visir.is
2026-08-05 17:02
Landráðabrigsl og skrípaleikir
Skoðanagrein Einars Kárasonar rithöfundar þar sem hann mælir fyrir Já-atkvæði í væntanlegri þjóðaratkvæðagreiðslu um ESB-viðræður. Hann dregur sögulegar hliðstæður milli andstöðu kalda stríðstímans við vestræna samvinnu og núverandi andstöðu gegn ESB-viðræðum, og telur sömu rökin endurtaka sig sem skrípaleikur.
Einkunn Vitans: 7/10
Mat Vitans
Vel skrifuð skoðanagrein Einars Kárasonar með sögulegum tilvitnunum, en einhliða: gagnrök NEI-hliðar fá ekkert rými.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem skoðun og höfundur er nafngreindur rithöfundur; hún er metin á forsendum rökstuðnings og hugræns heiðarleika. Einar Kárason ritar af bókmenntafræðilegum og sögulegum þekkingargrunni og styður rök sín við sannreynanlegar heimildir: tilvitnunum í „Atómstöðina" með blaðsíðutölum, söguleg atvik eins og Keflavíkursamninginn 1946, griðasamning Stalíns og Hitlers 1939, stofnun Sameiningarflokks alþýðu og stefnubreytingar kommúnistahreyfingarinnar. Þetta er verulega sterkari stoð en algengt er í skoðanagreinum. Hann vísar einnig í Reykjavíkurbréf Morgunblaðsins og samantekt Þorgerðar Katrínar utanríkisráðherra á samfélagsmiðlum, sem lesandinn getur leitað uppi.
Meginröksemdafærslan er skýr: að NEI-hliðin endurtaki orðræðu kommúnista frá miðri 20. öld og að sögulegt samhengi sýni hversu innantóm þau rök hafi reynst. Þetta er rökstutt og áhugavert sjónarhorn, en hugrænn heiðarleiki hnígur þó á vissum stöðum. Höfundur einfaldar mótmæli andstæðinga verulega og leggur þeim nánast eingöngu stalínískar rætur til grundvallar; engar gagnröksemdur um fullveldi, sjávarútveg eða gjaldmiðilsmál fá rými, sem dregur úr sannfæringarkrafti rökstuðningsins. Samanburðurinn við spár Ólafs Ragnars Grímssonar um EES-samninginn er áleitin nálgun, en höfundur tilgreinir ekki hvaða spár nákvæmlega reyndust rangar, sem gerir fullyrðinguna erfiða að sannreyna. Ákall um Já-atkvæði í lokin er skýrt og heiðarlegt, ekki dulið sem hlutleysi. Sem skoðanagrein er þetta vel skrifað og söguleg röksemdin lifandi, þótt einhliða nálgunin takmarki sannfæringarkraftinn.