visir.is
2026-06-04 07:33
Er ESB í alvöru svona vinsælt?
Skoðanagrein Ernu Bjarnadóttur gagnrýnir túlkun Pawels Bartoszek á Eurobarometer-könnun og heldur því fram að samanburður á ESB-stuðningi Dana og EES-stuðningi Íslendinga sanni ekki að ESB sé eftirsóknarverðara fyrirkomulag. Höfundur er hagfræðingur og stjórnarmaður í Heimssýn, samtökum sem eru andvíg ESB-aðild.
Einkunn Vitans: 7/10
Mat Vitans
Vel rökstudd skoðanagrein sem gagnrýnir ESB-stuðningsmenn fyrir oftúlkun á könnunargögnum, en beitir sjálf svipuðum aðferðum og hún gagnrýnir.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem skoðanagrein og ber að meta á þeim forsendum. Meginrök höfundar eru skýr og vel uppbyggð: hún bendir réttilega á að viðhorfskönnun mælir afstöðu, ekki orsakasamband milli aðildar og ánægju, og að samanburður á mismunandi stofnunum (ESB annars vegar, EES hins vegar) er aðferðafræðilega vafasamur. Þetta er lögmæt félagsvísindagagnrýni og rökin standa á eigin fótum. Sérstaklega sterk er sú athugasemd að Pawel sýni lesandanum niðurstöður en ekki spurningarnar sjálfar, sem er sannarlega veikleiki ef menn vilja meta hvað könnunin segir í raun.
Hins vegar ber að nefna nokkra veikleika í hugvitsmennsku greinarinnar. Í fyrsta lagi vísar höfundur aldrei beint í Eurobarometer-könnunina sjálfa eða tilgreinir hvaða spurning var lögð fyrir svarendur; þannig gagnrýnir hún Pawel fyrir að sýna ekki spurningarnar, en gerir sjálf ekkert til að bæta þar úr, þótt könnunin sé opinber og aðgengileg. Í öðru lagi er röksemdafærslan um „kynslóðir sem hafa aldrei þekkt annað" athyglisverð en verður aldrei rökstudd með gögnum eða tilvísunum; hún er sett fram sem fullyrðing en styrkt einungis með tilbúnum dæmum (Frakka, Spánverja, Pólverja). Þetta er leyfilegt í skoðanagrein, en hefði orðið sannfærandi með einhverri tilvísun í rannsóknir á „status quo bias" eða sambærileg fyrirbæri. Í þriðja lagi er gagnsæi hagsmuna nokkuð gott; höfundur er auðkennd sem stjórnarmaður í Heimssýn, en greinin nefnir ekki sjálf hvaða afstöðu Heimssýn tekur til ESB-aðildar, sem hefði styrkt heiðarleika textans enn frekar. Á heildina litið eru rökin skýr og vel sett fram, en gagnrýnin á notkun gagna verður sjálf nokkuð þunn á sömu forsendum og hún leggur að Pawel.