Ef Ísland gengur í Evrópusambandið flyt ég til Danmerkur
Skoðanagrein Benedikts Jóhannessonar fyrir þjóðaratkvæðagreiðsluna 29. ágúst byggir á einni miðlægri röksemd: að aðildarviðræður hafi gildi sem greining á íslensku samfélagi, óháð niðurstöðu. Höfundur upplýsir um eigin hagsmuni og setur atkvæðagreiðsluna rétt fram, en myndhverfingin um bílaskoðun gerir umdeilanlegt ferli hlutlausara en það er. Fullyrðingar um kerfislæga veikleika eru ótölusettar.
Greinin er birt undir skoðanamerki og höfundur gefur sig fram sem stofnanda Viðreisnar, flokks sem hefur aðild að Evrópusambandinu að kjarnastefnu. Það er til fyrirmyndar; lesandinn veit hvaðan röksemdin kemur. Sömuleiðis er skýrt og rétt tekið fram að 29. ágúst er ekki kosið um inngöngu heldur um viðræður, sem er einmitt sá greinarmunur sem oftast tapast í umræðunni. Höfundur nefnir gagnröksemdina að ekkert sé um að semja og gengur meira að segja út frá því að viðræður leiði ekki til aðildar.
Þar endar hins vegar heiðarleikinn í röksemdafærslunni. Myndhverfingin um bílaskoðunina er lipur en villandi: aðildarviðræður eru ekki hlutlaus fagskoðun heldur ferli þar sem umsóknarland er metið út frá því hversu vel það samræmist regluverki sambandsins, með pólitískri skuldbindingu innbyggðri. Að lýsa þeim sem greiningu sem við getum svo valið úr, „lagað það sem okkur líst á og hafnað hinu“, er fullyrðing sem er sett fram án rökstuðnings. Hér átti höfundur greiðan aðgang að sterkustu gagnröksemdinni og velur að ganga fram hjá henni.
Listinn yfir kerfislæga veikleika, aðgangshindranir, fákeppni, húsnæðiskostnað, sveiflur, er trúverðugur en algjörlega ótölusettur. Sama gildir um „tugi þúsunda Íslendinga“ sem búa erlendis; tölur Hagstofunnar liggja fyrir og hefðu kostað eina setningu. Fyrirsögnin er tekin úr munni ónafngreinds andstæðings í heita pottinum og speglar ekki innihald greinarinnar; það er hnyttið en nálgast agnabeitu.
Niðurstaða: heiðarlega merkt skoðanagrein með skýrri röksemd og upplýstum hagsmunum, en hún hlífir sjálfri sér við erfiðustu gagnrýninni og styður fullyrðingar með máltækjum fremur en gögnum. Þetta er sæmilegt en ekki framúrskarandi.