visir.is
2026-05-27 12:32
Ísland í sama flokki og Norður Kórea í námsefnisgerð?
Skoðanagrein eftir stjórnarmann í Menntatæknisamtökum Norðurlandanna sem heldur því fram að íslenskt fyrirkomulag í námsgagnagerð sé miðstýrt og úrelt, og kallar eftir opnun markaðar og auknu fjármagni. Höfundur vísar í skýrslu Þróunarsjóðs námsgagna, starfshóp ráðuneytisins frá 2024, OECD-tölur og PISA-tengdar vísbendingar, en notar jafnframt stórorð samanburð við Norður-Kóreu.
Einkunn Vitans: 6/10
Mat Vitans
Skoðanagrein sem kallar eftir opnun námsgagnamarkaðar. Vísar í nokkrar heimildir en kjarnastaðhæfing um einokun Íslands í Evrópu er án gagna, og Norður-Kóreu samanburðurinn er óstuddur.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt sem skoðanagrein og ber að meta sem slíka. Höfundur gefur upp hagsmunatengsl sín, sem stjórnarmaður í Menntatæknisamtökum Norðurlandanna, og á þeim forsendum er gagnsæið viðunandi. Röksemdafærslan er byggð á nokkrum sannreynanlegu stoðum: vísað er í skýrslu Þróunarsjóðs námsgagna, starfshóp mennta- og barnamálaráðuneytisins frá 2024, OECD-gögn (2025) og tölur um hlutfall nemenda í sérkennslu (22% árið 2010, yfir 31% árið 2019). Þetta eru nefndar heimildir sem lesandi getur í grundvallaratriðum kannað.
Það sem veikir greinina er þrennt. Í fyrsta lagi er fullyrðingin um að Ísland sé „eina ríkið" með nánast ríkisrekna einokun í Evrópu sett fram án nokkurrar tilvísunar í samanburðarrannsókn eða heimild; þetta er kjarnastaðhæfing greinarinnar og hún stendur án gagna. Í öðru lagi er OECD-talan um 5% samdrátt í landsframleiðslu og 200 milljarða árlegt tap sett fram á hálfum setningarflokki, án þess að nafngreina tiltekna skýrslu eða aðferðafræði, sem gerir lesanda erfitt fyrir að sannreyna hana innan greinarinnar sjálfrar; hugsanlega er hún í OECD-gögnum en greinin vísar ekki í þau nákvæmlega. Í þriðja lagi er samanburðurinn við Norður-Kóreu í fyrirsögn og niðurlagi ýkjukenndur og stendur á engum efnislegum grunni í greininni; hann er dæmi um ónauðsynlega byltingarkennda orðræðu sem veikir trúverðugleika þess rökstuðnings sem ella er lagður fram. Fyrir skoðanagrein er heildarrökstuðningurinn þokkalegur en hefði hagnast á nákvæmari tilvísunum og minni ofþulun.