Elkem segir tollfrelsi geta skilað 350 milljónum á ári
Frétt Vísis um tollastöðu Elkem byggir á þremur nafngreindum heimildum: forstjóra fyrirtækisins, skriflegu svari Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi og svari utanríkisráðuneytisins. Blaðamaðurinn lét ekki nægja að taka viðtal heldur leitaði sjálfstæðrar staðfestingar á tollkjörunum. Helsti veikleikinn er að upphæðin sjálf er óstaðfest áætlun fyrirtækisins og lesandinn fær ekkert viðmið til að meta stærð hennar.
Fyrirsögnin gerir það sem hún á að gera: hún eignar töluna Elkem í stað þess að setja hana fram sem staðreynd. Það hljómar smávægilegt en er einmitt þar sem viðskiptafréttir bresta oftast. Blaðamaðurinn gengur svo skrefi lengra en viðtalið sjálft og fær skrifleg svör frá tveimur óskyldum aðilum, Samtökum fyrirtækja í sjávarútvegi og utanríkisráðuneytinu, sem bæði staðfesta tollkjörin sjálfstætt. Fyrirvararnir eru á sínum stað, bæði frá forstjóranum og ráðuneytinu, og kvótaþakið gagnvart Evrópusambandinu er tekið með þótt það dragi úr sögunni.
Talan 300 til 350 milljónir er hins vegar eingöngu útreikningur fyrirtækisins og forsendurnar liggja ekki fyrir. Enginn hagfræðingur eða sérfræðingur um utanríkisviðskipti er kallaður til til að vega hana, og lesandinn fær hvorki útflutningsmagn né rekstrarniðurstöðu Grundartangaverksmiðjunnar til að meta hvort þetta séu stórar eða litlar fjárhæðir í hlutfalli við umsvifin. Þar hefði ein einföld viðbót gert fréttina mun upplýsandi.
Annað gat er skýringin sjálf: hvers vegna Ísland stendur með núll prósent á meðan Noregur ber 12,5 prósent er aldrei útskýrt. Frétt sem byggir alla frásögnina á þeim mun ætti að segja lesandanum hvernig sú staða kom til. Dagsetningin á verndarráðstöfunum Evrópusambandsins, „í nóvember“, er líka ártalslaus.
Þrátt fyrir þetta er hér vandað, frumsamið handverk með fjölbreyttum og sannreynanlegum heimildum. Vantar dýpt í tölurnar, ekki heiðarleika í framsetningu.
