vb.is
2026-06-09 11:55
Skattheimta í fiskeldi mest á Íslandi
Greinin er í raun endursögn á tilkynningu Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi (SFS) um frumvarp atvinnuvegaráðherra um lagareldi. Vísað er til greiningar norska ráðgjafarfyrirtækisins Menon Economics en engin sjálfstæð heimild eða gagnrýnin rödd kemur fram í textanum. Greinin er birt sem ritstjórnarefni en les meira eins og óbreytt fréttatilkynning.
Einkunn Vitans: 3/10
Mat Vitans
Greinin er nánast óbreytt fréttatilkynning SFS, án sjálfstæðra heimilda eða gagnrýninnar rýni. Fyrirsögnin setur fullyrðingu hagsmunasamtaka fram sem staðreynd.
Gagnrýni Vitans
Alvarlegasti gallinn er algjört skort á sjálfstæðri fréttavinnu. Greinin er nánast orðrétt endursögn á fréttatilkynningu SFS, og öll sjónarmið koma frá samtökunum sjálfum eða greiningu sem þau vísa til. Engin tilraun er gerð til að ná til atvinnuvegaráðherra, Alþingismanna, fjármálaráðuneytis, fræðimanna eða annarra sem gætu sett fullyrðingar SFS í samhengi eða mótmælt þeim. Þetta er mikið athugavert þar sem málið snýst um opinbera stefnumótun þar sem mótaðilar eru augljóslega til staðar.
Greiningin frá Menon Economics er nefnd sem stoð undir kjarnafullyðringuna, en lesandinn fær enga leið til að sannreyna hana; hvorki er vísað á skýrsluna sjálfa né skýrt frá forsendum hennar, og ekki kemur fram hvort SFS hafi sjálf pantað hana. Tölur um 20 milljarða króna rekstrartap og 6 milljarða í sértæk gjöld eru settar fram án tilvísunar í ársreikninga eða opinber gögn, þótt þær gætu verið staðfestanlegar í slíkum heimildum. Framsetningin er einhliða: fyrirsögnin „Skattheimta í fiskeldi mest á Íslandi" er sett fram sem staðreynd, en er í raun fullyrðing SFS sem byggir á greiningu sem lesandinn getur ekki yfirfarið. Ritstjórnin hefði átt að merkja textann greinilegar sem hagsmunagrein eða a.m.k. bæta við sjálfstæðri rýni á efnið.
