visir.is
2026-07-05 16:00
Þeir seldu áhættuna sem tækifæri — og sendu þjóðinni reikninginn
Skoðanagrein Baldurs Péturssonar notar Brexit sem siðferðilega hliðstæðu til að rökstyðja ESB-aðild og evruupptöku fyrir Ísland, með skýrri áskorun um að kjósa já í þjóðaratkvæðagreiðslu 29. ágúst. Greinin er birt sem skoðun og höfundur er kynntur sem fyrrverandi aðstoðarframkvæmdastjóri Endurreisnar- og þróunarbanka Evrópu.
Einkunn Vitans: 6/10
Mat Vitans
Vel skipulögð skoðanagrein sem krefst heiðarleika í Evrópuumræðu, en hunsar sjálf áhættu ESB-aðildar og evru, þrátt fyrir að fordæma nákvæmlega þá einföldun hjá öðrum.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem skoðun og ber að meta á þeim forsendum. Röksemdafærslan er skýr og vel skipulögð: höfundur dregur siðferðilega hliðstæðu milli Brexit og þess sem hann telur blekkingar í íslenskri Evrópuumræðu, og beinir henni svo að þjóðaratkvæðagreiðslu. Heiðarleiki höfundar um eigin afstöðu er til fyrirmyndar; lesandinn veit nákvæmlega hvert stefnir frá fyrstu málsgrein.
Á hinn bóginn skortir greininguna ákveðinn hugsanalegan heiðarleika. Höfundur krefst þess af andstæðingum sínum að þeir feli ekki áhættu og kostnað, en hann sjálfur gerir lítið úr áhættu ESB-aðildar og evruupptöku. Enginn vaxtakostnaður, ekkert fullveldistap, engar gildrur samningaferlisins eru viðurkennd sem raunveruleg álitamál; þau eru afgreidd sem slagorð andstæðingsins. Þetta er einmitt sú einföldun sem greinin ákærir aðra fyrir. Talan um „80% regluverks" er sett fram án tilvísunar í skjöl eða rannsóknir, og þótt hún sé algeng í umræðunni er hún umdeild meðal fræðimanna, sem veikir rökstuðninginn. Sagan af dönsku nei-hermanninum sem sagði „þetta virkaði" er sett fram sem ósannreynanlegt hjásagnarefni; höfundur viðurkennir reyndar óvissu um frásögnina en nýtir hana engu að síður sem stoðrök. Sem skoðanatexti er þetta vel skrifað og rökrétt en einþátta. Höfundur dæmir gagnrýnendur sína fyrir nákvæmlega þá synd sem hann sjálfur drýgir: að fela áhættuna.
