Orðið á götunni: Sægreifar borga hálfs milljarðs áróðursstríð Nei – Halldór Benjamín sagði vísvitandi ósatt í sjónvarpi
Ritstjórnarpistill sem fullyrðir að kosningabarátta Nei-hreyfingarinnar kosti 400 til 500 milljónir króna og að Halldór Benjamín Þorbergsson hafi vísvitandi logið í beinni útsendingu. Engin heimild er nefnd fyrir kostnaðartölunni og pistillinn nafngreinir tilteknar fjölskyldur og fyrirtæki sem fjármögnunaraðila. Í sömu grein er þó tekið fram að slíkar upplýsingar séu ekki opinberar á Íslandi.
Greinin er birt sem ritstjórnarefni og því er hún metin á forsendum röksemda og heiðarleika, ekki heimildajafnvægis. Þar rekst hún hins vegar á sjálfa sig. Í fimmtu efnisgrein er sagt að hér gildi engar reglur um að fjármögnun Nei- eða Já-hreyfinganna sé gefin upp og að „við munum aldrei fá upplýsingar um það hverjir nákvæmlega“ standi að baki. Í næstu efnisgrein eru samt nafngreindar fjölskyldur, fyrirtæki og landshlutar sem hafi lagt fram „vænar fúlgur fjár“. Höfundur getur ekki bæði haldið því fram að upplýsingarnar séu ófáanlegar og talið upp þá sem borga.
Burðartalan, 400 til 500 milljónir króna, hvílir eingöngu á orðalaginu „orðið á götunni“ og á ónefndu „fólkinu sem kann að reikna þetta“. Þarna hefði verið einfalt að gera betur: birta grófa útreikninga á birtingarverði, vitna í verðskrár auglýsingamiðla, ræða við auglýsingastofur eða fjölmiðlafólk undir nafni. Í staðinn er ágiskun sett fram sem staðreynd og notuð til að kalla nafngreindan mann lygara. Fullyrðingin um að 90 milljónir dugi „vart fyrir launum Halldórs Benjamíns“ er retórísk ýkja sem grefur undan trúverðugleika textans, ekki rök.
Þyngsta atriðið er ásökunin um vísvitandi ósannindi. Að segja að maður hafi „beinlínis logið í beinni útsendingu“ krefst annars en götusögu; það krefst gagna um hvað hann vissi. Slík gögn eru ekki lögð fram. Brexit-samanburðurinn er í sjálfu sér málefnalegur að því er varðar reglur um upplýsingaskyldu, og krafan um gagnsæi í fjármögnun kosningabaráttu er lögmæt og áhugaverð. En hún drukknar í ósannreynanlegum tölum og persónulegum ásökunum.
Niðurstaða: pistill með gilt umræðuefni en veika röksemdafærslu. Nafngreindar ásakanir án nokkurs rökstuðnings, innri mótsögn og lykiltala úr lausu lofti setja þetta í neðsta þrepið.