Tvöfalt fleiri mæður sýna einkenni fæðingarþunglyndis
Greinin greinir frá því að hlutfall mæðra á höfuðborgarsvæðinu sem mælast yfir viðmiðunarmörkum á Edinborgarkvarðanum hafi hækkað úr 8% árið 2013 í 17% árið 2024. Hún byggir á gögnum og skriflegu svar…
Stökkið úr 8% í 17% er kjarni fréttarinnar, en enginn er spurður hvað skýri það. Greinin nefnir sjálf að matslistar séu nú sendir rafrænt í gegnum Heilsuveru og þýddir á fleiri tungumál. Það hefði átt að kalla á spurninguna hvort breytt framkvæmd skimunar hafi áhrif á samanburðinn. Viðmiðunarmörkin eru auk þess ýmist sögð „meira en tólf stig“ eða „12 stig eða hærra“, og á þeim hvílir aðaltalan.
Heimildavinnan er að öðru leyti traust fyrir skýringargrein. Þróunarmiðstöðin er nafngreind, skriflegs svars var leitað og tölur landlæknis og Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar eru raktar til uppruna síns. Fyrirvari um erfiðan alþjóðlegan samanburð er til fyrirmyndar.
Umfjöllunin um Clancy-málið veikir greinina. Ítarlegar lýsingar á vitnisburði fyrir bandarískum dómi eru hvorki raktar til miðils né dómskjala. Fullyrðingin um að „afar fátítt“ sé að foreldri sem myrðir barn sitt sé metið sakhæft stendur án heimildar. Með því að tengja algengan sjúkdóm beint við barnsmorð hættir framsetningin til að ýkja og ala á fordómum, án þess að sérfræðingur setji þau tengsl í samhengi.
Davíð Þór Björgvinsson skrifar: Það á aldrei að borga reikning nema eftir hæstaréttardómi
Davíð Þór Björgvinsson, lögmaður og fyrrverandi dómari við Mannréttindadómstól Evrópu, rekur dóm Hæstaréttar í máli nr. 50/2025 um skaðabótaábyrgð ríkisins vegna ófullnægjandi innleiðingar EES-reglna …
Málsnúmerin gera greinina sterka: 50/2025, E-5/21, E-9/97, C-257/10 og reglugerð nr. 883/2004. Hver lesandi getur flett upp hverju einasta atriði í röksemdafærslunni. Höfundur rekur skilyrði skaðabótaábyrgðar og mat Hæstaréttar á alvarleika brotsins skýrt og skilmerkilega, og hann greinir opinskátt frá starfi sínu og fyrri stöðu. Í skoðanagrein er það ekki sjálfsagt.
Veikleikinn liggur í pólitísku ályktununum. Fullyrðingin um að Ísland sé „með annan fótinn í ESB“ er sett fram strax í upphafi en aldrei rökstudd frekar en með almennri lýsingu á einsleitnimarkmiðinu. Umfjöllunin um bókun 35 er enn lausari: hér er um að ræða eitt heitasta deilumál íslenskra stjórnmála, en höfundur útskýrir ekki hvort breytt innleiðing bókunarinnar hefði breytt niðurstöðu málsins eða aðeins undirstrikað hana.
Lögfræðilega greiningin er þannig til fyrirmyndar, en sá hluti sem skiptir almenna umræðu mestu máli stendur á þynnstum grunni. Tilvitnunin í Laxness er hnyttin lokakveðja en kemur ekki í stað röksemda.
Fimleikagjöld fyrir 6 ára geta verið yfir 20 þúsund á mánuði
Fréttin greinir frá nýrri verðsamantekt ASÍ á fimleikagjöldum fyrir börn í fyrsta bekk. Mánaðargjaldið er lægst hjá Völsungi á Húsavík, 3.750 krónur, og hæst hjá Björk í Hafnarfirði, 21.064 krónur. ASÍ bendir á að gjöldin segi ekki alla söguna.
Verðsamanburður ASÍ er eina heimild fréttarinnar og hann er nafngreindur og aðgengilegur lesendum. Tölurnar eru skýrar og koma heim og saman: munurinn á hæsta og lægsta gjaldi er rétt reiknaður. Fréttin á hrós skilið fyrir að halda til haga fyrirvara ASÍ um að fjöldi, lengd og gæði æfinga geti verið ólík milli félaga.
