Sex ýkjur nei-sinna og já-sinna
Skoðanagrein hagfræðings sem tekur sex útbreiddar fullyrðingar úr ESB-umræðunni og hafnar báðum ýtrustu útgáfum hverrar. Röksemdafærslan er óvenju samhverf og heiðarleg að því er varðar hvað höfundur segir að ekki sé vitað, en greinin kallar á gagnadrifna umræðu án þess að leggja fram gögn sjálf.
Greinin er birt undir skoðanamerki og ber það með sér: hér er ekki reynt að fela afstöðu. Það sem greinir hana frá stórum hluta þeirra fjölmörgu ESB-pistla sem birtust á sama vettvangi þessa daga er byggingin. Höfundur setur upp sex andstæð fullyrðingapör og gagnrýnir hvora hlið, líka þá sem hann er nær. Setningin um að já-sinnar eigi ekki að fela að aðild fylgi framsal valdheimilda er dæmi um vitsmunalega heiðarleika sem sjaldan sést í kosningaáróðri. Efnisatriðin sem hægt er að staðreyna, að sameiginleg landbúnaðarstefna ESB stendur utan EES og að stór hluti vinnumarkaðsréttar ESB gildir þegar hér í gegnum EES, eru rétt og upptalningin á gerðunum er nákvæm.
Þversögnin er samt augljós: greinin krefst þess tvisvar að umræðan byggi á gögnum og staðreyndum, en leggur ekki fram eina tölu. Hagfræðingur sem skrifar um vaxtastig, gengissveiflur og verðbólguáhættu hefði með lítilli fyrirhöfn getað vísað í Seðlabankann eða samanburð við evrusvæðið. Reynslan af viðræðunum 2009 til 2013 er heldur ekki nefnd, þótt hún sé beinlínis það gagnasafn sem svarar spurningunni um hvað hægt er að semja um; sjávarútvegskaflinn var aldrei opnaður. Höfundur velur að láta óvissuna standa ósnerta þar sem eitthvað var hægt að segja.
Samhverfan er líka ekki alveg jafn hlutlaus sem hún lítur út. Röksemdin „við vitum ekki, þess vegna þarf að semja“ hallar óhjákvæmilega í eina átt, og helstu mótbáru nei-sinna, að viðræðuferlið sjálft beri með sér aðlögunarkröfur og pólitískan skriðþunga, er ekki svarað. Sú röksemd er ekki ýkja; hún er efnisleg og hún er sniðgengin.
Niðurstaða: vel byggð, málefnaleg og óvenju hófstillt kosningagrein sem stendur undir sínu innan skoðanahefðarinnar. Hún nær ekki hærra vegna þess að hún gerir sjálf það sem hún gagnrýnir, að fullyrða um þörf á gögnum án þess að nefna nokkur.