dv.is
2026-06-11 06:00
Þorsteinn Pálsson skrifar: Að læra eða læra ekki af sögunni
Skoðanagrein Þorsteins Pálssonar þar sem hann ver fyrri skrif sín um gjaldmiðilsmál og notkun tilvitnana í skrif Jóhannesar Nordal. Greinin er í raun svargrein við gagnrýni Salvarar Nordal og Sigurðar Tómassonar á fyrri grein höfundar. Höfundur byggir rök sín á opinberum heimildum og ævisögu Jóhannesar.
Einkunn Vitans: 7/10
Mat Vitans
Vel rökstudd skoðanagrein Þorsteins Pálssonar um gjaldmiðilsmál sem styðst við nafngreind gögn, en höfundur er sjálfur aðili málsins og hafnar gagnrökum á grunni þeirrar forsendu að skrifleg gögn vegi þyngra en munnlegar heimildir.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem skoðanagrein og ber að meta á þeim forsendum. Þorsteinn Pálsson flytur rökstuðning sinn af talsverðu handverki; hann vísar í ræðu Jóhannesar Nordal á ársfundi Seðlabankans 1991, í ævisögu Jóhannesar (með blaðsíðutilvísunum), í ríkisstjórnarákvörðun haustið 1991 og í sögulegt samhengi Bretton Woods samstarfsins. Þetta eru sannreynanlegar heimildir sem lesandinn getur flett upp, og slíkar tilvísanir eru ofar meðallagi í skoðanagreinum á íslenskum miðlum.
Áhugavert er þó hvað greinin leynir jafn miklu og hún sýnir. Þorsteinn var sjálfur forsætisráðherra þegar ráðgjöf Jóhannesar var tekin upp, og hann er sjálfur aðili málsins. Hann tekur það fram en ræðir ekki að gagnaðilar hans, Salvör og Sigurður, hafa líka beinar heimildir: persónuleg samtöl við Jóhannes. Þorsteinn hafnar þeim samtölum á þeim forsendum að þau séu ekki skrifleg eða birt, sem er gild aðferðafræðileg athugasemd, en hann dregur ekki þá ályktun að óskráð sjónarmið geti engu að síður verið rétt. Röksemdin er þannig hálf einhliða: skrifleg gögn eru gild, óskrifuð ekki, og það hentar vitaskuld höfundi vel. Einnig má gagnrýna að höfundur fer ekki ítarlega í gagnrök þeirra sem yfirgáfu fastgengisstefnuna á fyrsta áratug aldarinnar eða hvers vegna hún var yfirgefin. Samt, sem skoðanagrein er þetta vel rökstutt, gagnsætt um afstöðu höfundar og styðst við nafngreind skjöl. Rökfærslan er skýr þótt hún sé auðvitað einhliða eins og skoðanagreinir eiga til.