dv.is
2026-04-23 16:30
Harpa Hildiberg skrifar: Hversu margir þurfa að deyja áður en stjórnvöld breyta kerfinu?
Greinin er skoðanagrein/persónulegt vitnisburðarrit eftir Hörpu Hildiberg Böðvarsdóttur, móður sem lýsir nær þriggja áratuga reynslu af fíknivandamálum sonar síns. Hún gagnrýnir íslenska fíknimeðferðarkerfið, skortur á búsetuúrræðum og hvetur til stefnubreytinga að finnskri fyrirmynd. Greinin birtist sem skoðanagrein en er ekki auðkennd sem slík á skýran hátt í fyrirsögn eða undirtitli.
Einkunn Vitans: 6/10
Gagnrýni Vitans
Sem skoðanagrein byggð á persónulegri reynslu ber að meta textann fyrst og fremst á röksemdafærslu og heiðarleika fremur en hefðbundnum heimildakröfum fréttamennsku. Röksemdafærslan er á köflum áhrifarík: samlíkingin við lungnaveika einstaklinga úti í snjó dregur skýrt upp hið fáránlega í úrræðaleysi, og tilvísunin í finnska „Housing First" módelið er áþreifanleg. Hins vegar er meðferð gagna yfirborðskennd. Fullyrðingin um að finnska kerfið spari „2,2 milljónir króna á ári á hvern einstakling" er sett fram án þess að tilgreina upprunalega rannsókn eða umreikningsaðferð yfir á íslenskar krónur; heimildalistinn neðst nefnir „Y-Foundation Finland" og „Housing First Europe Hub" en tengir ekki við ákveðin skjöl, sem gerir sannprófun erfiða. Talan um „nær 70%" samdrátt í langtímaheimilisleysi í Finnlandi er víða staðfest í evrópskum skýrslum, en greinin setur hana ekki í samhengi við stærð og uppbyggingu finnska kerfisins samanborið við það íslenska. Þá er fullyrðingin um „skelfilegan hraða" hækkunar dánartíðni vegna ofskammta á Íslandi studd engu tölfræðilegu tilvísun, þótt Embætti landlæknis sé nefnt sem heimild.
Styrkleikar greinarinnar felast í heiðarlegum persónulegum vitnisburði og skýrri kröfu til stjórnvalda. Veikleikarnir snúa að því að alþjóðlegar tilvísanir eru notaðar án nægilegs samhengis, og ákall um fjárstyrk til tiltekins samtaka (Matthildar) í lok greinarinnar þýðir í raun að textinn blandast saman við söfnunaráskorun, sem hefði átt að vera aðskilið frá greininni sjálfri til að varðveita trúverðugleika skoðanabirtingarinnar.