Möguleiki á stórum flóðbylgjum úr íslenskum jökullónum
Vísir tekur erlendan hamfaraviðburð og spyr íslenskrar spurningar með viðtali við nafngreindan jarðfræðing við Háskóla Íslands. Frásögnin er varlega orðuð, óstaðfestar tölur eru merktar sem slíkar og sögulegt fordæmi frá 1967 gefur samhengi. Á móti hvílir öll íslenska hættumatsumfjöllunin á einum viðmælanda og manntjónstölur í meginmáli eru án tilvísunar.
Styrkur fréttarinnar liggur í því sem blaðamaðurinn gerði sjálfur: hringdi í Þorstein Sæmundsson, jarðfræðing við Háskóla Íslands, sem hefur beinlínis rannsakað þau lón sem um ræðir, og fékk hann til að tengja atburðina í Nepal og Tíbet við íslenskar aðstæður. Þetta er ekki endursögn á erlendri frétt heldur sjálfstæð útfærsla á henni. Nefnd eru Steinsholtsflóðið 1967 með stærðargráðu í rúmmetrum, Sólheimalón og Fjallsárlón, og aflögun í hlíðum ofan Svínafellsjökuls og Morsárjökuls. Lesandi getur flett þessu upp.
Varfærnin í orðalagi er líka til fyrirmyndar. Þorsteinn er hafður fyrir því að tölur um stærð jökulsins séu óstaðfestar, og fréttin rekur að nepölsk stjórnvöld hafi fyrst kennt jarðskjálfta um en dregið það til baka, með vísun í mat bandarísku jarðfræðistofnunarinnar. Þarna er verið að sýna lesandanum hvernig þekking á atburði þróast, ekki að steypa henni í stein.
En raddflóra greinarinnar er einsleit. Þegar fyrirsögnin lofar möguleika á stórum flóðbylgjum úr íslenskum jökullónum er eðlilegt að spyrja Veðurstofuna eða almannavarnadeild ríkislögreglustjóra hvort og hvernig þessi hætta rati inn í formlegt hættumat. Ekkert slíkt er hér. Þorsteinn segir sjálfur að gagnasöfnun standi yfir, sem er einmitt vísbending um að opinbert mat sé til, ófullgert eða í vinnslu, og að einhver beri á því ábyrgð. Sá aðili fær ekki orðið.
Engin tilraun er gerð til að setja stærðargráðu á líkurnar. Munurinn á jarðfræðilegum möguleika og raunverulegri áhættu fyrir byggð eða ferðamenn við Fjallsárlón er sá munur sem lesandinn þarf helst á að halda, og hann er látinn ósvaraður. Fyrirsögnin situr því aðeins ofar en efnið stendur undir.
Smávægilegt en pirrandi: manntjónstalan í inngangi, rúmlega fimm hundruð látnir og á annað þúsund saknað, er án nokkurrar heimildar, á meðan innfelld færsla frá nafnlausum reikningi á X nefnir 359 látna. Talan er væntanlega réttilega uppfærð frá fyrri fréttum miðilsins, en lesandi sem les blaðsíðuna ofan frá og niður sér tvær ólíkar tölur án skýringar. Ein setning um hvaðan hærri talan kemur hefði leyst þetta.
Hvað varðar framsetningu er hér ekkert pólitískt undirtón að finna; loftslagshlýnun er nefnd sem eðlisfræðileg forsenda þess að jökullón stækki, ekki sem deiluefni. Þetta er hófstillt, læsileg vísindafrétt sem gerir eitt vel og sleppir tveimur hlutum sem hefðu lyft henni.
