Fréttinni til bótar eru tvær nafngreindar heimildir sem standa hvort gegn öðru: Hörður Magnússon hjá Útivist lýsir versnandi símasambandi á hálendinu, Sigurbjörn Óskar Guðmundsson hjá Sýn hafnar því. Þetta gefur grunnmynd af deilunni. Veikleikinn er að enginn þriðji aðili er spurður, til dæmis Fjarskiptastofa eða önnur fjarskiptafyrirtæki eins og Síminn eða Nova, sem hefðu getað veitt óháð mat á áhrifum 2G/3G-lokunanna. Einnig er engin tilvísun í mælingar eða gögn um þekju á hálendinu; fullyrðingin um versnandi samband hvílir á „tilfinningu" og almennri umræðu. Bæta hefði mátt við með því að spyrja björgunarsveitir eða almannavarnadeild um öryggisáhrif, enda er öryggissjónarhornið nefnt ítrekað. Lokasetningin, þar sem fólk er hvatt til að hafa samband við þjónustuver, virkar óeðlilega sem ráðlegging í frétt fremur en sem beint tilvitnun. Í heild er þetta almennileg frétt með tveimur aðilum en of grunnt efnislega til að skara framúr.

Greinin er umfangsmikil og vel rannsökuð; hún styðst við opinber álitsskjöl Skipulagsstofnunar, umsagnir Náttúruverndarstofnunar og Náttúrufræðistofnunar, fundargerðir sveitarfélaga, úrskurði nefnda og dóma Hæstaréttar. Þetta er frumskoðun sem Heimildin hefur unnið sjálf, og heimildasafnið er víðtækt og sannreynanlegt. Sérstaka athygli vekur hversu greinilega blaðamaður hefur farið í gegnum umhverfismatsskýrslur og raðað saman sögu hvers svæðis.

Veikleikinn liggur í jafnvægi og framsetningu. Greinin gefur rödd framkvæmdaraðila takmarkað rými; svör Orkuveitunnar fá eina málsgrein, HS Orka stuttan kafla, og Eden Mining eina fullyrðingu um kolefnisspor. Á móti eru álitsgerðir umhverfisstofnana og efasemdir útivistarfólks ítarlegar. Sveitarstjórnir, sem samþykktu margar þessara framkvæmda, eru sjaldan beðnar um skýringar á afstöðu sinni; undantekning er stutt tilvitnun í þáverandi bæjarstjóra Hafnarfjarðar. Bæjarstjóri Ölfuss er vitnað til um hafnaruppbyggingu en ekki beðinn um að svara gagnrýni á námuvinnsluna. Umhverfismatsskýrslur eru auðvitað opinber gögn og rétt er að vitna í þær, en þegar framkvæmdaraðila er nánast ekki hleypt að í eigin málum verður myndin skekkt. Inngangurinn um haustlyng og Ingólf landnámsmann er skemmtilegt bókmenntabragð en dregur lesandann í ákveðna tilfinningu áður en staðreyndir koma til sögu, sem er framsetningarval sem vert er að nefna. Þrátt fyrir þessa galla er um metnaðarfulla gagnasöfnun að ræða sem ber vitni um sjálfstæða blaðamennsku.

Frétt þessi byggir nánast alfarið á opinberri tilkynningu Icelandair og tilvitnun í forstjóra félagsins, Boga Nils Bogason. Það er ekki óeðlilegt í viðskiptafréttum af þessu tagi, en greinin hefði styrkt sig verulega ef sjálfstæður greiningaraðili eða sérfræðingur í flugrekstri hefði verið spurður út í áhrif þessarar ákvörðunar, til dæmis á samkeppnisstöðu félagsins eða stöðu á leigumarkaði flugvéla. Blaðamaðurinn leggur til eigin samhengi um drægni véla og mögulega nýja áfangastaði, sem er gagnlegt, en fullyrðingar um 30% minni eldsneytisnotkun og betri hljóðvist eru teknar beint úr tilkynningu félagsins án þess að þær séu settar í samhengi eða gagnrýndar. Framsetningin er í heild jákvæð gagnvart félaginu; ekkert er fjallað um fjárhagslega áhættu, kostnaðarhlið leigusamninganna eða hugsanlega galla við skiptin frá Boeing. Greinin er þannig vel skrifuð og skipulögð viðskiptafrétt, en hún er nær kynningarefni en gagnrýninni umfjöllun.

