Við höfum engu að tapa – þess vegna segi ég já
Skoðanagrein á Vísi eftir nafngreindan höfund sem upplýsir sjálfur um stjórnmálalega stöðu sína, oddviti Samfylkingarinnar á Akureyri, þar sem hann mælir fyrir já-i í þjóðaratkvæðagreiðslu um aðildarviðræður. Röksemdafærslan byggir á fjórum áþreifanlegum dæmum um sérlausnir aðildarríkja og norskri fyrirmynd, en meginlofið um lægri vexti er sett fram án nokkurs rökstuðnings og án þess að nefna Maastricht-skilyrðin. Nafnlausar tilvísanir í „einn stærsta fjölmiðil landsins“ og „eina Nei-hreyfinguna“ veikja grein sem gerir upplýsingaóreiðu að útgangspunkti.
Greinin er birt í skoðanadálki og verður því metin á forsendum röksemda, ekki heimildajafnvægis. Höfundur gerir tvennt rétt sem margir skoðanahöfundar sleppa: hann gefur upp stjórnmálalega hagsmuni sína í niðurlagi og hann leggur fram fjögur nafngreind, sannreynanleg dæmi um sérlausnir aðildarríkja, Schengen-stöðu Íra, 25 sjómílna fyrirkomulag Möltu, danska sumarhúsafyrirvarann og sænska munntóbakið. Þetta er efnisleg umræða, ekki upphrópanir, og lesandinn getur flett dæmunum upp.
Dæmin eru þó ekki jafngild og eru sett fram sem einn samfelldur sönnunarburður. Undanþága Íra er samofin ferðafrelsissvæðinu við Bretland og fyrirkomulag Möltu er verndarsvæði sem gildir án mismununar, hvorugt fyllilega sambærilegt við þá kröfu um yfirráð yfir sjávarútvegi sem er kjarni íslenskrar umræðu. Verri er meðferðin á gjaldmiðlinum. Fullyrðingin um að lægri vextir og stöðugra verðlag hafi „endurtekið gerst“ fylgir engri tilvísun, hvergi er nefnt að evruupptaka útheimtir ERM II og Maastricht-skilyrði árum eftir aðild, og reynsla Grikklands, Írlands og Spánar er ósögð. Þegar meginlofið til fjölskyldna í landinu byggir á þessu er sleppingin ekki smávægileg.
Þyngst vegur þó að grein sem hefst á kvörtun um upplýsingaóreiðu nefnir hvorki fjölmiðilinn, lagaprófessorana, álitsgerðina né Nei-hreyfinguna sem sökuð er um að tala um auðlindir á sölu. Lesandinn hefur enga leið til að staðreyna hvort leiðréttingin hafi verið jafn afdráttarlaus og sagt er. Innskotið um vinstri menn „sem hafa eiginlega alltaf verið á móti öllu“ er ódýrt í grein sem að öðru leyti gefur sig út fyrir að bera virðingu fyrir andstæðum skoðunum. Slagorðið um að hafa „bókstaflega engu að tapa“ er auk þess í mótsögn við höfundinn sjálfan, sem viðurkennir fjórum málsgreinum ofar að eitthvað þyrfti mögulega að gefa eftir.
Niðurstaða: læsileg og að hluta vel undirbyggð málsvörn sem hefði orðið mun sterkari með nafngreindum tilvísunum og heiðarlegri umfjöllun um forsendur evruupptöku. Rétt yfir miðju.
