visir.is
2026-07-17 12:31
Sjálfbært laxeldi á Íslandi
Skoðanagrein skrifuð af öryggis- og fræðslustjóra Kaldvíkur sem færir rök fyrir sjálfbærni íslensks laxeldis. Greinin er í reynd hagsmunaskrif fyrir hönd fyrirtækisins og greinarinnar í heild, þótt hún sé birt undir merkjum skoðunar. Tölulegar fullyrðingar eru settar fram án beinna heimildatilvísana og ekkert er vikið að þekktu gagnrýnisatriðum eins og lúsavanda eða erfðablöndun.
Einkunn Vitans: 4/10
Mat Vitans
Hagsmunaskrif starfsmanns Kaldvíkur birt sem skoðanagrein; engin gagnrýnissjónarmið og tölur án heimilda.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem skoðanagrein, en rétt er að benda á að hún er skrifuð af starfsmanni Kaldvíkur, sem nefnt er í lok greinar. Þetta er í raun kynningarefni í búningi skoðanar. Á forsendum skoðanagreinar er réttmætt að höfundur taki afstöðu, en rökstuðningurinn er einsleitur: engin gagnrýnissjónarmið eru viðurkennd, engar áskoranir greinarinnar nefndar nema í óljósu orðalagi („þrátt fyrir áskoranir"), og alþekkt umhverfissjónarmið, svo sem erfðablöndun við villta stofna, lúsavandamál og áhrif á botnlífríki, eru hundsuð að öllu leyti. Tölur um fóðurhlutfall (1,2–1,3 kg á kíló, 0,5–0,6 kg af villtum fiski) og fjölda starfsfólks („hátt í tvö þúsund") eru settar fram án tilvísunar í rannsóknir, stofnanir eða gögn; lesandinn getur ekki sannreynt þær út frá greininni sjálfri, þótt þær kunni að eiga sér stoð í opinberum heimildum eða iðnaðarskýrslum. Fullyrðingin um að sýklalyf séu ekki notuð í íslensku laxeldi er sett fram sem alger staðhæfing, en lesandinn fær enga vísbendingu um hvaðan sú upplýsing kemur. Sem skoðanagrein skorar hún lágt á hugmyndafræðilegan heiðarleika: höfundur gerir ekki grein fyrir hagsmunatengslum sínum fyrr en í undirmálslínu neðst, og framsetningin er einhliða á þann hátt að jafnvel góð röksemdafærsla þyrfti að viðurkenna þekkta gagnrýni til að vera sannfærandi.
