visir.is
2026-07-05 14:31
Upplýsingar eru ekki ógn, þær eru forsenda
Skoðanagrein Halldórs Jörgen Olesen heldur því fram að samningaviðræður við ESB séu forsenda upplýstrar ákvörðunar og að hafna þeim sé að hafna upplýsingum. Greinin byggir nær alfarið á tilvitnunum í þekktar sögupersónur og fræðimenn til að styðja eitt afmarkað sjónarmið í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslunnar 29. ágúst.
Einkunn Vitans: 6/10
Mat Vitans
Vel skrifuð skoðanagrein um ESB-viðræður sem byggir á tilvitnunum í frægar persónur en tekst ekki á við gagnrök eða gögn úr íslenskum veruleika.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem skoðun, og henni ber að meta sem slíka. Röksemdafærslan er skýr og samkvæm: samningaviðræður jafngildi upplýsingaöflun, og upplýsingaöflun sé alltaf betri en fáfræði. Sem mælskuleg framsetning er þetta vel byggt upp. Veikleikinn liggur hins vegar í hugverklegri heiðarleika. Höfundur setur fram þá forsendu að samningaviðræður séu eins konar hlutlaus gagnaöflun, en skoðar aldrei gagnrökið: að upphaf formlegra aðildarviðræðna geti haft pólitískan skriðþunga, kostað fjármagn og mannafla, eða bundið samningsaðila á þann hátt sem erfitt er að bakka frá. Þessi mótsjónarmið eru ekki óþekkt í umræðunni, og að hundsa þau veikir röksemdafærsluna. Tilvitnunarflóran er eftirtektarverð: Churchill, Mandela, Kofi Annan, Reagan, Drucker, Kahneman og Burns eru allir nefndir sem „heimildir" en þjóna í raun sem skreytingar á einni hugmynd frekar en sem gagnastoð. Engum íslenskum gögnum eða rannsóknum er beitt til að styðja meginþesisinn, til dæmis reynslu annarra smáríkja af ESB-viðræðum eða greiningu á kostnaði og áhættu slíkra viðræðna. Jón Sigurðsson er notaður til að leggja sjálfstæðisbaráttu Íslendinga við jákvæða ESB-umræðu til jafns, sem er djarft rökfræðilegt stökk án frekari rökstuðnings. Greinin er vel skrifuð, skýr í boðskap sínum og heiðarleg um afstöðu höfundar. Sem skoðanagrein er hún viðunandi, en sem rökræða um flókið viðfangsefni er hún einsleit og vantar viðurkenningu á veikleikum eigin forsendna.
