visir.is
2026-04-16 20:51
Útlit fyrir að íslensk stjórnvöld brjóti gegn alþjóðasamningum
Greinin fjallar um málþing í Norræna húsinu þar sem Snjólaug Árnadóttir, dósent í þjóðarrétti, hélt því fram að íslensk stjórnvöld séu líklega að brjóta alþjóðasamninga með því að leyfa hvalveiðar. Vísað er í Hafréttarsamning Sameinuðu þjóðanna og dómaframkvæmd Alþjóðadómstólsins í Haag. Einnig er fjallað um stöðu hvalveiða gagnvart hugsanlegri aðild Íslands að Evrópusambandinu.
Einkunn Vitans: 5/10
Mat Vitans
Greinin flytur alvarlegar fullyrðingar um lagabrot stjórnvalda en byggir alfarið á einum sérfræðingi af málþingi hagsmunasamtaka. Stjórnvöldum var ekki gefinn kostur á svörum, sem er alvarlegur brestur.
Gagnrýni Vitans
Stærsti veikleiki greinarinnar er algjört ójafnvægi í heimildum. Ein sérfræðingur er rædd, Snjólaug Árnadóttir, og öll efnisleg sjónarmið í greininni koma frá henni eða frá málþinginu sem skipulagt var af hagsmunasamtökum (Dýraverndarsamband Íslands, Náttúruverndarsamtök Íslands). Engin tilraun er gerð til að ná í viðbrögð frá stjórnvöldum, matvælaráðuneytinu, hvalveiðimönnum eða öðrum sérfræðingum sem kunna að sjá málið öðru vísi. Fullyrðingin um að fyrirvari Íslands sé „að öllum líkindum ólögmætur" og að „hvert einasta leyfi sem við gefum út er brot á þjóðarrétti" eru afar víðtækar lagalegar staðhæfingar sem bíða eftir mótrökum. Þegar frétt er rituð um hugsanleg lagabrot stjórnvalda er grundvallarregla í fréttamennsku að gefa viðkomandi tækifæri til svara; það vantar alfarið hér. Málþingið sjálft er skýrt tilgreint sem uppspretta og Snjólaug er nefnd á nafn með stöðu og starfsvettvang, sem er til bóta. Hafréttarsamningurinn og Alþjóðadómstóllinn í Haag eru nefndir sem staðfestanlegar heimildir, en blaðamenn gera ekkert sjálfstætt til að meta fullyrðingarnar eða setja þær í samhengi. Í reynd virkar greinin frekar sem endursögn á málþingi heldur en sjálfstæð fréttaflutningur, og fyrirsögnin, sem setur niðurstöðu eins fræðimanns fram sem staðreynd, eykur á skekkju í umfjölluninni.
