Ábyrg stefna í alþjóðamálum
Skoðanagrein formanns Vinstri grænna í Reykjavík sem færir rök fyrir því að óbreytt staða Íslands í alþjóðamálum sé ekki raunhæfur kostur og að hafna beri ekki aðildarviðræðum án þess að bjóða annan valkost. Röksemdafærslan er skipulögð og byggir meðal annars á tilvitnun í 5. gr. Atlantshafssáttmálans og 42(7) gr. Lissabon-sáttmálans. Á móti stendur að nokkrar sterkar staðhæfingar um mat sérfræðinga og norsk stjórnmál eru bornar fram án nokkurrar tilvísunar.
Greinin er birt sem skoðanaefni og höfundur gefur flokksstöðu sína upp í lokin, sem er rétt gert og gerir lesanda kleift að vega orðin. Best er hún þar sem hún vinnur með texta: bein tilvitnun í 5. gr. Atlantshafssáttmálans, tilvísun í 42(7) gr. Lissabon-sáttmálans, tólf mánaða uppsagnarfrestur EES-samningsins og rakning þess hvernig EFTA-ríkin gengu eitt af öðru í ESB. Þetta eru staðfestanleg atriði sem lesandi getur flett upp. Höfundur spyr líka spurningar sem lítið hefur farið fyrir í umræðunni, hvað taki við ef nei verður ofan á, og það er heiðarlegur rökræðuleikur, ekki hræðsluáróður.
Veikleikinn er kerfislægur: hvenær sem röksemdin þarf ytri stuðning hverfur heimildin. „Margir greiningaraðilar hafa varað við“, „eftir því sem sérfræðingar kalla þrípóla kerfi“, „vísbendingar um að áherslur ESB liggi annars staðar“ og „bæði stjórn og stjórnarandstaða í Noregi tala nú opinskátt“ eru allt fullyrðingar sem hægt hefði verið að negla niður með einu nafni eða einni skýrslu. Sömuleiðis er sagt flatt út að Bandaríkin hafi þurft að draga í land vegna Grænlands þegar ESB „undirbjó varnarlið“; það er efnisleg staðhæfing um nýlega atburði sem kallar á tilvísun, ekki fullyrðingu í framhjáhlaupi.
Einn túlkunarhalli stendur upp úr. Höfundur setur 42(7) gr. fram sem „fortakslausa“ skyldu og stillir henni upp á móti loðnara orðalagi 5. gr. Atlantshafssáttmálans. Greinin hefur hins vegar sjálf fyrirvara um hlutleysisstefnu einstakra aðildarríkja og að baki henni stendur ekkert herstjórnarkerfi. Að nefna það hefði ekki grafið undan röksemdinni en styrkt trúverðugleika hennar. Að öðru leyti er ESB nánast eingöngu birt sem verndari fullveldis, græns umskipta og frjálslynds lýðræðis, án þess að mótrök um landbúnað, sjávarútveg eða lýðræðishalla séu tekin til alvarlegrar umræðu.
Niðurstaða: skýr, samhengisrík og opinská málafylgjuskrif með raunverulegri lagalegri undirbyggingu, en of margar afgerandi staðhæfingar hvíla á ónefndum sérfræðingum. Traustverðugt sem skoðun, ekki meira en það.
