Hugrekki til að breyta
Skoðanagrein stjórnarmanns í SJÁ, birt daginn fyrir þjóðaratkvæðagreiðslu um ESB-viðræður, er hvatningarræða fremur en röksemdafærsla. Höfundur upplýsir skýrt um hagsmuni sína, en greinin færir engin efnisleg rök fyrir því hvers vegna kjósendur ættu að merkja við já. Eina staðhæfingin um staðreynd, að mjótt sé á munum, er látin standa án tilvísunar.
Greinin er birt undir skoðanamerkingu og verður því metin á forsendum álitsgreinar. Það sem hún gerir vel er gagnsæi: lesandi fær strax að vita að höfundur situr í stjórn þeirra samtaka sem reka já-hliðina. Slík upplýsingagjöf er lágmarkskrafa og hún er uppfyllt hér.
Efnislega er hins vegar fátt til að taka á. Þrír fjórðu textans lýsa reynslu höfundar af félagsstarfi síðustu mánuði: ferðalögum, kærleika, stolti og hugrekki. Ekkert í greininni skýrir hvað liggur í samningnum sem á að sjá, hvers vegna það sé betri kostur en núverandi staða, eða hverju andstæðingar halda fram og hvers vegna það sé rangt. Andstaðan er nefnd tvisvar en aðeins sem viðnám sem hvatti höfund til dáða, ekki sem sjónarmið sem vert er að svara. Þar situr helsti bresturinn: hvatningarræða getur verið heiðarleg, en hún færir kjósanda ekkert til að byggja ákvörðun á.
Ein fullyrðing kallar á meira: að mjótt sé á munum. Þetta er staðhæfing um mælanlega staðreynd, líklega byggð á skoðanakönnunum, en hún er ekki sannreynanleg innan greinarinnar sjálfrar. Í grein sem birtist daginn fyrir kjördag og notar nákvæmlega þessa staðhæfingu til að réttlæta ákall um að enginn haldi aftur af sér, hefði tilvísun í tiltekna könnun verið sjálfsögð.
Niðurstaða: einlæg og gagnsæ, en röksemdalaus. Sem hvatning til kjörsóknar gengur greinin upp; sem framlag til umræðu um efnið sjálft skilar hún lesandanum tómhentum.
