mbl.is
2026-08-08 11:00
Ekki skipulögð upplýsingaóreiða
Greinin fjallar um upplýsingaóreiðu í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslu um ESB-aðild og byggir á viðtali við sérfræðing Netvís ásamt nokkrum dæmum um rangfærslur frá bæði já- og nei-hliðinni. Greinin nefnir heimildir og tilvik sem lesendur geta sannreynt, en framsetningin kallar á nánari skoðun.
Einkunn Vitans: 7/10
Mat Vitans
Greinin reynir að gefa dæmi um rangfærslur frá báðum hliðum ESB-umræðunnar, en nei-hliðin fær ekki jafn skýrt tækifæri til andsvara og já-hliðin. Nafngreind heimild frá Netvís styrkir fréttina.
Gagnrýni Vitans
Greinin á sér athyglisverðan styrk í því að nefna dæmi um rangfærslur frá báðum hliðum umræðunnar: samtökin Sjá og Áfram Ísland fá á sig, en einnig Pawel Bartoszek þingmaður Viðreisnar og formaður utanríkismálanefndar. Þetta gefur til kynna vilja til jafnvægis. Viðtalið við Stefaníu Ragnarsdóttur hjá Netvís er nafngreind og sannreynanleg heimild sem gefur fréttinni fastan grunn.
Hins vegar er ástæða til að nefna nokkur atriði. Í fyrsta lagi er sjálf leiðréttingin á rangfærslum, einkum varðandi sænsku krónuna og málskotsréttinn, sett fram sem staðreynd af blaðamanninum sjálfum án þess að nafngreindur sérfræðingur eða heimild styðji hana; þetta er ekki endilega rangt, en á greiningarvettvangi sem þessum hefði verið farsælla að vísa til sérfræðinga eða opinberra gagna. Í tilviki Pawels Bartoszek er vísað til Konráðs S. Guðjónssonar hagfræðings, sem er gott, og til IMF-skýrslu sem lesendur geta sannreynt. Greinin hefur þó þann veikleika að hvorki Margrét Rós Sigurjónsdóttir né fulltrúar Áfram Ísland virðast hafa fengið bein tækifæri til andsvara við leiðréttingunum sem koma fram í fréttinni. Pawel fær hins vegar talsvert rými til viðbragða. Þetta ójafnvægi í aðgangi að viðmælendum dregur nokkuð úr heilindum greinarinnar. Að lokum er fyrirsögn og forsendur greinarinnar, þ.e. niðurstaða Netvís um að engin skipulögð upplýsingaóreiða sé að verki, frekar lítill hluti af efninu; meginefnið er yfirlit yfir rangar eða villandi fullyrðingar, sem er gagnleg þjónusta við lesandann en passar ekki alveg við þá framsetningu sem fyrirsögnin gefur til kynna.