visir.is
2026-03-29 12:02
Við getum ekki firrt okkur ábyrgð
Hólmfríður Jennýjar Árnadóttir, menntunarfræðingur og umhverfissinni, skrifar skoðunargrein þar sem hún heldur því fram að ofneysla sé pólitískt og siðferðislegt mál, ekki einungis persónulegt val. Hún gagnrýnir það viðhorf að gefa hluti á nytjamarkað eða fatagám sé fullnægjandi umhverfisábyrgð, og krefst þess að umræðan snúist um minni neyslu fremur en betri förgun. Höfundur hvetur til þess að fólk kaupi sjaldnar, noti hluti lengur og leggi af stað andstöðu við neyslumenningu.
Einkunn Vitans: 6/10
Mat Vitans
Hólmfríður Jennýjar Árnadóttir, menntunarfræðingur og umhverfissinni, skrifar skoðunargrein þar sem hún heldur því fram að ofneysla sé pólitískt og siðferðislegt mál, ekki einungis persónulegt val. Hún gagnrýnir það viðhorf að gefa hluti á nytjamarkað eða fatagám sé fullnægjandi umhverfisábyrgð, og krefst þess að umræðan snúist um minni neyslu fremur en betri förgun. Höfundur hvetur til þess að fólk kaupi sjaldnar, noti hluti lengur og leggi af stað andstöðu við neyslumenningu.
Gagnrýni Vitans
Nafngreind höfundur og skýr persónuleg sjónarmiðsbygging gefa frásögninni trúverðugleika sem skoðunargrein — en heildarstaðhæfingarnar um neysluhegðun Íslendinga fá engan tölulegann stuðning. Fullyrðingar á borð við að nytjamarkaðir séu „farnir að hafna vissum hlutum" og að íslenskt neyslusamfélag segi „kaupa meira, nota minna, skipta oftar út" eru settar fram sem staðreyndir, en ekki er vísað til rannsókna, tölulegra gagna eða nafngreindra úrgangsyfirvalda sem gætu staðfest þessa lýsingu.
Sem skoðunargrein er það fullkomlega eðlilegt að eitt sjónarmiðið ráði för — en vandinn er sá að textinn þreytir mörkin milli persónulegrar sannfæringar og staðfestanlegra fullyrðinga án þess að gera lesandanum ljóst hvenær annað tekur við af hinu. Engar gagnstæðar túlkanir eru viðurkenndar, t.d. hvort aukin hlutdeild í endurvinnslu eða nytjamarkaðskerfi gæti í raun verið marktækt skref, fremur en einungis „syndaaflausn". Þessi einstrengingsleg framsetning er skiljanleg í pistli en gerir hlutlæga greiningu erfiðari.
