visir.is
2026-05-20 15:01
„Einsdæmi um réttindamissi“
Skoðanagrein fyrrverandi formanns Þroskahjálpar um réttindagæslu fatlaðs fólks eftir flutning hennar til Mannréttindastofnunar Íslands. Höfundur bendir á stjórnsýslulegt eftirlitstóf og manneklu, og styður röksemdafærslu sína við tölulegar staðreyndir, opinbera skýrslu og þingmálaskjöl.
Einkunn Vitans: 7/10
Mat Vitans
Vel rökstudd skoðanagrein um eftirlitstóf í réttindagæslu fatlaðs fólks eftir flutning til Mannréttindastofnunar, studd opinberum gögnum en skorir á mótrökum.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem skoðanagrein og höfundur er gagnsær um bakgrunn sinn: fyrrverandi formaður Þroskahjálpar, formaður ráðherraskipaðs hóps og sérfræðingur ráðuneytisins á þessu sviði. Þetta er á sama tíma styrkur og veikleiki; lesandinn veit nákvæmlega hvaðan sjónarmiðið kemur, en höfundurinn er augljóslega málsvari tiltekins hóps. Það er eðlilegt í skoðanagrein og dregur ekki úr gildi hennar.
Röksemdafærslan er vel uppbyggð og studd nokkrum sannreynanlegu stoðum: tölur um stöðugildi og mál frá 2013 og 2020, skýrsla ráðuneytisstjóra frá 2023 um þörf á 12,5 stöðugildum, svar félags- og húsnæðismálaráðherra við þingfyrirspurn Sigmundar Ernis Rúnarssonar, og grein Hauks Arnþórssonar stjórnsýslufræðings í Morgunblaðinu. Kjarninn í rökstuðningnum, að enginn opinber aðili geti í raun haft eftirlit með framkvæmd réttindagæslunnar vegna stjórnsýslulegrar stöðu Mannréttindastofnunar, er sérstaklega áhugaverður og vel útfærður. Höfundur vísar í þrískiptingu ríkisvaldsins og stöðu umboðsmanns Alþingis til að útskýra hvers vegna vanans kæru- og kvörtunarleiðir eiga ekki við.
Helsti veikleiki greinarinnar er að hún leggur ekki fram sjónarmið Mannréttindastofnunar sjálfrar eða þeirra sem stóðu að lagabreytingunum. Í skoðanagrein er slíkt ekki krafa, en rökræðan hefði orðið sterkari ef höfundur hefði viðurkennt mögulega mótbáru, til dæmis hvort stofnunin sjálf telji sig þurfa fleiri stöðugildi eða hvort ráðgert sé að auka fjárveitingar. Setningin „Stofnunin er þegar að veita sumum fötluðum einstaklingum … annan og minni stuðning en réttindagæslan taldi sér skylt að gera áður" er alvarleg fullyrðing sem stendur án nánari rökstuðnings eða dæma; hér hefði verið gott að nefna a.m.k. eitt tilvik eða vísa í gögn. Á heildina litið er þetta vel rökstudd skoðanagrein frá aðila með djúpa þekkingu á málaflokknum.
Vikuleg áskrift
Fékk þetta þig til að lesa fréttir með öðrum augum?
Vikustaða Vitans í pósthólfið á sunnudögum — bestu og veikustu greinar vikunnar, mest lesnu fréttir, og staða allra helstu fjölmiðla.
Sjá áskriftarsíðu · einföld afskráning hvenær sem er