visir.is
2026-06-14 10:31
Með ólögmætum hætti streyma viðkvæmustu persónuupplýsingar krabbameinssjúklinga til Krabbameinsfélags Íslands
Skoðanagrein Einars Páls Svavarssonar heldur því fram að lagabreyting frá júní 2025 (lög nr. 34/2025) hafi fellt brott heimild landlæknis til að fela Krabbameinsfélagi Íslands rekstur krabbameinsskrár, en embætti landlæknis og Persónuvernd hafi hvorugt brugðist við. Höfundur vísar í nafngreinda lagaákvæði, bréfaskipti við embætti landlæknis og mat stjórnsýslufræðingsins Hauks Arnþórssonar til stuðnings.
Einkunn Vitans: 7/10
Mat Vitans
Vel rökstudd skoðanagrein um lagagrunn krabbameinsskrár, en einhliða; enginn viðmælandi fær að svara og sumar fullyrðingar eru ósannaðar.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem skoðanagrein, sem er rétt merkt af miðlinum. Á þeim forsendum ber að meta hana sem rökrænt erindi, ekki sem hlutlausa frétt. Styrkur greinarinnar liggur í skýrum tilvísunum í tiltekin lagaákvæði: lög nr. 34/2025, nýja 8. gr. a laga um landlækni, orðalagið sem féll brott, og jafnvel dagsetningar bréfaskipta við embætti landlæknis. Þetta eru aðgengileg opinber skjöl sem lesandinn getur sannreynt. Tilvitnun í nafngreindan stjórnsýslufræðing, Hauk Arnþórsson, bætir við faglegu mati sem styður röksemdafærslu höfundar og er skýrt merkt sem utanaðkomandi álit.
Verulegur veikleiki er hins vegar sá að greinin er alfarið einshliða án þess að höfundur viðurkenni mögulegar gagnskoðanir. Jafnvel í skoðanagrein hefði verið til bóta að nefna helstu andmæli, til dæmis hvort til standi að endurnýja samning á öðrum lagagrundvelli, hvort bráðabirgðafyrirkomulag sé hugsanlegt meðan umskipti standa yfir, eða hvort Krabbameinsfélagið hafi sjálft tjáð sig. Krabbameinsfélaginu er ítrekað gefið til kynna að vera ógagnsætt og bera svipmót fjárfestingafélags, en engin gögn styðja þessa fullyrðingu beint; þar er um óstudd skoðanaleg orðaval að ræða sem veikir annars skýra lögfræðilega röksemd. Þá er framsetningin á köflum ýkt og tilfinningahlaðin: orðalag eins og „fordæmalaus óvirðing" og „stjórnsýslulegur stórskandall" er leyfilegt í skoðanagrein en dregur úr trúverðugleika röksemdafærslunnar þegar sömu fullyrðingar eru endurteknar mörgum sinnum. Kjarninn, að lagagrundvöllur samningsins hafi hugsanlega brostið, er vel rökstuddur; greinin hefði hins vegar orðið sannfærandi ef höfundur hefði sýnt fram á að hann reyndi að afla svara frá Krabbameinsfélaginu sjálfu og heilbrigðisráðuneytinu áður en hann fullyrti um vilja þeirra og athafnaleysi.