Greinin er birt sem skoðanagrein og höfundur gefur sig fram sem slíkan. Tengsl hans við samtökin Sjá eru skýrt tilgreind, sem er til fyrirmyndar. Rökstuðningurinn er skipulagður og innbyrðis samkvæmur: hann vísar til EES-samningsins frá 1994 sem staðreyndargrundvallar og teflir upp röð dæma um réttarbætur, svo sem persónuverndarlöggjöf, réttindi flugfarþega og samkeppnisreglur. Þessi dæmi eru sannreynanleg og almennt viðurkennd. Veikleiki greinarinnar liggur í því að hún setur ávinninginn af EES-regluverkinu fram nánast án fyrirvara. Engin tilvísun er gerð í kostnaðinn sem fylgir innleiðingunni, tafir, innleiðingahalla eða dæmi þar sem EES-gerðir hafa hentað íslenskum aðstæðum illa. Fullyrðingin um að heildaráhrifin hafi verið „furðu" jákvæð er sett fram sem staðreynd en studd neinu mati, neinni úttekt eða neinni rannsókn. Fyrir skoðanagrein er þetta innan marka, en heiðarleiki rökstuðningsins hefði styrkst ef höfundur hefði brugðist skýrt við a.m.k. einu raunverulegu gagnroki í stað þess að vísa almennt til Heimssýnar. Aðgátin við rökvísina um Danmörku er ágæt, en samanburðurinn vantar samhengi: stærðarmunur ríkjanna og áhrifaþungi innan ráðherraráðsins skipta máli sem höfundur þegir um. Heilt yfir er þetta skýrt rökstudd skoðun sem uppfyllir grundvallarviðmið skoðanagreinaskrifa, en hún vinnur ekki alveg af sér einhliða framsetningu á viðfangsefninu.

Greinin er birt sem skoðun og höfundur gefur skýrt upp hagsmunatengsl sín, sem er til fyrirmyndar. Sem röksemdafærsla stendur hún á nokkuð traustum grunni: höfundur vitnar beint í greinar álits Feneyjanefndarinnar (38. gr., 40. gr., 42. gr. og 60. gr.) og birtir orðrétta tilvitnun, sem gerir lesandanum kleift að sannreyna efnið sjálfur. Þingsályktunartillaga utanríkisráðherra er nefnd sem viðmið og Facebook-færsla Sigurðar Kára Kristjánssonar tilgreind sem heimild. Þetta er vel heimildað miðað við tegund greinarinnar.

Veikleikinn liggur fremur í einstefnu rökstuðningsins. Höfundur hafnar sjónarmiðum Sigurðar Kára nánast úr hendinni og leyfir sér persónulegar ályktanir um að hann hafi annað hvort ekki lesið álitið eða sé „með óreiðu á samviskunni". Þótt þetta sé skoðanagrein hefði rökstuðningurinn verið sannfærandi ef höfundur hefði viðurkennt að í áliti Feneyjanefndarinnar felast einnig ábendingar sem gætu styrkt efasemdir um framsetningu stjórnvalda, til dæmis áherslan á að upplýsingagjöf þurfi að vera skýrari en hún hefur verið. Heildarniðurstaðan er vel rökstudd skoðanagrein með skýrum heimildum, þótt meðhöndlun gagnaðilans sé frekar afneitandi en greiningarleg.

Greinin er dæmigerð frétt af lögreglumáli og nýtir nafngreinda heimild vel: Magnús Ragnarsson, aðalvarðstjóri hjá lögreglunni á Suðurlandi, lýsir bæði atvikinu og samhengi þess við tugi tilkynninga sem berast vikulega. Beinar tilvitnanir í hann eru ríkulegar og gefa lesandanum skýra mynd af aðgerðum lögreglu og aðferðum vasaþjófanna. Það sem vantar er annað sjónarhorn, til dæmis frá ferðaþjónustuaðilum eða fórnarlömbum, sem hefði gefið fréttinni meiri dýpt. Einnig hefði verið gagnlegt að nefna hvort hinum þremur handteknu (utan þeirra sem staðnir voru að verki við Seljalandsfoss) hafi verið handtekið annars staðar eða á öðrum forsendum. Fullyrðingin „þetta var ekki í fyrsta skipti sem þau voru handtekin" er áhugaverð en stendur óútskýrð; nánari samhengi um fyrri handtökur eða hvort viðkomandi hafi verið vísað úr landi áður hefði styrkt fréttina. Framsetningin er hlutlæg og lýsandi, þótt hún sé alfarið frá sjónarhóli lögreglunnar. Fyrir hefðbundna lögreglufrétt af þessu tagi er þetta viðunandi verk, en ekki meira.

DV stundar hér eigin fréttaöflun með viðtali við Einar Örn Thorlacius, lögfræðing MAST, sem er nafngreindur og hefur beint vald yfir kæruframkvæmdinni. Þetta er traust heimild og bein uppspretta. Greinin vísar jafnframt til viðtals RÚV við yfirdýralækni MAST, Þóru Jónsdóttur, og gefur lesandanum þannig tvær nafngreindar heimildir innan sömu stofnunar. Framsetningin er í meginatriðum hlutlæg; lögfræðingurinn lýsir lagalegum ferlum og metur líkur á kæru.

