visir.is
2026-05-29 14:25
Skýrslan um krónuna sýni að valkostirnir séu tveir
Frétt um nýja skýrslu um gjaldmiðlavalkosti Íslands, unnin af erlendum sérfræðingahópi að beiðni fjármálaráðuneytisins. Greinin byggir á tilkynningu stjórnarráðsins og viðtali við fjármálaráðherra, en engin gagnrýnin rödd eða óháð sjónarhorn kemur fram.
Einkunn Vitans: 6/10
Mat Vitans
Frétt um skýrslu um krónuna byggir á traustum heimildum og aðgengilegu skjali, en einungis ráðherra fær rými til túlkunar; engin gagnrýnin rödd kemur fram þrátt fyrir pólitískt samhengi.
Gagnrýni Vitans
Greinin nefnir sterkar heimildir: opinbera skýrslu fjármálaráðuneytisins, nafngreinda erlenda sérfræðinga og beint viðtal við ráðherra. Skýrsluhöfundar eru allir nafngreindir og trúverðugleikagrunnur þeirra kynntur ítarlega, sem er vel. Skjalið sjálft er aðgengilegt til niðurhals, þannig að lesandinn getur sannreynt niðurstöður.
Helsti gallinn er einsleit raddflóra. Fjármálaráðherra fær rúman vettvang til að túlka niðurstöðurnar og leggur mat á þær sem „afgerandi" samanborið við úttekt Seðlabankans 2012, en enginn gagnrýnandi kemur að, hvort sem er hagfræðingur sem telur krónuna henta, fulltrúi stjórnarandstöðu eða sérfræðingur sem hefur efasemdir um forsendur skýrslunnar. Í ljósi þess að þjóðaratkvæðagreiðsla um ESB-viðræður stendur yfir, og ráðherra tengir skýrsluna beint við hana, skiptir jafnvægi sérstaklega miklu máli. Framsetning fyrirsagnarinnar og inngangsorða gefur skýrsluniðurstöðuna sem nánast óumdeilanlega staðreynd: „valkostirnir séu tveir". Sú afmörkun á sér stoð í orðum ráðherra, en greinin gerir engan greinarmun á því hvort þetta sé samhljóða niðurstaða fræðasamfélagsins eða pólitísk túlkun. Samanburðurinn við Svíþjóð er settur fram af ráðherra án tilvísunar í nafngreinda sænska skýrslu eða sérfræðinga, sem gerir þá fullyrðingu erfitt sannreynanlega innan greinarinnar sjálfrar. Gott hefði verið að leita til Seðlabanka Íslands eða háskólahagfræðinga á Íslandi um viðbrögð.