visir.is
2026-04-20 09:16
Eðli umburðarlyndis hægrimanna
Skoðanagrein Sigurðar Arnar Stefánssonar, prófessors í stærðfræði við Háskóla Íslands, tekst á við túlkun Diljár Mistar Einarsdóttur á skýrslu Fjölmiðlanefndar og Netvís um viðhorf til mismunandi hópa. Höfundur heldur því fram að eðlismunur sé á því að mislíka hópa vegna skoðana þeirra annars vegar og uppruna eða aðstæðna hins vegar, og að umburðarlyndi hægrimanna sé ekki eins einhlítt og Diljá gaf í skyn.
Einkunn Vitans: 7/10
Gagnrýni Vitans
Greinin er vel byggð sem skoðanagrein og styðst við nafngreinda og sannreynanlega heimild, þ.e. skýrslu Fjölmiðlanefndar og Netvís, auk þess sem höfundur vitnar beint í tölur úr viðhorfskönnuninni (t.d. 68% vinstri mislíkar þjóðernissinna, 38,9% hægri mislíkar múslíma). Tilvitnunin í Pál Skúlason er áhrifarík og tengist meginröksemdafærslu höfundar á skýran hátt. Sterkasta röksemd greinarinnar er greiningin á eðlismun þess að mislíka hópa sem skilgreinast af skoðunum á móti hópum sem skilgreinast af uppruna eða aðstæðum; þetta er skýrt framsett og rökstutt með gögnum.
Það dregur þó nokkuð úr sannfæringarkrafti að höfundur viðurkennir sjálfur að hann viti ekki nákvæmlega hvernig spurningarnar voru settar fram, en byggi engu að síður mikla túlkun á gögnunum. Flokkun höfundar á því hvað teljist „skoðunahópur" og hvað „uppruna- eða eðlishópur" er rökfræðilega áhugaverð en einföldun; til dæmis mætti vel færa rök fyrir því að stuðningsfólk tiltekins flokks sé ekki eingöngu skilgreint af skoðunum heldur einnig af félagslegum aðstæðum. Eins setur höfundur fram fullyrðinguna „skoðunum má auðveldlega breyta" sem almenna staðhæfingu án fyrirvara, en sú forsenda er umdeild í félagsvísindum. Sem skoðanagrein er þetta hins vegar vel yfir meðallagi: rökin eru skýr, heimildir nafngreindar og gagnagrunnurinn opinber. Tónninn er gagnrýninn en ekki hatrænn.