Inngangurinn vekur hins vegar spurningar. Þar er fullyrt að æfingagjöld í knattspyrnu og körfubolta geti numið yfir hálfri milljón á ári að frádregnum frístundastyrkjum. Sú tala kemur hvergi fyrir í samantektinni um fimleika og ekki kemur fram hvaðan hún er. Lesandinn fær heldur ekki að vita hvort fimleikagjöldin eru reiknuð fyrir eða eftir frístundastyrk, þótt styrkirnir séu misháir eftir sveitarfélögum og ráði miklu um raunkostnað foreldra.
Ekkert félag var spurt hvað skýri verðið. Björk og Fjölnir, sem skera sig úr, hefðu getað útskýrt hvað felst í gjaldinu. Án þess er fréttin traust endursögn á einni samantekt, en hún gerir lítið umfram það.
Sýklalyfjanoktun í dýrum fer vaxandi á Íslandi
Fréttin greinir frá nýrri skýrslu Sóttvarnalæknis og Matvælastofnunar um sýklalyfjanotkun og sýklalyfjaónæmi á Íslandi árið 2025. Sala sýklalyfja fyrir dýr jókst um 21,4 prósent og búfjártengdur MÓSA …
„Fer vaxandi“ segir fyrirsögnin, en efnið sýnir aðeins aukningu milli tveggja ára: 21,4 prósent frá 2024 til 2025. Orðið gefur til kynna þróun sem tölurnar í fréttinni styðja ekki. Fyrirsögnin nefnir heldur ekki að stór hluti aukningarinnar skýrist af meðferð vegna kýlaveikibróðurs í bleikjueldi. Það er afmarkaðri skýring en almennt vaxandi notkun í dýrum.
Heimildirnar sjálfar eru traustar. Sóttvarnalæknir og Matvælastofnun eru nafngreindar opinberar stofnanir og tölurnar eru eignaðar tilkynningunni af kostgæfni. Vísað er á skýrsluna, svo lesandinn getur sannreynt efnið. Fréttin er þó nær eingöngu endursögn tilkynningarinnar, lið fyrir lið.
Eina viðbót blaðamannsins er fullyrðingin um að lyf gegn MÓSA „munu vera dýrari“ og valdi meiri aukaverkunum. Hún er ekki eignuð neinni heimild og orðalagið sjálft ber með sér óvissu. Eitt símtal við smitsjúkdómalækni eða dýralækni hefði styrkt fréttina. Sama gildir um spurninguna hvað greiningin í fjórum svínabúum þýðir fyrir neytendur. Metfjöldi CPE tilfella hjá mönnum er nefndur án samhengis. Útkoman er traust endursögn, en þunn.
Óvíst hvenær von er á lagaramma um lagareldi
Frétt af ráðstefnunni Lagarlífi í Hörpu þar sem atvinnuvegaráðherra segir heildarlöggjöf um lagareldi í vinnslu og boðar frumvarp um hafeldi og þörungarækt í vetur. Framkvæmdastjóri ráðstefnunnar og f…
Tuttugu milljarða tap frá 2020 er sett fram sem staðreynd, án þess að lesandinn fái að vita hvaðan talan kemur. Sama á við um 7% hlut í útflutningi og 900 störf. Tölurnar eru burðarás röksemdarinnar um að greinin standi höllum fæti, og þær hefðu átt að vera eignaðar Hagstofu, samtökum fyrirtækja eða ársreikningum.
Ráðherra er nafngreind og rétt eftir höfð, en aðeins í endursögn. Aðrar raddir koma úr greininni sjálfri: framkvæmdastjóri ráðstefnu um lagareldi og forstjóri eldisfyrirtækis. Fullyrðingar þeirra um að gjöld séu of há og að fjárfestar þurfi betra umhverfi fá að standa óhaggaðar. Ráðherra er ekki spurð út í skattana og engin rödd þeirra sem gagnrýnt hafa sjókvíaeldi, til dæmis veiðiréttarhafa eða náttúruverndarsamtaka, heyrist.
Ráðstefnufrétt þarf ekki að rúma alla umræðuna. Lagareldi er þó eitt umdeildasta auðlindamál landsins og lesandinn fær hér einungis sjónarhorn atvinnugreinarinnar á hvers vegna frumvarpið strandaði. Einnig er sama atriðið um ágreining innan geirans endurtekið, sem bendir til lítillar ritstjórnarvinnu.
