrétt, en án frumvinnu og án þeirra aðferðafræðilegu upplýsinga sem lesandi þarf til að meta hversu mikið marka má tölurnar.
