Greinin er birt sem lesendagrein og skoðun. Björgvin G. Sigurðsson er nafngreindur og kynntur sem fyrrverandi þingmaður og ráðherra, sem gefur lesandanum skýrt samhengi um sjónarhornið. Röksemdafærslan er samfelld og miðar skýrt að einu markmiði: að viðræðum um ESB-aðild verði haldið áfram. Veigamesti veikleiki greinarinnar er fullyrðingin um að kostnaður við sjálfstæða mynt sé „varlega áætlaður 300 milljarðar á ári"; þessi tala er ekki studd tilvísun í rannsókn eða heimild innan greinarinnar sjálfrar, þótt hún kunni að eiga sér stoð í opinberum útreikningum sem höfundur vísar til óbeint. Í skoðanagrein er ekki gerð sama krafa um jafnvægi milli sjónarmiða, en rökfærslan hefði styrkst ef höfundur hefði viðurkennt helstu gagnrök ESB-andstæðinga og svarað þeim beint, frekar en að vísa til þeirra sem „villuljósa". Að sama skapi er staðhæfingin um að EES-aðild sé „lýðræðislega óviðunandi til lengdar" sett fram sem staðreynd en er í raun pólitískt mat sem hefði mátt merkja betur sem slíkt. Heilt á litið er þetta skýr og skiljanleg skoðanagrein frá nafngreindum og hæfum höfundi, þótt rökstuðningurinn hefði hagnast á sterkari heimildatilvísunum.

Könnunarfréttir af þessu tagi eru kjarnastarfsemi fjölmiðla á kosningatímum og greinin gerir sína hluti vel. Maskína er nafngreind sem framkvæmdaaðili, tímabil og fjöldi svarenda (2.255) eru tilgreindir, og niðurstöður eru sundurliðaðar á fjölbreyttan hátt. Þetta gefur lesandanum raunhæfa yfirsýn. Jákvætt er að greinin greinir á milli þeirra sem taka afstöðu og heildarsvara, sem er grundvallaratriði í skýringu á könnunargögnum. Á hinn bóginn vantar umfjöllun um skekkjumörk könnunarinnar, sem er verulegur ágalli þegar flestir munir á milli undirflokka eru innan nokkurra prósentustiga. Þegar sagt er að breytingar séu „verulegar" eða „viðsnúningur" án þess að lesandinn viti skekkjumörkin getur framsetningin verið villandi. Einnig hefði verið til bóta að nefna aðferðafræði könnunarinnar, til dæmis hvort um var að ræða netkönnun eða símakönnun, og hvernig úrtakið var vegið. Engin greining eða túlkun utanaðkomandi sérfræðinga er boðin upp, sem hefði styrkt greinina, en slíkt er ekki skylda í beinni niðurstöðufrétt. Framsetningin er að mestu hlutlæg, þótt fyrirsögnin „Meirihluti ætlar enn að segja Já" halli aðeins í átt að því að draga fram já-hliðina frekar en að leggja áherslu á stöðugleikann í mælingunum.

Greinin er birt sem skoðanagrein og á því að metast á gæðum rökstuðnings og heiðarleika, ekki heimildajafnvægi. Höfundur vísar í lög um Þróunarsjóð námsgagna og forgangsáherslur hans, sem er sannreynanleg heimild og gefur textanum ákveðinn grunn. Hins vegar skortir mjög á áþreifanlegar röksemdir. Fullyrðingar eins og að „þróun námsefnis hafi setið á hakanum árum saman" og að „ástandið sé krítískt" eru settar fram án nokkurra tölulega gagna eða tilvísana. Samanburður við sjávarútveg, heilbrigðistækni og ferðaþjónustu er lauslegur og órökstuddur.