Fá ekki að setja eina einustu svalalokun á 10 hæða blokk í Kópavogi - Önnur hús í götunni fengu þveröfuga meðhöndlun
Greinin segir frá úrskurði úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála sem staðfesti synjun Kópavogsbæjar á umsókn húsfélags við Álalind um svalalokanir. Rök húsfélagsins, andsvör bæjarins og niðursta…
Fyrirsögnin segir að önnur hús hafi fengið „þveröfuga meðhöndlun“, en fréttin sjálf sýnir hvers vegna: nefndin taldi að sú afgreiðsla hefði farið í bága við skipulagsskilmála. Fyrirsögnin og lokasetningin „ólíkt öðrum fjölbýlishúsum í götunni“ láta mismununina hljóma sem kjarna málsins. Í úrskurðinum er hún þó afgreidd sem lögfræðilega haldlaus. Lesandi sem les aðeins fyrirsögnina fær skakka mynd.
Efnislega er endursögnin vönduð. Rök húsfélagsins og andsvör bæjarins fá bæði gott rými og niðurstaðan er skýrt rakin, meðal annars aðfinnsla nefndarinnar um vinnubrögð byggingarfulltrúa. Heimildin er opinber úrskurður, en hvorki dagsetning né málsnúmer fylgir, svo lesandi á erfiðara með að fletta honum upp.
Fréttin gengur þó hvergi lengra en úrskurðurinn sjálfur. Ekkert er leitað til húsfélagsins eða Kópavogsbæjar. Stærsta ósagða spurningin blasir við: ef nefndin telur leyfin fyrir hin húsin brjóta gegn deiliskipulagi, hvað segir bærinn um þau leyfi? Þar lá fréttin sem enginn sótti.
Gengur „vægast sagt hræðilega“ að fá rökstuðning fyrir uppsögnum hjá Reykjavíkurborg
Formaður Sameykis segir að hluta þeirra tæplega níutíu starfsmanna sem Reykjavíkurborg sagði upp í sumar hafi verið boðið starf aftur og að meirihlutinn hafi farið of geyst. Hann segir illa ganga að f…
Kári Sigurðsson, formaður Sameykis, er eina röddin í fréttinni frá upphafi til enda. Allar helstu fullyrðingarnar koma frá honum: að hluta starfsfólks hafi verið boðið að snúa aftur, að meirihlutinn hafi farið of geyst og að svör hafi ekki borist síðan 8. júlí. Sjónarhorn stéttarfélagsins á fullt erindi í fjölmiðla, en hér verður mat þess meginlína fréttarinnar.
Alvarlegasti gallinn er að skrifstofa borgarstjóra, sem sökuð er um að hafa ekki svarað erindi í meira en mánuð, fær ekkert tækifæri til andsvara. Hvergi kemur fram að leitað hafi verið viðbragða eða að þau hafi ekki fengist. Einfalt hefði verið að spyrja borgina hve mörgum hefði verið boðið starf aftur og hvers vegna rökstuðningurinn dregst.
Millifyrirsögnin „Skortur á samráði kemur í bakið á meirihlutanum núna“ er mat viðmælandans, en hún stendur án gæsalappa eins og staðhæfing blaðsins. Gagnrýni hans á orðræðu borgarstjóra er lokaorð fréttarinnar og stendur ósvöruð. Fréttin er skýr og læsileg, en hún flytur boðskap annars aðila fremur en að segja frá deilunni.
Vitni hágrét í dómsal - „Það eina sem mig langar að vita er hvort þetta hafi verið sárt fyrir hann“
Bein frásögn úr aðalmeðferð í Skjólbrautarmálinu þar sem systir hins látna ber vitni. Hún lýsir því þegar hún kom að bróður sínum látnum, sambandi hans við kærustu og ákærða, skuld sem hann hugðist in…
„Hágrét“ í fyrirsögn og „hágrátandi“ í lokasetningu: fréttin rammar vitnisburðinn inn með tilfinningum systurinnar fremur en efni hans. Grátur syrgjandi aðstandanda er ekki kjarni morðmáls. Að gera hann að aðalatriði er ritstjórnarleg ákvörðun sem vert er að nefna.
