visir.is
2026-04-10 10:03
Það sem Íslendingar þurfa að skilja
Skoðanagrein Steinunnar Ólínu Þorsteinsdóttur á Vísi þar sem hún varar við því að lýðræði sé að tæmast af merkingu þar sem vald flyst til yfirþjóðlegra stofnana, eftirlitskerfa og regluverks sem almenningur hefur ekki bein tök á. Greinin er rituð af leikkonu og birtist sem innsend skoðun á skoðanasíðu Vísis.
Einkunn Vitans: 5/10
Mat Vitans
Vel rituð skoðanagrein um rýrnun lýðræðis, en fullyrðingar hvíla á engum tilgreindum heimildum eða dæmum og röksemdafærslan er einlít og ýkt.
Gagnrýni Vitans
Greinin er skoðanagrein og ber að meta sem slíka, þ.e. eftir gæðum röksemdafærslu og hugsanafræðilegri heiðarleika frekar en eftir heimildafjölbreytni. Steinunn setur fram skýra meginröksemd: vald hefur smám saman færst frá þjóðþingum til yfirþjóðlegra og tæknilegra kerfa og orðið „lýðræði" er notað sem skjól fyrir það ferli. Rökin eru sett fram á skýran og rétorískan hátt, en þau hvíla nánast alfarið á almennum fullyrðingum sem engar tilvísanir styðja. Til dæmis er fullyrt að „stór hluti lagasetningar á uppruna sinn ekki í þjóðþingum heldur í Brussel" án þess að nokkur tala eða heimild sé nefnd; sagt að ferðir fólks séu skráðar og fjármagn undir vöktun, en ekkert dæmi tilgreint. Þetta veikir röksemdafærsluna verulega, þótt lesandi geti séð hvað höfundur á við.
Einnig er áhugavert að greinin dregur skýra mynd af „kerfinu" sem ógnvaldi en skoðar aldrei gagnsíðuna: hvort yfirþjóðleg samvinna geti verndað minni þjóðir, hvort eftirlit geti þjónað almannahagsmunum, eða hvort bein lýðræðisþátttaka feli í sér eigin áskoranir. Röksemdafærslan er þannig einlít; höfundur leggur ekki til neinar aðrar skýringar á þeirri þróun sem hún lýsir og endar á mjög sterkri ályktun, þ.e. að „ánauð" sé seld sem frelsi, sem er ýkt orðanotkun sem ekki er studd nokkru rökstuðningi umfram almennar ásakanir. Skoðanagrein má vera einhliða, en til þess að vera sannfærandi þarf hún annað hvort sterk gögn eða djúpa greiningu; hér vantar hvort tveggja og eftir stendur vel skrifaður en nokkuð innantómur rétorískur texti.