Ísland sé frjálst meðan sól gyllir haf
Skoðanagrein gegn ESB-aðild í aðdraganda þjóðaratkvæðagreiðslu, birt undir merkjum skoðanaefnis á Vísi. Höfundur gagnrýnir já-hliðina fyrir misvísandi upplýsingar en styður sínar eigin fullyrðingar hvorki með tilvísunum né tölum. Röksemdafærslan hvílir að mestu á myndhverfingum, þjóðarstolti og ályktunum um hvatir andstæðinga.
Merkasti brestur greinarinnar er innri tvöfeldni. Höfundur setur sjálfur upp mælistiku um staðreyndir: hann nefnir þrjár fullyrðingar já-hliðarinnar, um 25% lækkun vöruverðs, um að Ísland sé þegar 75% í ESB og um að fullveldi haldist óskert, og segir þær ekki standast skoðun. Engin þeirra er þó rakin til nafngreinds þingmanns, ræðu, viðtals eða skjals, og ekkert er lagt fram sem sýnir hvers vegna þær séu rangar. Lesandi sem vill sannreyna þetta hefur ekkert í hendi. Þegar höfundur gerir sannleiksgildi að kjarna málsins verður sú krafa að gilda um hann sjálfan.
Eigin fullyrðingar greinarinnar eru að sama skapi óstuddar. „Hnignandi samband“, „kostar milljarða, tíma og tækifæri“ og að tækifæri Íslands séu „nú þegar fullnýtt með EES aðild“ eru öll efnisleg staðhæfingar sem hægt væri að styðja með gögnum, en það er ekki gert. Punkturinn um að stjórnarskrá þurfi að breyta er lögfræðilega umdeilanlegur og hefur verið ræddur af fræðimönnum árum saman; hann er hér settur fram sem óumdeild staðreynd án tilvísunar í nokkurn álitsgjafa.
Þá ályktar höfundur um hvatir andstæðinga á þann veg að umræðan lokast. Fullyrðingin um að já-hliðin vilji að fólk kynni sér málin ekki, „þau vita sem er“ hvað þá gerist, er hugsanalestur fremur en röksemd, og engin tilvitnun fylgir í þá ráðherra sem sagðir eru hafa talað þannig. Sama gildir um lýsinguna á að já-liðar „tali niður Ísland“; það er strámaður sem gerir andstæðum sjónarmiðum litla úrlausn.
Myndhverfingin um peysuna sem verður spennitreyja er lipur, en hún kemur í stað röksemdar, ekki til viðbótar við hana. Það er nákvæmlega sama aðferðin og höfundur gagnrýnir hjá auglýsingum já-hliðarinnar: fagur búningur „án þess að setja nein rök fram“. Lokakaflinn með þjóðsöngsstemningu og tilvitnun í Ísland er land þitt er heiðarlega framsett sem tilfinningaleg hvatning og verður ekki gagnrýndur sem annað.
Sem skoðanagrein er tónninn málefnalegur og sáttatilburðirnar í lokin til hróss. En röksemdafærslan er þunn, sannreynanleiki nánast enginn og krafan sem höfundur gerir til annarra er ekki gerð til hans sjálfs. Þetta hefði verið mun sterkari grein með þremur tilvitnunum og einni heimild.
