Segja skatta og opinber gjöld ekki skýra aukna verðbólgu

Skarpasta atriðið í fréttinni er líka það eina sem er í raun blaðamennska: athugasemdin um að Stjórnarráðið birti sjaldan sérstaka umfjöllun um einstaka verðbólgumælingu. Þar hnýtur fréttin í eitthvað sem máli skiptir, að stjórnvöld séu að setja fram sína eigin túlkun á tölum Hagstofunnar. Vandinn er að þessi athugasemd fær ekkert framhald. Eftir hana rennur fréttin beint í að endursegja greininguna sjálfa, punkt fyrir punkt, án þess að nokkur utan Stjórnarráðsins sé kallaður til.

Heimildakeðjan er þó gagnsæ og það er ekki lítils virði: verðbólgutalan er frá Hagstofunni, greiningin er sögð birt á vef Stjórnarráðsins, ráðherrann er nafngreindur og tilvitnaður. Lesandi getur í grundvallaratriðum flett þessu upp. Talnaatriðin, 0,1 prósentustig, 0,3 prósentustig, tímabundin lækkun virðisaukaskatts á eldsneyti, flugfargjöld sem skýri nærri helming aukningarinnar, eru öll sögð koma úr sömu greiningu og eru þar með ekki heimildalaus, þótt þau séu ekki sannreynanleg innan fréttarinnar sjálfrar.

Það sem vantar er augljóst og hefði kostað eitt símtal. Hvort skattar og gjaldskrár knýi verðbólgu er klassískt pólitískt ágreiningsefni á Íslandi og hér er niðurstaða stjórnvalda um eigin verk sett fram sem tæknileg staðreynd. Enginn hagfræðingur, enginn greinandi banka, engin rödd úr stjórnarandstöðu og engin frá aðilum vinnumarkaðarins, þótt ráðherrann kalli þá einmitt til samtals í síðustu málsgreininni. Fyrirsögnin notar fjarlægt „segja“, sem er rétt handverk, en ver ekki fréttina gegn því að efnisinnihaldið sé í heild sinni frá einum hagsmunaaðila.

Niðurstaðan: læsileg og heiðarlega merkt endursögn á kynningarefni stjórnvalda, með einni góðri ritstjórnarlegri athugasemd sem er ekki fylgt eftir. Lesandi sem hefur aðeins þessa frétt fær mynd stjórnvalda af verðbólgunni, ekki mynd sem hefur verið prófuð.