visir.is
2026-06-04 13:08
Stærsti hluti landbúnaðarlands ekki í virkri notkun
Greinin fjallar um nýja skýrslu Landbúnaðarháskólans sem sýnir að stærsti hluti landbúnaðarlands á Íslandi er ekki í virkri notkun og leggur til hertari lög um eignarhald á jörðum. Höfundar skýrslunnar eru nafngreindir og tölulegar upplýsingar eru raktar úr henni. Greinin er nánast eingöngu byggð á skýrslunni sjálfri og engin viðbrögð frá öðrum hagsmunaaðilum eru sótt.
Einkunn Vitans: 7/10
Mat Vitans
Greinin byggir alfarið á skýrslu Landbúnaðarháskólans með góðum tölum en enginn annar aðili fær að svara, hvorki bændur, stjórnvöld né þeir sem nefndir eru á nafn.
Gagnrýni Vitans
Skýrsla Landbúnaðarháskólans er vel skilgreind heimild og höfundar hennar, Torfi Jóhannesson og Ásdís Hlökk Theodórsdóttir, eru nafngreindir. Tölulegar fullyrðingar eins og 486.000 hektarar, 90.000 hektarar í landgreiðslum, 600 lögbýli í eigu dánarbúa og upplýsingar um erlent eignarhald eru allar raktar beint til skýrslunnar og þar af leiðandi sannreynanlegar í meginatriðum. Greinin er þó einhliða að því leyti að hún byggir alfarið á skýrslunni og einum heimildarmanni, þ.e. skýrsluhöfundunum sjálfum. Engum hagsmunaaðilum er gefinn vettvangur til andsvara: ekki jarðeigendum, bændum, Bændasamtökum Íslands, stjórnvöldum né þeim erlendu aðilum sem nefndir eru á nafn, eins og félögum Jims Ratcliffe. Tillögur skýrslunnar um hertari lög eru kynntar sem sjálfsöguð stefna en ekki settar í samhengi við mótrökin, til dæmis þau sjónarmið sem lágu að baki jarðalögunum frá 2004 um frjálsari viðskipti. Þetta er veikleiki sem skiptir máli í frétt sem fjallar um tillögur að lagabreytingum, þar sem lesandinn fær einungis eina túlkun á málinu. Framsetningin í fyrirsögn og inngangstexta beinir athyglinni sterkt að vandanum en gefur ekkert rými fyrir þá skoðun að núverandi fyrirkomulag kunni að hafa kosti. Þrátt fyrir þessa ágalla er fréttaritun af skýrslukynningu á málþingi lögmæt tegund fréttamennsku og heimildin er traust; gallinn er frekar sá að blaðamaðurinn hefði getað styrkt greinina verulega með einu símtali til viðbótar.
