Stríð ESB gegn jöfnuði og velferð
Skoðanagrein þar sem sósíalisti rekur átta dæmi um skilyrði ESB-stofnana og Seðlabanka Evrópu í skuldakreppunni 2009 til 2015. Dæmin eru nákvæm, dagsett og með nafngreindum gerendum, og höfundur viðurkennir sjálfur ábyrgð viðkomandi ríkisstjórna. Á móti vegur að valið á dæmunum er einhliða og lykilgreinarmunur á aðild og evruupptöku er látinn liggja.
Greinin er birt sem skoðanaefni og er metin sem slík. Það sem lyftir henni yfir venjulega ESB-ádeilu er efnistökin: hér eru ekki almenn stóryrði heldur átta dagsett tilvik með nafngreindum gerendum, Trichet, Draghi, Papandreou, Zapatero, Monti, og tölum sem hægt er að fletta upp, 67,5 milljarða lánið til Írlands, 78 milljarðarnir til Portúgals, 6,75 prósenta innistæðuskatturinn á Kýpur, 61,3 prósent nei-in í grísku þjóðaratkvæðagreiðslunni. Bréf Trichets til írskra og ítalskra stjórnvalda voru birt opinberlega, svo lesandi getur í raun sannreynt kjarna frásagnarinnar þótt greinin vísi hvergi beint í skjölin.
Höfundur sýnir líka meiri heiðarleika en algengt er í þessum flokki. Hann tekur fram að Lettar kusu sjálfir þingið sem samþykkti niðurskurðinn, að írsk stjórnvöld hafi sjálf gert mistök með bankaábyrgðinni haustið 2008 og að ríkisstjórnirnar hafi borið ábyrgð á skuldum og slælegri bankastjórn. Röksemdafærslan er því ekki að lönd hafi verið saklaus, heldur að reikningnum hafi verið beint í ákveðna átt. Það er verjanleg spurning sem verðskuldar svar.
Veikleikinn liggur í úrtakinu og því sem vantar. Öll dæmin koma úr einu sex ára tímabili verstu skuldakreppu álfunnar; ekkert er nefnt um viðbrögð sambandsins í heimsfaraldrinum, þegar fjármálareglur voru settar til hliðar og sameiginleg lántaka tekin upp, sem myndi flækja niðurstöðuna verulega. Alvarlegri er þögnin um greinarmuninn sem skiptir mestu í íslensku samhengi: sex af átta dæmunum snúa að evruríkjum eða ríki með gengisbindingu, og röksemdin um afsal peningastjórnar á aðeins við um evrusvæðið, ekki aðild sem slíka. Ísland sjálft fór í gegnum skilyrt lánaprógramm hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum 2008 með eigin gjaldmiðil; sá samanburður hefði prófað kenninguna en er ekki nefndur.
Niðurstaða: vel unnin og efnismikil rökfærsla með sannreynanlegum dæmum, en valin þannig að hún staðfestir fyrirframgefna niðurstöðu og sleppir þeim aðgreiningum sem myndu veikja hana. Fyrirsögnin um stríð er stóryrði sem textinn stendur ekki alveg undir.
