dv.is
2026-08-06 11:00
Þjóðaratkvæðagreiðsla 29. ágúst: Ótrúlega lágt svarhlutfall hjá Áfram Ísland – Morgunblaðið túlkar niðurstöður frjálslega
Greinin er ritstjórnarefni sem gagnrýnir umfjöllun Morgunblaðsins um skoðanakönnun Gallup fyrir Áfram Ísland og ber hana saman við könnun Maskínu sem birt var í DV. Höfundur telur Morgunblaðið túlka niðurstöður frjálslega og bendir á lágt svarhlutfall Gallup-könnunarinnar sem veikleika.
Einkunn Vitans: 7/10
Mat Vitans
Greinin gagnrýnir Morgunblaðið vel með tölum og samanburði, en notar Maskínu-könnunina sem viðmið án þess að ræða takmarkanir hennar.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem ritstjórnarefni og ber að meta á þeim forsendum, þ.e. gæði röksemdafærslu og heiðarleika í meðferð gagna. Á þeim mælikvarða stendur greinin nokkuð vel: höfundur ber saman tvær nafngreindar kannanir, tilgreinir úrtaksstærðir, svarhlutföll og dagsetningar og dregur ályktanir sem lesandi getur yfirfarið. Sérstaklega er vel gert að benda á að Gallup-könnunin sjálf var ómarktæk í heild, sem eru veigamiklar upplýsingar sem Morgunblaðið virtist draga lítið fram.
Hins vegar hefur greinin sinn eigin framsetningarveikleika. Höfundur notar Maskínu-könnunina sem eins konar sannleiksviðmið án þess að ræða takmarkanir hennar; enginn sérfræðingur í aðferðafræði kannana er nefndur eða vitnað til. Fullyrðingin um að hátt svarhlutfall Maskínu bendi til góðrar kjörsóknar er tilgáta sem höfundur setur fram „með sama hætti" og hann gagnrýnir Morgunblaðið fyrir. Þar er ákveðin mótsögn í rökstuðningnum. Greinin hefði orðið sannfærandi ef hún hefði leitað til óháðs sérfræðings í könnunaraðferðafræði til að styðja fullyrðingar um svarhlutfall og marktekt.