21% þá – 2% nú
Skoðunargrein þingmanns Sjálfstæðisflokksins sem stillir upp PISA-niðurstöðum ónefnds íslensks skóla frá 2015 á móti landsmeðaltali úr PISA 2025. Samanburðurinn er kjarni röksemdafærslunnar en hann stenst ekki að fullu, enda eru bornar saman ólíkar stærðir á ólíkum tímapunktum. Hvorki skólinn né gögnin að baki tölunum eru nafngreind.
Greinin er birt sem skoðanaskrif og er metin sem slík, en burðarásinn í henni er talnasamanburður, og hann heldur ekki. Höfundur setur 21% afburðahæfni í lesskilningi í einum skóla árið 2015 á móti 2% landsmeðaltali árið 2025. Þetta eru tvær ólíkar mælieiningar á tveimur ólíkum tímum: einn skóli á móti öllu landinu, tíu árum síðar. Lesandi sem ekki tekur eftir því fær þá mynd að einn skóli hafi fallið úr 21% í 2%, sem greinin segir raunar ekki.
Skólinn er hvergi nafngreindur. Það þýðir að engin af þeim staðhæfingum sem byggja upp lýsinguna, 97% ánægja foreldra, einelti undir 2%, lítil starfsmannavelta, einn ódýrasti skóli landsins, er sannreynanleg innan greinarinnar. Þær gætu vissulega verið studdar í skólamati eða könnunum sem greinin vísar ekki til, en lesandinn hefur ekkert til að ganga á.
Höfundur á hrós fyrir að nefna sjálfur helstu hjáleiðir: snjallsíma og fjölgun nemenda með annað móðurmál. Það er ærleg viðleitni. Hún hverfur þó þegar hann dregur þá ályktun að árangurinn sé „bestur í heimi“ án frekari fyrirvara. Athyglisvert er líka að ekkert er sagt um tengsl höfundar sjálfs við skólann sem hann lýsir.
