Nei fyrir komandi kynslóðir
Skoðanagrein á Vísi þar sem fyrrverandi formaður Félags eldri borgara í Reykjavík hvetur til þess að segja nei í þjóðaratkvæðagreiðslu um ESB-viðræður. Hagsmunir og bakgrunnur höfundar eru uppi á borðinu, en burðarfullyrðing greinarinnar, að efnahagsleg rök Já-hliðarinnar hafi verið „afsönnuð“, er lögð fram án nokkurrar tilvísunar. Röksemdafærslan hvílir að mestu á tilfinningarökum sem greinin gagnrýnir sjálf hjá andstæðingum sínum.
Greinin er birt sem skoðanaskrif og því er ekki gerð krafa um jafnvægi raddanna, heldur um röksemdafærslu og heiðarleika. Þar er strax vandi: setningin um að „þessar mýtur hafi margsinnis verið afsannaðar í bæði ræðu og riti á opinberum vettvangi“ er lykilfullyrðing textans og hún er sett fram sem staðreynd án þess að vísað sé í eina einustu greiningu, skýrslu eða nafngreindan sérfræðing. Höfundur átti hægt um vik: umræðan síðustu vikur hefur verið full af greinum og útreikningum sem hefði mátt nefna með einni málsgrein. Hið sama gildir um staðhæfinguna að aldrei hafi verið áhugi meðal þjóðarinnar á aðild; skoðanakannanir eru til og hefðu verið einföld undirbygging.
Rökfræðilega gengur greinin í sjálfa sig. Fyrri hlutinn er ákæra á lýðskrum og gylliboð, en síðari hlutinn byggir nákvæmlega á sömu tækni: „embættismenn í Brussel“ án dæma um hvaða valdsvið færist í raun, hugmyndir um hvað ungt fólk „myndi hugsa“ án nokkurs stuðnings, og loks áköll til sjálfstæðisbaráttunnar og þjóðarstolts. Trump- og Orbán-samlíkingin er dregin fram og tekin til baka í næstu setningu, sem skilar hvorki rökum né skýrleika. Trúverðugast í greininni er raunar það sem er einfaldast: að höfundur segi hreint út hvers vegna hún kýs nei og hver hún er.
Gagnsæið um bakgrunn höfundar er til hróss og textinn er læsilegur og hreinskilinn um afstöðu sína. En skoðanagrein sem byggir aðalatriði sitt á því að andstæðar staðhæfingar séu þegar afsannaðar þarf að benda á hvar það gerðist. Lesandi sem hefur greinina eina til að byggja á fær sterka afstöðu en engin verkfæri til að sannreyna hana.
