Path Dependencies and Critical Junctures: A Response to Baudenbacher
Skoðanagrein prófessors í stjórnmálafræði sem svarar nafngreindum andmælanda og tekur fyrir kenninguna um brautarháð í aðildarviðræðum. Röksemdafærslan er skýr og styðst við röð raunverulegra dæma úr sögu Evrópusamvinnunnar, en greinin fer stundum úr fræðilegum gír í kappræðugír og endurspeglar ekki röksemdir andmælandans nema í eigin samantekt.
Greinin er birt undir skoðanamerki Vísis, svo hún er metin á forsendum röksemda, ekki heimildabalans. Það sem stendur upp úr er að höfundur velur sér nafngreindan andmælanda, Carl Baudenbacher, og tekur á tilteknu hugtaki hans fremur en að skjóta út í loftið. Það er sjaldgæfara en það ætti að vera í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslu.
Röksemdafærslan hefur burði. Höfundur byrjar á að gefa andmælandanum sitt: hann viðurkennir að brautarháð sé gilt hugtak og hafi raunverulegt skýringargildi um þróun Evrópusamvinnunnar. Síðan koma gagnrökin, að hugtakið sé í fræðunum alltaf í samfloti við hugmyndina um úrslitastundir, og að hana vanti í röksemdafærslu andmælandans. Þetta er heiðarleg aðferð. Dæmin sem fylgja eru sannreynanleg og hægt að fletta upp: viðræðuhléið á Íslandi 2013 og 2014, norska þjóðaratkvæðagreiðslan þrátt fyrir undirritaðan aðildarsáttmála, svissneska atkvæðagreiðslan um EES árið 1992, fyrsta danska Maastricht-atkvæðagreiðslan, franska og hollenska nei-ið 2005 og írska nei-ið 2008. Höfundur setur líka fram prófanlega áskorun: sýnið mér land sem gekk í sambandið eingöngu vegna afls viðræðuferlisins. Það er efnisleg krafa, ekki innantómt orðaskak.
Tveir hnökrar draga niður. Annar er sá að lesandi sem hefur ekki lesið grein Baudenbachers fær aðeins samantekt Conrads á henni, og hún er sett fram með orðunum „þetta er þvæla“ áður en hún hefur verið útfærð til fulls. Í svargrein er það áhætta: andmælandinn getur alltaf svarað að hann hafi ekki haldið því fram sem honum er gert upp. Beinar tilvitnanir í upphaflegu greinina hefðu styrkt stöðuna án nokkurs kostnaðar.
Hinn hnökurinn er þegar fræðimaðurinn víkur fyrir kappræðumanninum. Setningin um „harða andstöðu tiltekinna hagsmuna“ sem hafi „talið almenningi trú um“ fjarstæðukennda mynd af atkvæðagreiðslunni er ásökun um illan ásetning sem er ekki styrkt með einu einasta dæmi. Höfundur nafngreinir engan og vísar í engin gögn. Þetta er einmitt sú tegund fullyrðingar sem hann réttilega gagnrýnir hjá andmælandanum fyrir að vera án sögulegs grunns.
Fræðilegar tilvísanir vantar líka. Höfundur talar um „áhrifamiklar rannsóknir“ og um sögulega stofnanahyggju sem heilt svið, en nefnir ekki eitt einasta verk eða höfund. Í grein sem gerir kröfu um að greina milli fræðilegrar greiningar og pólitískra röksemda hefði ein eða tvær tilvísanir kostað ekkert og skorið skýrar milli þessara tveggja hluta.
Að birta greinina á ensku er skýrt í upphafi og röksemdin fyrir því, að hún svari greinum sem birtust á ensku, stendur. Það þarf samt að nefna að miðillinn valdi að birta hana óþýdda á íslenskum vettvangi dagana fyrir kosningarnar. Það þrengir lesendahópinn og því hefði stutt samantekt á íslensku verið sjálfsögð ritstjórnarleg viðbót.
Samandregið: heiðarleg röksemdafærsla með sannreynanlegum dæmum og skýrri afstöðu höfundar, dregin niður af tveimur óstuddum ásökunum og fjarveru fræðilegra tilvísana í grein sem byggir tilkall sitt á fræðilegum grunni.