Að öðru leyti er þetta traust frásögn úr dómsal. Blaðamaður er viðstaddur og heimildin er vitnisburður fyrir dómi. Frásögn systurinnar er að mestu rétt eignuð henni með viðtengingarhætti. Á stöku stað rennur framburður þó saman við staðreyndir, til dæmis þar sem lýst er hvernig hún komst inn í húsið. Sá kafli er settur fram sem atvikalýsing en ekki sem vitnisburður.
Stærsti gallinn er skortur á samhengi. Lesandinn fær ekki að vita hvers vegna sækjandi spyr um blóðkám á veggjum eða hvers vegna spurt er um sjálfsvígshugsanir, þótt hvort tveggja virðist snerta málsvörn ákærða. Viðkvæmar upplýsingar um hinn látna, svo sem fíkniefnaneysla og stormasamt ástarsamband, eru raktar án þess að þýðing þeirra fyrir málið sé skýrð. Ein setning um afstöðu varnarinnar hefði bætt miklu við.
Furðar sig á að styrking krónunnar skili sér ekki í lægra vöruverði
Fréttin endursegir Facebook-færslu Kristjáns Þórðar Snæbjarnarsonar, þingmanns Samfylkingarinnar, sem furðar sig á að styrking krónunnar skili sér ekki í lægra vöruverði. Blaðamaðurinn skýtur inn eigi…
„Kristján lætur þess ekki getið að helsta skýringin á verðbólgunni er að tímabundin lækkun virðisaukaskatts á bensín og dísel var afnumin.“ Þessi setning er það athyglisverðasta í fréttinni. Þar stígur blaðamaðurinn fram í eigin rödd og leiðréttir þingmanninn, án þess að vísa í greiningu Hagstofunnar eða nokkurn annan. Samhengið kann að vera rétt og á fullt erindi til lesenda. Án heimildar verður það hins vegar að athugasemd ritstjórnar sem laumað er inn í fréttatexta.
Að öðru leyti er greinin endursögn á Facebook-færslu. Ekki virðist reynt að sannreyna fullyrðingu um tæplega 10% styrkingu gagnvart evru, og sjálf verðbólgutalan, sem allt snýst um, kemur hvergi fram. Þá er ekki leitað til verslunar, innflytjenda eða Samtaka verslunar og þjónustu, þótt meginefnið sé ásökun um að fyrirtæki skili ekki svigrúmi sínu til neytenda.
Útkoman er sérkennileg blanda: gagnrýnislaus miðlun á skoðun þingmanns, krydduð óstuddri gagnrýni á hann. Hvorugt stenst kröfur um vandaða fréttamennsku.
Óttast að vinsælt baðlón þurfi að loka hluta ársins
Fréttin endursegir grein Þorgríms Sigmundssonar, þingmanns Miðflokksins, í Morgunblaðinu. Þar varar hann við því að hækkun virðisaukaskatts á aðgangseyri í baðlón úr 11 í 24 prósent geti neytt Vök við…
Heimild fréttarinnar er í raun ein: skoðanagrein Þorgríms Sigmundssonar í Morgunblaðinu sama dag. Málflutningur þingmanns í stjórnarandstöðu er endursagður og settur fram sem frétt. Fyrirsögnin „Óttast að vinsælt baðlón þurfi að loka hluta ársins“ gerir auk þess verstu mögulegu afleiðinguna að aðalatriði. Tölurnar um 20 milljarða króna fjárfestingu, 150 heilsársstörf og hlutfall íslenskra gesta eru allar hafðar eftir þingmanninum. Hvorki kemur fram hvaðan hann hefur þær né að blaðamaður hafi borið þær undir fyrirtækin sjálf.
Tilvísun í grein framkvæmdastjóra Vök og sveitarstjóra Múlaþings frá því í ágúst bætir við rödd úr rekstrinum, en hún er líka aðsend grein og ber sama boðskap. Ekkert nýtt viðtal er tekið.
Stærsta gloppan er að stjórnvöld fá ekki að svara. Hækkunin hlýtur að vera rökstudd í fjárlagafrumvarpinu, en lesandinn fær hvorki þau rök né að vita hvort áhrif hennar á landsbyggðina hafi verið metin. Fullyrðing þingmannsins um að greiningu skorti stendur því óhögguð. Eitt símtal í fjármálaráðuneytið hefði breytt endursögn í frétt.
