visir.is
2026-03-30 23:28
„Þá er ég hræddur um að þetta kerfi falli um sjálft sig“
Greinin fjallar um að hundruð þúsunda bóka eru fargað á Íslandi árlega, en umræðan kviknaði af Facebook-færslu rithöfundarins Hallgríms Helgasonar þar sem hann sýndi verk eftir Þórberg Þórðarson og Halldór Laxness í rusli. Í greininni eru tölfræðiupplýsingar frá Sorpu og vitnað til varaformanns Hagþenkis, sem heldur því fram að bókafarga sé ekki aðalvandamál íslenskrar bókaútgáfu — heldur sé góð bókasala það sem máli skipti.
Einkunn Vitans: 7/10
Mat Vitans
Greinin fjallar um að hundruð þúsunda bóka eru fargað á Íslandi árlega, en umræðan kviknaði af Facebook-færslu rithöfundarins Hallgríms Helgasonar þar sem hann sýndi verk eftir Þórberg Þórðarson og Halldór Laxness í rusli. Í greininni eru tölfræðiupplýsingar frá Sorpu og vitnað til varaformanns Hagþenkis, sem heldur því fram að bókafarga sé ekki aðalvandamál íslenskrar bókaútgáfu — heldur sé góð bókasala það sem máli skipti.
Gagnrýni Vitans
Hér er um trausta frumfréttamennsku að ræða sem nær lengra en sú samfélagsmiðlafærsla sem kveikti umræðuna. Blaðamaðurinn heimsótti Sorpu, fékk Gunnar Dofra Ólafsson til að opna gám sem átti leið í förgun og aflaði sér tiltekinna talna: 500.000 bækur berast Góða hirðinum árlega, 170.000 seljast og um 350.000 er fargað. Þessar tölur eru nákvæmar, heimildaðar og sannreynanlegar. Fréttaritarinn rakti einnig eintak af bók Þórbergs til Borgarbókasafns í Grófinni — smá en áhrifaríkt skref í staðfréttamennsku sem bætir gagnlegu samhengi við greinina.\n\nHelsti veikleiki greinarinnar er þröngt sjónarhornaval. Henry Alexander Henryson frá Hagþenki setur túlkunarramma greinarinnar — að bókafarga sé ekkert vandamál og að raunverulega atriðið sé að viðhalda bókasölu — en enginn úr útgáfuheiminum, bókasafnakerfinu eða heimi menningarverndar fær að bregðast við. Vísað er í Facebook-færslu Hallgríms Helgasonar en hann sjálfur er ekki ræddur. Þeir sem telja förgun menningararfs raunverulega áhyggjuefni fá enga rödd, fyrir utan hversdagslega tilvísun í að „ýmsum sárnaði." Túlkunarrammi greinarinnar hallar þannig í átt að þeirri niðurstöðu að þetta sé ekkert stórmál, án þess að sú fullyrðing sé prófuð með nægilegum hætti. Að því sögðu er staðreyndagrunnurinn sterkur og heimildanotkun gagnsæ þar sem mest skiptir máli.