Helsti veikleiki greinarinnar er að sjónarhorn er nær eingöngu frá yfirvaldahlið, þ.e. MAST. Eigandinn Dalsbú fær ekki orðið; fréttamaður hefði getað leitað eftir viðbrögðum fyrirtækisins eða talsmanni þess, ekki síst þar sem tekið er fram að ábyrgð á handsömun hvíli á eigandanum. Fyrirsögnin notar tilvitnunina „Maður vonar að þessir menn finnist" sem er réttilega merkt sem tilvitnun og á sér stoð í meginmálinu. Þótt greinin sé tiltölulega einsleit hvað heimildir varðar, þá er viðfangsefnið þröngt og lagalega afmarkað, og staðhæfingar beinast að lagalegum ferlum frekar en ávirðingum á hendur nafngreindum einstaklingum. Heilt á litið er þetta ágæt frétt sem sinnir sínu hlutverki, en aukið umfang hefði styrkt hana.

Greinin er merkt sem ritstjórnarefni en les nánast eins og endursögn á árshlutauppgjöri Íslandsbanka: tölur og skilyrði bónuskerfisins eru rakin af nákvæmni en án nokkurrar greiningar, samanburðar eða samhengis. Ekki er vísað til annarra banka til samanburðar, ekki er spurt hvort 671 milljón króna í bónusa sé í samræmi við markaðsvenjur eða hvort þetta sé hátt eða lágt hlutfall af heildarlaunakostnaði. Fyrirsögnin og efnismeðferðin eru í sjálfu sér hlutlaus; tölurnar eru sannreynanlegar í uppgjöri bankans. Veikleikinn felst í að greinin bætir engu við sem lesandi fengi ekki beint úr fjárhagsyfirliti bankans: enginn sérfræðingur er ráðfærður, ekkert sjónarhorn starfsmanna eða hluthafa er sótt, og ekkert mat er lagt á hvort bónuskerfið þjóni hagsmunum viðskiptavina eða samfélagsins. Fyrir ritstjórnarefni er þetta frekar þunnt; greinin gegnir hlutverki sem stöðluð uppgjörsfrétt fremur en sjálfstæð blaðamennska.

Greinin er birt sem skoðanagrein og höfundur er nafngreind og starfsvettvangur hennar tilgreindur, sem er gott. Kjarninn er skýr: eftirlit skiptir meira máli en reglur á pappír, og vottunarkerfi á borð við Svansvottun geta brúað bilið. Röksemdafærslan er skiljanleg og byggir á þekkingu höfundar á faginu. Hins vegar ber greinin þess merki að ritstjórn hafi ekki gengið frá henni almennilega; innri athugasemdir (merkt [ÞU1], [KU2], [EA3]) birtast í meginmáli greinarinnar. Þetta er augljós klúður sem dregur úr fagmennsku birtingarinnar og gæti truflað lesendur eða grafið undan trúverðugleika efnisins. Efnislega séð er höfundur sérfræðingur hjá Umhverfis- og orkustofnun og talar jafnframt hlýtt um Svansvottun, en gefur ekki sérstaklega upp hvort stofnun hennar tengist Svansvottuninni beint; ef svo er, væri nánari hagsmunayfirlýsing æskileg. Fullyrðingin um að eftirlit með loftþéttleikakröfum sé ónógt er óstudd tilvitnun í „reynsluna" án þess að vísað sé í skýrslur, úttektir eða tölur. Sömuleiðis er vitnað til þess að „mörg hafi bent á" að fjármunir til rannsókna séu takmarkaðir, en ekki nefnt hverjir eða hvar. Fyrir skoðanagrein er þetta viðunandi en hefði styrkst með einu tilteknu dæmi eða heimildarskjali. Röksemdafærslan er í grófum dráttum einsleit; engin mótrödd kemur fram, til dæmis frá byggingarverktökum eða eftirlitsaðilum, en í skoðanagrein er það ekki forsenda. Birtingargallinn með ritstjórnarnótunum er þó alvarlegastur.

Greinin er vel unnin í grundvallaratriðum: hún byggir á opinberri tilkynningu Seðlabankans og sáttargerðinni sem er aðgengileg á vef stofnunarinnar, auk þess sem félagið sjálft fær rúmt svigrúm til að koma sjónarmiðum sínum á framfæri í gegnum beinar tilvitnanir frá framkvæmdastjóra þess. Fjárhagslegar upplýsingar um veltu og hagnað eru settar fram til samhengis og gefa lesendum mælikvarða á umfang sektarinnar miðað við starfsemi félagsins. Það má þó gagnrýna að greinin nær ekki til sjónarmiða neytenda eða þeirra viðskiptavina sem fengu rangar upplýsingar; engin ummæli frá Neytendastofu eða öðrum aðilum sem gætu lagt mat á alvarleika brotanna koma fram. Einnig hefði verið til bóta að vísa skýrar í hvernig sáttarfjárhæðin fellur í samanburði við aðrar sektir FME, til að lesendur geti metið hvort 35 milljónir teljist há eða lág sekt. Þrátt fyrir þessa galla er greinin í heild traust eftirlitsfrétt sem miðlar staðreyndum frá nafngreindum heimildum og lætur báða aðila koma að máli.