Jóhann hjá Wolt: „Ég varð fyrir miklum vonbrigðum með RÚV“
Framkvæmdastjóri Wolt hafnar því í viðtali í Þjóðmálum að fyrirtækið stundi gerviverktöku og gagnrýnir fréttaflutning RÚV af mótmælum sendla. Greinin endursegir viðtalið og rifjar stuttlega upp efni fréttar RÚV.
Gerviverktaka er lagalegt hugtak sem deilt er um, en í greininni fær aðeins einn maður að skilgreina það: framkvæmdastjórinn sem sakaður er um hana. Fréttin er endursögn á viðtali í Þjóðmálum og miðillinn leggur ekkert af mörkum sjálfur. Hvorki sendlar, stéttarfélag né sérfræðingur í vinnurétti eru spurðir hvort lýsing Jóhanns á sjálfræði sendla standist.
Þyngra vegur að RÚV er gagnrýnt harðlega bæði í fyrirsögn og meginmáli án þess að stofnuninni sé gefið færi á að svara. Jóhann segir fyrirtækið hafa gert athugasemdir við fréttaflutninginn. Lesandinn fær þó ekki að vita hverjar þær voru né hvort RÚV hafi brugðist við.
Til bóta er stutt samantekt á upphaflegu fréttinni, meðal annars að Wolt hafi hafnað viðtali og að fyrirtækið hafi hagnast um rúmar 107 milljónir króna; það gefur samhengi. Bein tilvitnun er hins vegar brengluð: „hvort þeir samþykki eða samþykki pantanir“ segir ekkert, og einmitt þar átti kjarni röksemdar hans um valfrelsi sendla að koma fram. Eftir stendur málflutningur annars aðilans settur fram sem frétt.
Bjóða félaginu rekstrarráðgjöf vegna uppsagna
Hafnarfjarðarbær hefur gefið út tilkynningu vegna uppsagna allra fullorðinna þjálfara Fimleikafélagsins Bjarkar. Bærinn segir þjónustusamninginn við félagið áþekkan öðrum samningum og býður rekstrarrá…
Kjarni málsins er ágreiningur um tölur, en engin tala birtist í fréttinni. Hilmar Ingimundarson, framkvæmdastjóri Bjarkar, heldur því fram að rekstrarreikningar annarra íþróttafélaga sýni að Björk fái lægri styrk á hvern iðkanda. Bærinn segir samninginn „áþekkan“ öðrum. Þar við situr. Rekstrarreikningar íþróttafélaga og þjónustusamningar bæjarins eru að öllum líkindum aðgengileg gögn, og einfaldur samanburður hefði getað skorið úr um hvor fullyrðingin stenst.
Jafnvægið er þó í lagi. Báðir aðilar fá að tjá sig. Sjónarmið félagsins kemur úr eigin samtali mbl.is og afstaða bæjarins er skýrt eignuð tilkynningu. Lokaefnisgreinin er til fyrirmyndar: þar er bent á hvað tilkynningin segir ekki, í stað þess að endurtaka hana gagnrýnislaust.
Veikleikinn liggur í því að bærinn svarar aðeins með tilkynningu. Ekki kemur fram að reynt hafi verið að leggja beinar spurningar fyrir bæjarstjóra eða formann íþróttaráðs. Fyrirsögnin tekur jafnframt upp sjónarhorn bæjarins, þótt fréttin snúist ekki síður um uppsagnirnar sjálfar. Þá vantar grunnupplýsingar, til dæmis hve margir þjálfarar misstu starfið og hve hár samningurinn er.
Þögn ráðamanna algjör: Aðstoðarmenn svara ekki
Mbl.is greinir frá því að hvorki Inga Sæland, Ragnar Þór Ingólfsson né aðrir ráðherrar hafi gefið kost á viðtali eftir að RÚV greindi frá skilaboðum aðstoðarmanns Guðmundar Inga Kristinssonar í aðdrag…
Blaðamaður skráir vandlega hverja tilraun til að ná sambandi: hvaða aðstoðarmenn voru spurðir, hvaða daga og hverju var svarað. Aðstoðarmaður Ragnars Þórs, Hreiðar Ingi Eðvarðsson, er nafngreindur og haft er eftir honum orðrétt. Slíkt gagnsæi um viðleitni til að fá svör er til fyrirmyndar.
