visir.is
2026-08-08 07:03
The First Yes Is the Crucial Vote
Skoðanagrein fyrrverandi forseta EFTA-dómstólsins, Carl Baudenbacher, sem tekst á við fullyrðingar Gauta B. Eggertssonar um að þjóðaratkvæðagreiðslur fyrir aðildarviðræðum eigi sér fordæmi í Evrópu. Baudenbacher greinir fordæmin sundur eitt af öðru og heldur því fram að ekkert þeirra sé raunverulega hliðstætt íslenska tilvikinu. Kjarni greinarinnar snýst um pólitískt afl skriðþunga: fyrsta „já" gæti orðið raunverulegt vendipunkt þótt annað atkvæði sé lofað.
Einkunn Vitans: 7/10
Mat Vitans
Vel rökstudd skoðanagrein EFTA-dómarans um íslenskt ESB-atkvæði, en lykilfullyrðingin um óafturkræfan skriðþunga skorti stuðning úr raunverulegum fordæmum.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem skoðanagrein og höfundurinn er nafngreindur með skýra faglega heimild: fyrrverandi forseti EFTA-dómstólsins og fyrrverandi gestakennari við Háskóla Íslands. Það gefur efninu trúverðugan grunn. Röksemdafærslan er skipulögð og markvissust þegar hún greinir hvert „fordæmi" Eggertssonar í sundur, vísar í tilteknar þjóðaratkvæðagreiðslur og löggjöf (49. grein sáttmála ESB, Prespa-samkomulagið, stjórnarskrárbreytingar í Rúmeníu) og útskýrir hvers vegna samhengið er ólíkt. Sá hluti er vel rökstuddur og sannreynanlegur. Kjarninn um „pólitískan skriðþunga" og hættu á að annað atkvæði verði ekki raunverulegt öryggisnet er eftirtektarverð greining sem beinir sjónum lesandans að hugtakinu slóðaháð þróun. Hér kemur þó helsti veikleikinn: þetta er sterk tilgáta, en hún er sett fram án þess að vísað sé í samanburðardæmi þar sem slíkt pólitískt þrýstingsferli hefur átt sér stað, hvort sem er í ESB-samhengi (til dæmis reynsla Noregs, Austurríkis eða Króatíu) eða víðar. Greinin hefði orðið sannfærandi ef bent hefði verið á raunveruleg tilvik þar sem fyrsta atkvæði skapaði óafturkræfan pólitískan skriðþunga. Einnig má nefna að Baudenbacher minnist á eigin ræðu í Minsk „at the fifth anniversary of the Eurasian Economic Community in 2019" í umfjöllun um Armeníu, en tengsl þess atriðis við meginröksemdina eru óskýr; það virkar sem óbein tilraun til að styrkja trúverðugleika höfundar frekar en efnislegur hluti röksemdarinnar. Á heildina litið er þetta vel reifuð skoðanagrein með skýran meginþráð, gagnsæjum forsendum og sannreynanlegum staðhæfingum, þótt nokkuð vanti á víðari tilvísanir til stuðnings lykilfullyrðingunni um skriðþungann.