visir.is
2026-06-16 10:00
Þegar ESB beitir smáþjóð ofríki
Skoðanagrein læknisins og fullveldissinnans Júlíusar Valssonar dregur sögulega línu frá landhelgisdeilum til ETS-gjalda og kolefnisskatta ESB til að rökstyðja að Ísland geti ekki treyst ESB-kerfinu. Greinin er birt sem skoðun á Vísi og höfundur kynnir sig sem fullveldissinna.
Einkunn Vitans: 5/10
Mat Vitans
Skoðanagrein um ESB-ofríki á Ísland byggir á einföldun sögulegra dæma og sleppur öllum mótpunktum, sem dregur úr hugrænum heiðarleika.
Gagnrýni Vitans
Greinin er birt undir flokki skoðana og þarf að meta á forsendum röksemdarfærslu og hugræns heiðarleika fremur en jafnvægis í heimildum. Röksemdarfærslan byggir á fjórum sögudæmum: landhelgisdeilum, Icesave, kísiltollum og ETS-gjöldum. Þau eru þekkt mál og ekki tilbúningur, en vandinn liggur í meðferð þeirra. Höfundur einfaldar atburðarásirnar kerfisbundið: hann nefnir til dæmis hryðjuverkalöggjöfina sem beitt var gegn Landsbankanum en sleppur því að bresk stjórnvöld beittu sömu löggjöf gegn fjölmörgum einingum sem áttu ekkert við hryðjuverk, þ.e. lagaheimild var víðtækari en nafn hennar gaf til kynna. Icesave-kaflinn segir frá dómi EFTA-dómstólsins Íslandi í vil, sem er rétt, en nefnir ekki að málið var flóknara en höfundur lætur í veðri vaka; til dæmis er ekki minnst á að innstæðutryggingakerfið og skyldur þess voru kjarni deilunnar, ekki bara pólitískt ofríki. Kaflinn um ETS-gjöld og kolefnisskatta er óljósastur: engin tilvísun er í tilteknar reglugerðir, upphæðir eða úttektir sem styðji fullyrðinguna um hlutfallslega þyngri byrði á Ísland, þótt rökin séu innsæiskennd. Höfundur skilar þannig röksemd sem virkar meira sem pólitískt ávarp en greining. Rökfærslan fer eingöngu í eina átt: öll dæmin sýna Ísland sem þolanda og ESB-kerfið sem ofbeldismann, og enginn mótpunktur fær rúm. Ekki er vikið orði að þeim ávinningi sem EES-aðildin hefur fært Íslandi, eins og aðgangi að innri markaðnum. Þetta veikir hugrænan heiðarleika greinarinnar, jafnvel sem skoðun. Höfundur kynnir sig sem fullveldissinna, sem er til bóta, en heildarmyndin er einhliða pólitísk röksemd klædd sögulegum dæmum án þess að þau séu sett í sanngjarnt samhengi.