Efni skilaboðanna, sem er kjarni málsins, kemur hins vegar frá RÚV. Það kemur þó ekki skýrt fram fyrr en neðarlega í greininni, og ekki kemur fram hvort mbl.is hafi sjálft séð skilaboðin. Þá er setningin „Skilaboðin opinbera að Inga virðist hafa sagt ósatt“ túlkun blaðsins sjálfs, sett fram í fréttatexta. Engin tilraun er nefnd til að leita viðbragða Guðbjargar Ingunnar, sem skrifaði skilaboðin.
Lokakaflarnir veikja fréttina mest. Í tímalínunni um veikindi Ragnars, þar sem hann var „skráður til svara kvöldið áður“ og RÚV birti fréttina „í millitíðinni“, og í lokasetningunni um hvort hann sé „ennþá of slappur“ er gefið í skyn að veikindin séu yfirskin án þess að það sé sagt berum orðum. Slík ýjun á heima í pistli, ekki í frétt.
Segir Sjálfstæðisflokkinn blekkja kjósendur um fríverslunarsamning
Fréttin greinir frá færslu Sveins Andra Sveinssonar lögmanns sem gagnrýnir tillögu Sjálfstæðisflokksins um fríverslunarsamning við Bandaríkin. Afstaða flokksins er rakin eftir hans eigin færslu og síðan fylgja rök Sveins Andra gegn hugmyndinni.
Tvær færslur á samfélagsmiðlum eru allt hráefni fréttarinnar. Ummæli Sveins Andra eru endursögð lið fyrir lið og fyrirsögnin gerir ásökun hans um blekkingar að aðalatriði, án þess að séð verði að blaðamaður hafi haft samband við hann eða nokkurn annan. Þetta er endurvinnsla á færslu, ekki fréttaöflun.
Flokkurinn fær vissulega rödd, því stefna hans er rakin skilmerkilega. Sú rödd er þó sótt í fréttatilkynningu flokksins sjálfs, ekki í svar við ásökuninni. Hvorki Guðrún Hafsteinsdóttir né Jens Garðar Helgason fá tækifæri til að bregðast við því að þau séu sökuð um að blekkja kjósendur.
Þyngst vegur að efnislegar fullyrðingar lögmannsins fara óskoðaðar í gegn. Staðhæfingin um að aðild að EFTA og EES setji sjálfstæðum fríverslunarsamningum „verulegar skorður“ er umdeilanleg og kallar á álit sérfræðings í viðskiptarétti eða utanríkisráðuneytisins. Ein setning um eðli EES bætir við samhengi en svarar ekki spurningunni. Sama á við um fyrri kröfur Bandaríkjanna, sem eru hafðar eftir honum einum. Lesandinn fær boðskapinn, ekki úttekt á honum.
Fasteignamarkaðurinn fastur í keðjum
Greinin segir frá könnun fyrirtækisins Questionaire meðal íslenskra fasteignasala um keðjuviðskipti. Samkvæmt henni eru slík viðskipti algeng og tafir tíðar. Svarendur telja óraunhæfa verðlagningu stæ…
Aðeins 43 af 515 fasteignasölum svöruðu, og það kemur fram í lokaklausu greinarinnar ásamt réttmætum fyrirvara um að niðurstöðurnar séu ekki tölfræðilegt mat á markaðnum. Sá heiðarleiki er lofsverður. Fyrirsögn og inngangur tala þó allt öðru máli: „keðjuviðskipti eru orðin normið“ er sett fram sem staðreynd um markaðinn í heild. Á bak við 56% eru um 24 manns, og ekkert kemur fram um hversu margir svöruðu spurningunni um lengri keðjur sem skilar 80%.
Engin önnur rödd heyrist. Seðlabankinn er nefndur sem stofnun sem ætti að endurskoða reglur sínar, en hann er ekki spurður. Bankar, kaupendur og seljendur koma hvergi við sögu, og engin opinber gögn um veltu eða sölutíma eru borin saman við skynjun fasteignasalanna.
Þá er hvergi sagt hver Questionaire er, hvers vegna fyrirtækið gerði könnunina eða hver svarar fyrir hana. Greinin er birt sem ritstjórnarefni en lesin eins og kynningarefni sem hefur verið endursagt. Blaðamaðurinn hefði átt að leita til að minnsta kosti einnar óháðrar heimildar.
