ruv.is
2026-06-01 08:19
Brýnt að „spýta í lófana“ og fjölga friðlýstum hafsvæðum
Greinin fjallar um stöðu Íslands gagnvart alþjóðlegum markmiðum um verndun hafsvæða og byggir nær eingöngu á viðtali við einn líffræðing hjá Náttúruminjasafni Íslands. Tölulegar fullyrðingar um hlutfall friðlýstra svæða eru settar fram án tilvísana í gögn, og enginn fulltrúi stjórnvalda eða sjávarútvegsins kemur að máli.
Einkunn Vitans: 5/10
Mat Vitans
Greinin byggir nær eingöngu á einum sérfræðingi, enginn fulltrúi stjórnvalda eða sjávarútvegs fær að svara, og lykiltalnaefni er án heimilda.
Gagnrýni Vitans
Greinin er ritstjórnarefni en birtist sem frétt sem gefur einum sérfræðingi, Sæunni Júlíu Sigurjónsdóttur, nánast allan vettvanginn. Hún er tilvitnuð bæði sem staðreyndaheimild og sem talsmaður ákveðinnar stefnu, sem gerir erfitt að greina hvar upplýsingar enda og hvar málflutningur tekur við. Þetta er verulegur veikleiki: lesandinn fær eitt sjónarhorn á flókið pólitískt og vísindalegt mál. Tölur eins og 2% friðlýstra hafsvæða og 20% á landi eru settar fram án þess að vísað sé í skýrslu, gagnagrunn eða opinbera úttekt; lesandinn getur ekki sannreynt þær án frekari leitar. Markmiðin frá Sameinuðu þjóðunum eru nefnd en engin nánari tilvísun gefin í samþykktina frá 2022, sem hefði auðveldað sannreyningu.
Stórt vantar að stjórnvöld fái tækifæri til að svara. Greinin nefnir að umhverfisráðherra hafi gefið út stefnu og að aðgerðaráætlun sé á næstunni, en enginn fulltrúi ráðuneytisins er spurður um innihald hennar eða bregst við gagnrýni Sæunnar á að verndarsvæði á hafi séu ekki í áætluninni. Sama gildir um sjávarútveginn, sem Sæunn nefnir sem nauðsynlegan samstarfsaðila; enginn úr þeim geira kemur að máli. Framsetningin er því einhliða, þótt málið snúist um hagsmunaárekstra milli atvinnugreina, náttúruverndar og alþjóðlegra skuldbindinga. Hægt er að meta greinina sem ágætt fyrsta skref en hún er ekki fullunnin frétt.