heimildin.is
2026-06-02 09:13
Ævilengd fólks með grunnskólamenntun hefur styst síðustu ár
Frétt um nýjar tölur Hagstofunnar um ævilengd Íslendinga eftir menntun og kyni. Greinin byggir á opinberum gögnum frá Hagstofu Íslands og flytur helstu niðurstöður án verulegrar greiningar eða viðbragða.
Einkunn Vitans: 7/10
Mat Vitans
Frétt um ævilengd eftir menntun byggð á Hagstofutölum. Heimild skýr en framsetning á köflum sjálfmótsagnarkennd og samhengi vantar.
Gagnrýni Vitans
Greinin vísar skýrt í Hagstofu Íslands sem uppsprettu og flytur tölfræðilegar staðreyndir sem lesandi getur sannreynt. Það er styrkur. Hins vegar er framsetningin á köflum ruglingsleg: í þriðju málsgrein segir fyrst að vænt ævilengd háskólamenntaðra hafi „ekki lengst" frá 2011, en strax á eftir kemur fram að sama hópur geti vænst þess að lifa „um einu og hálfu ári lengur árið 2025 en 2011". Þessi sjálfmótsögn gerir lesanda erfitt fyrir að skilja kjarnann. Fyrirsögnin einblínir á styttingu ævilengdar grunnskólamenntaðra, sem er rétt samkvæmt gögnunum, en í meginmáli greinarinnar fá háskólamenntaðir jafn mikið pláss; framsetningin er þó ekki beinlínis villandi. Veikleiki greinarinnar er einkum sá að hún flytur tölurnar hratt án þess að setja þær í samhengi: engin sérfræðiviðtöl, engar skýringar á mögulegum orsökum og ekkert mat á hvers vegna menntunarmunur í ævilengd hefur aukist. Fyrir frétt af þessu tagi, sem fjallar um mikilvægt lýðfræðilegt efni, hefði einn sérfræðingur á sviði lýðheilsu eða félagsfræði styrkt efnið verulega. Engu að síður er um hefðbundna tölfrétt að ræða sem byggir á staðfestri opinberri heimild, og slíkar fréttir þurfa ekki endilega mótrödd. Einkunn endurspeglar að heimild er skýr en framsetning gölluð á einum stað og samhengi vantar.