Umsögn Elds Smára lesin upp á þingi Norður Írlands – Ráðherra tók undir
Nútíminn greinir frá því að norðurírski þingmaðurinn Peter Martin hafi lesið upp úr umsögn Elds Smára Kristinssonar um frumvarp gegn bælingarmeðferðum og að Gordon Lyons ráðherra hafi tekið undir áhyg…
Fyrirsögnin leggur áherslu á að ráðherra hafi tekið undir, en meginniðurstaða kvöldsins var sú að þingið samþykkti frumvarpið með afgerandi meirihluta. Sú staðreynd er kynnt með orðinu „þó“, eins og hún sé aukaatriði. Framsetningin snýst um íslenska gagnrýnandann frekar en um það sem gerðist á þinginu.
Þingumræður eru opinber gögn og því er efnið í grunninn sannreynanlegt. Lesandinn fær þó hvorki beina tilvitnun í orð ráðherrans né tilvísun í þingtíðindi. Hvað hann féllst nákvæmlega á liggur því ekki fyrir. Ekki er tilgreint hvaða samtök samkynhneigðra á Íslandi er átt við, og ekki er sagt frá því að sú afstaða sem Eldur og samtök hans halda fram sé umdeild hér á landi.
Sjónarmið flutningsmannsins, Eóins Tennysons, fær eina setningu. Engin önnur rödd heyrist, hvorki frá íslenskum samtökum sem studdu lögin frá 2023 né frá þeim sem hafa reynslu af framkvæmd þeirra. Greininni lýkur á að birta umsögn Elds í heild. Þar með verður hún frekar að farvegi fyrir málflutning hans en að fréttaskrifum um umdeilt mál.
Erlendum nemendum fjölgar á meðan færri Íslendingar fara utan
Greinin fjallar um nýja skýrslu OECD, Education at a Glance 2026, og segir frá vaxandi ójafnvægi milli fjölda erlendra nemenda á Íslandi og íslenskra námsmanna erlendis. Hún rekur einnig tölur um útgj…
„Talið er“ að skólagjöld fyrir nemendur utan EES geti haft áhrif á umsóknir, en lesandinn fær aldrei að vita hver telur það. Sama óskýrleiki fylgir fullyrðingunni um að ójafnvægið „kalli á aðgerðir“ og auki álag á kerfið. Hún er eignuð skýrslu OECD, en orðalagið hljómar fremur eins og túlkun stjórnvalda en niðurstaða alþjóðlegrar samanburðarskýrslu. Hér hefði þurft að greina á milli þess sem OECD mælir og þess sem ráðuneytið ályktar.
Tölurnar sjálfar eiga sér nafngreinda og sannreynanlega heimild. Heiðarlegt er líka að geta þess að skattendurgreiðslur til nýsköpunarfyrirtækja lyfti íslensku útgjaldatölunni. Seinni hlutinn snýst hins vegar alfarið um stefnumótun ráðuneytisins og boðaðar aðgerðir, án nokkurrar gagnrýninnar spurningar.
Efnið ber öll merki fréttatilkynningar sem birt er nánast óbreytt. Hvorki er leitað til háskólanna, sem sagðir eru undir auknu álagi, né námsmannasamtaka eða óháðra sérfræðinga. Fyrirsögnin um að færri fari utan skyggir auk þess á þá staðreynd, sem kemur fram í greininni sjálfri, að hlutfallið er enn tvöfalt meðaltal OECD.
Landlæknir tekur ekki afstöðu til ábyrgðar lækna sem hurfu frá störfum hjá SÁÁ
Nútíminn sendi embætti landlæknis fyrirspurn um mönnunarvanda á Vogi og ábyrgð lækna sem hættu störfum hjá SÁÁ. Embættið segir að tekist hafi að bregðast við stöðunni, vísar starfsmannamálum til SÁÁ n…
Nútíminn spyr embætti landlæknis um „ábyrgð lækna sem hurfu frá störfum“, fær ekkert efnislegt svar og gerir svo svarleysið að fyrirsögn. Fréttin byggir á eigin fyrirspurn og skriflegum svörum nafngreinds sviðsstjóra, Jóhanns M. Lenharðssonar, og þau eru rakin af nákvæmni. Það er traustur grunnur. Blaðið tekur jafnvel fram að ekki hafi verið spurt um réttmæti veikindaleyfa einstaklinga, sem er vönduð afmörkun.
