Getur maður verið rasisti án þess að gera sér grein fyrir því?
Skoðanagrein á Vísi þar sem höfundur, sem hefur búið á Íslandi í rúm tuttugu ár, fjallar um lúmska mismunun gegn innflytjendum á vinnumarkaði og hlutverk tungumálsins í valdatengslum. Röksemdafærslan byggir alfarið á eigin reynslu og athugunum höfundar, án tilvísana í rannsóknir eða gögn. Greinin er hófstillt og viðurkennir ábyrgð innflytjenda sjálfra.
Greinin er birt sem skoðanagrein og verður því metin á forsendum röksemda, ekki heimildajafnvægis.
Sterkasti þáttur textans er hugmyndaleg heiðarleiki. Höfundur fellur ekki í þá gryfju að stilla málinu upp sem Íslendingum gegn útlendingum, heldur bendir á að reyndir innflytjendur geti sjálfir sýnt nýkomnum sömu yfirlætistilfinninguna. Hann viðurkennir líka gagnkröfuna: að samfélag með eigið tungumál megi vænta þess að fólk leggi sig fram um að læra það. Sú tvíhliða framsetning gerir röksemdina trúverðugri en dæmigerðan pistil um sama efni.
Svakleikinn er sönnunargrunnurinn. Allar lykilfullyrðingar, að erlendir starfsmenn séu oftar undir smásjá, leiðréttir oftar og gerðir að blóraböggli, eru bornar fram sem persónuleg athugun: „ég hef stundum séð“. Í opinberri umræðu á Íslandi liggja fyrir gögn sem hefðu styrkt málið verulega, meðal annars kannanir stéttarfélaga á kjörum erlends starfsfólks og rannsóknir á ómeðvitaðri hlutdrægni. Ein tilvísun hefði lyft greininni úr reynslusögu í rökfærslu.
Fyrirsögnin er líka nokkuð stór miðað við svarið; höfundur ræðir í raun ómeðvitaða hlutdrægni fremur en rasisma og gerir ekki skýran greinarmun á hugtökunum.
