Lærdómurinn af Icesave
Skoðunargrein formanns Sjálfstæðisflokksins sem notar Icesave-málið til að vara við breyttri réttarstöðu Íslands við ESB-aðild fyrir þjóðaratkvæðagreiðslu 29. ágúst. Höfundur upplýsir um stöðu sína, byggir á sannreynanlegum atriðum og viðurkennir að aðrir megi vera á öðru máli. Kjarnaforsendan, að niðurstaðan hefði orðið önnur innan dómstólakerfis ESB, er hins vegar aldrei rökstudd.
Greinin er birt sem skoðunarefni og höfundur gefur sig fram sem formaður Sjálfstæðisflokksins strax í lokin. Það er til fyrirmyndar: lesandinn veit hverjir hagsmunirnir eru og getur lesið textann í því ljósi. Efnislega byggir greinin líka á atriðum sem hægt er að fletta upp: tveimur þjóðaratkvæðagreiðslum, niðurstöðu EFTA-dómstólsins, aðild framkvæmdastjórnar ESB að málinu til stuðnings ESA og því að regluverk ESB um innlánatryggingar frá 2014 hafi ekki verið tekið upp í EES-samninginn. Þetta er efnismeira en meðaltalið í aðsendum greinum um Evrópumál.
Þar sem röksemdin brestur er í miðjunni. Höfundur leiðir að því að niðurstaðan í Icesave hefði orðið önnur ef ágreiningurinn hefði fallið undir dómstól Evrópusambandsins, en færir engin rök fyrir því. Dómurinn snerist um túlkun tilskipunar sem einnig gildir innan ESB, og EFTA-dómstóllinn fylgir dómaframkvæmd Evrópudómstólsins í meginatriðum. Þetta er einmitt sá ágreiningur sem lesandinn þyrfti að sjá tekist á við, og hann er látinn liggja ósagður. Fullyrðingin um að stofnanaumgjörðin sjálf hafi skorið úr um niðurstöðuna er sett fram sem sjálfsagt mál en er í raun kjarni málsins.
Tilvísunin í Carl Baudenbacher er líka óþarflega laus. Sagt er að fyrrverandi forseti EFTA-dómstólsins hafi „nú vakið athygli“ á tilteknu atriði, en hvergi kemur fram hvar, hvenær eða í hvaða formi. Í grein sem sækir hluta af vigt sinni til utanaðkomandi valdmanns er þetta bagalegt; ein setning um viðtal, erindi eða greinarskrif hefði gert ummælin sannreynanleg.
Rökin um að „markmið aðildarviðræðna sé aðild“ eru lögmæt pólitísk athugasemd og sett fram sem slík. Höfundur viðurkennir jafnframt að EES-fyrirkomulagið sé ekki gallalaust og að menn megi meta ávinning meiri en kostnað. Sú hreinskilni hækkar matið. En greinin kallar eftir opinskárri umræðu um kostnaðinn af aðild án þess að nefna eitt einasta atriði hinum megin á vogarskálunum, til dæmis aðgang að bankasambandi eða öðrum úrlausnarleiðum. Að krefjast heiðarlegs kostnaðaruppgjörs og skila því sjálfur einhliða er innri mótsögn.
Sem pólitísk röksemdafærsla stendur greinin því ágætlega: skýr, læsileg og með efnisleg atriði sem má prófa. Hún er hins vegar byggð á forsendu sem hún sannreynir ekki og sleppir viljandi þeim mótrökum sem hún kallar eftir.
