visir.is
2026-04-04 14:00
Sjálfsmynd þjóðar
Skoðanagrein eftir Steinar Harðarson, stjórnarmann í VG, sem krefst þess að Ísland segi upp varnarsamningnum við Bandaríkin frá 1951. Höfundur teiknar upp sögu bandarísks herveldis og gagnrýnir íslenska ráðamenn harkalega fyrir að kalla BNA „vinaþjóð" og „verðugan bandamann". Greinin er skýr pólitísk yfirlýsing frá vinstri væng íslenskra stjórnmála.
Einkunn Vitans: 5/10
Mat Vitans
Skoðanagrein VG-manns sem krefst uppsagnar varnarsamnings við BNA. Röksemdin er einsleit, forðast alla gagnröksemd og styðst við ósannaðar fullyrðingar.
Gagnrýni Vitans
Sem skoðanagrein ber að meta textann á forsendum rökstuðnings og hugverkslegrar heiðarleika, ekki heimildajafnvægis. Höfundur gefur sig fram sem stjórnarmaður í VG, sem er til bóta í gagnsæi. Röksemdin er einþátta: söguleg upptalning á hernaðaraðgerðum BNA er notuð sem eina röksemdin fyrir uppsögn varnarsamnings, en engin tilraun er gerð til að vega öryggisávinning samningsins eða meta hvað kæmi í staðinn. Fullyrðingin um að „nánast engin þjóð á jarðríki" treysti BNA er óstudd og ýkt. Tilteknar staðhæfingar, eins og að hersveitir BNA hafi „rændi þjóðhöfðingja" Venesúela, eru settar fram án tilvísana í heimildir eða dagsetningu, sem gerir lesandanum erfitt að sannreyna þær sjálfstætt. Söguleg atriði eins og Hiroshima og Guantanamo eru almennt þekkt, en sumar nýlegri fullyrðingar, til dæmis um herkví á Kúbu og morð á sjómönnum undan ströndum Venesúela, þyrftu skýrari tilvísanir. Veikleiki greinarinnar felst einkum í einhliða sjónarhorni sem forðast alla gagnröksemd; höfundur spyr aldrei hvort önnur stórveldi, til dæmis Rússland eða Kína, myndu skapað aðra tegund öryggisógnar við Ísland án varnarsamnings. Slík einsleitni veikir sannfæringarkraft röksemdarinnar jafnvel sem skoðanagrein.