Vandinn liggur í framsetningunni. Spurningarnar enduróma gagnrýni Jóns Páls Hallgrímssonar, stjórnarmanns í aðalstjórn SÁÁ, sem er annar aðili deilunnar. Undir lokin er „ábyrgð Valgerðar og annarra lækna“ nefnd berum orðum, en hvorki Valgerður Rúnarsdóttir né læknarnir fá tækifæri til að svara. Frétt Morgunblaðsins um meintar hótanir lækna í veikindaleyfi er borin áfram án þess að Nútíminn staðfesti hana sjálfur eða leiti viðbragða þeirra sem hún snýr að.
Lesandinn fær því traust svar frá eftirlitsstofnun, en það er sett í ramma sem hallar að sjónarmiði stjórnarinnar í virkri deilu. Eitt símtal til Valgerðar eða fulltrúa læknanna hefði breytt myndinni verulega.
Þagnarskylda lögmanna vegin við gagnabeiðnir Skattsins
Greinin segir frá ráðgefandi áliti EFTA-dómstólsins í prófmáli Skattsins gegn ADVEL lögmönnum. Álitið varðar það hvort Skatturinn geti krafið lögmannsstofur um skrá yfir umbjóðendur sem eiga erlend fé…
Inngangurinn snýr niðurstöðunni á haus. Þar segir að Skattinum sé „ekki skylt að krefja“ lögmannsstofur um upplýsingar, eins og álitið fjalli um skyldur skattyfirvalda. Beina tilvitnunin síðar í greininni segir hins vegar annað: það eru lögmenn sem verða ekki skyldaðir til að afhenda gögnin þegar beiðnin gengur of langt. Lesandi sem les aðeins inngang fær ranga mynd af kjarna málsins.
Að öðru leyti byggir fréttin á traustum grunni. Tilkynning EFTA-dómstólsins er nafngreind og vitnað í hana beint. Lagaákvæðið sem deilt er um er tilgreint og tímabil beiðninnar kemur fram. Einnig er skýrt að um prófmál sé að ræða og að endanlegt mat liggi hjá héraðsdómi. Í lokin er álitið þó kallað „dómur“, sem skýtur skökku við eftir að greinin hefur sjálf útskýrt að það sé ráðgefandi.
Fréttin endursegir tilkynninguna og bætir litlu við hana. Stutt viðbrögð frá Skattinum eða ADVEL, eða mat á því hvað álitið þýðir fyrir hinar lögmannsstofurnar, hefðu gefið lesandanum meira.
Verðmætin verði í auknum mæli eftir erlendis
Fréttin endursegir færslu Sveins Inga Steinþórssonar, eins stofnenda Play, á LinkedIn í tilefni af því að ár er liðið frá falli félagsins. Hann segir hlutdeild erlendra flugfélaga hafa aukist, utanlan…
Ein heimild ber alla fréttina: færsla á LinkedIn. Tölur um markaðshlutdeild, fækkun utanlandsferða og tekjur Icelandair á farþegakílómetra koma allar úr færslunni. Sama gildir um vísunina í fjármálaráðuneytið. Ekkert bendir til þess að ritstjórnin hafi sannreynt neitt sjálf. Greinin er birt sem ritstjórnarefni en er í raun endurbirting á færslu á samfélagsmiðli.
Tölurnar eru þó sannreynanlegar í eðli sínu. Farþegatölur Isavia og Ferðamálastofu eru opinber gögn, og mat fjármálaráðuneytisins á áhrifum flugfargjalda á verðbólgu ætti að vera auðfundið. Blaðamaðurinn fór ekki í frumgögnin. Fyrir vikið berst fullyrðing ráðuneytisins til lesenda í gegnum þriðja aðila sem hefur skýra afstöðu til málsins.
Til bóta er að fréttin rekur feril Sveins Inga hjá Play og núverandi starf hans sem ráðgjafi. Lesandinn getur því sjálfur metið hagsmunina. Icelandair var hins vegar ekki leitað svara, þótt félagið sé beint nefnt í tengslum við hækkun tekna. Enginn óháður sérfræðingur metur heldur hvort samkeppnisleysi skýri þróunina. Lesandinn fær boðskap, ekki frétt.