ruv.is
2 heimildir
2026-04-08 20:22
Megrunarhvetjandi efni á samfélagsmiðlum að ýta undir átröskun
Frétt um aukna átröskun meðal ungra stelpna og áhrif samfélagsmiðla á líkamsímynd. Greinin byggir á viðtölum við klínískan næringarfræðing og formann SÁTTar, ásamt tölum frá BUGL og tilvísun í Íslensku æskulýðsrannsóknina. Einnig er nefnd löggjöf á vettvangi Evrópuþingsins og frumvarp á Alþingi.
Einkunn Vitans: 7/10
Mat Vitans
Nafngreindir viðmælendur og BUGL-tölur styrkja greinina, en ónefnd „rannsókn" um skjátíma barna og óljós vísun í alþjóðleg samtök veikja heimildagrundvöllinn. Orsakasamhengi er of einfaldað.
Gagnrýni Vitans
Greinin er vel uppbyggð í grunninn og nýtir nafngreinda viðmælendur: Berglind S. Á. Blöndal, klínískan næringarfræðing, og Elínu Vigdísi Guðmundsdóttur, formann SÁTTar. Tölur frá BUGL um fjölda í meðferð (19, 36, 39, 42) eru nefndar og gefa lesandanum eitthvað áþreifanlegt til að meta umfang vandans, þótt greinin nefni réttilega að þetta sé aðeins brot heildarinnar. Vísað er í Íslensku æskulýðsrannsóknina og „alþjóðleg samtök um átröskunarsjúkdóma" (án þess að nefna þau sérstaklega), auk Evrópuþingsályktunar og frumvarps á Alþingi, sem styrkir heimildagrundvöllinn.
Það sem veikir greinina er nokkuð. Í fyrsta lagi er fullyrðingin um að „um níutíu prósent barna á grunnskólaaldri" verji þremur klukkustundum á netinu á dag sögð byggð á „rannsóknum" án þess að nokkur tiltekin rannsókn sé nefnd, sem gerir staðfestingu erfiða. Sama fullyrðing birtist orðrétt tvisvar í greininni, sem bendir til klippigalla. Þá eru „alþjóðleg samtök um átröskunarsjúkdóma" óljós tilvísun; lesandinn veit ekki hvort um er að ræða Academy for Eating Disorders, BEAT eða önnur samtök. Tónninn er mjög einhliða í þá átt að samfélagsmiðlar séu meginorsök átröskunar, en enginn sérfræðingur eða rannsakandi fær rými til að setja fram flóknara orsakasamhengi, til dæmis um erfðir, geðheilsu eða félagslega þætti. Greinin les stundum meira eins og vitundarvakning en fréttagreining, sem er ekki endilega galli ef markmiðið var „fréttaþáttur" eða viðtalsgrein, en fyrirsögnin gefur til kynna beina orsakatengingu sem greinin raunar sýnir ekki fram á með gögnum.