Mikilvægast er þó gagnsæi um hagsmuni höfundar. Hann er framkvæmdastjóri hugbúnaðarfyrirtækis og stofnandi Lesa, sem er einmitt fyrirtæki á sviði stafrænna námsgagna. Greinin talar í raun máli eigin viðskiptahagsmuna höfundar: hún hvetur ríkið til að opna dyr fyrir einkaframtak í námsefnisþróun, sem er beinlínis markaður hans. Þetta kemur fram í undirskriftarlínu, en meginmál greinarinnar gerir aldrei beinlínis grein fyrir þessum hagsmunaárekstri eða tengir röksemdafærsluna við eigin stöðu. Lesandi sem sleppur undirskriftinni getur auðveldlega túlkað textann sem hlutlaust áhyggjuefni kennara eða foreldra, ekki sem innlegg frá aðila sem myndi hagnast á þeirri stefnubreytingu sem hann mælir með. Rökstuðningurinn er of almennur til að standast vel sem greining; hann skilar sér frekar sem kynningarefni.

Fréttin er byggð nánast eingöngu á viðtali við einn bæjarfulltrúa sem fer harðlega í saumana á ríkisvaldinu. Ekkert kemur fram frá utanríkisráðuneytinu, Landhelgisgæslunni eða Vegagerðinni, sem eru lykilaðilar þegar kemur að ábyrgð og samningnum sem þar er vísað til. Sjónarmið ríkisins og stofnana þess skortir algerlega, og lesandinn fær því mjög einhliða mynd af málinu. Upplýsingar um slysið sjálft virðast fengnar af vettvangi og eru viðeigandi. Samningurinn frá mars er nefndur og settur í samhengi, sem er jákvætt, en erfitt er að staðreyna tímalínu og efni hans án þess að ráðuneytið fái að tjá sig. Fyrirsögnin endurspeglar sjónarmið heimildamannsins frekar en hlutlausa framsetningu og gefur greinilega í skyn ritstjórnarlegan halla í átt að hans stöðu. Þetta er viðunandi fréttaflutningur af slysi og viðbrögðum, en sem heilstæð umfjöllun um ábyrgðarmálið er hún gölluð vegna þess að gagnaðili var ekki spurður.

Hér er um að ræða endurbirtingu á opinni yfirlýsingu frá Facebook-síðu Dýralæknafélags Íslands, sem er nafngreind og sannreynanleg heimild. Greinin sinnir þó því hlutverki einu að miðla sjónarmiðum félagsins; engin önnur sjónarmið koma fram, hvorki frá eiganda búsins, lögreglu, Matvælastofnun né dýraverndarsamtökum. Þegar um frétt er að ræða, ekki yfirlýsingabirting, hefði blaðamaðurinn átt að leita eftir viðbrögðum fleiri aðila til að gefa lesandanum heildarmynd. Efnið endurtekist næstum orðrétt í textanum, sem bendir til klippigalla fremur en ritstjórnarlegrar ákvörðunar. Sem fréttavinna er þetta fremur þunnt: ein heimild, ekkert samhengi um gang atburða eða réttarstöðu, og ekkert sjálfstætt innlegg frá blaðamanni nema inngangur.

Greinin er birt sem umræðugrein og á að meta á forsendum rökstuðnings og hugmyndafræðilegrar heiðarleika. Á þeim forsendum stendur hún nokkuð vel: höfundur vísar til skýrslu um valkosti Íslands í gjaldmiðlamálum sem unnin var fyrir ríkisstjórnina, til gagna Hagstofunnar og Seðlabankans um gengi og launahlutdeild í vergri landsframleiðslu, og til greinar Gylfa Magnússonar prófessors í Vísbendingu. Myndir (mynd 1 og 2) eru nefndar með heimildum, sem gerir lesendum kleift að sannreyna lykilfullyrðingar um samband gengis og launahlutdeildar. Einnig er vísað í ETUC og í tiltekna sjóði og reglur ESB sem eru sannreynanlegar heimildir.

Það sem veikir greinina sem rökræðu er að hún setur fram eina túlkun á gengissigi, þar sem afleiðingarnar eru nánast eingöngu neikvæðar, án þess að taka alvarlega á gagnrökum þeirra sem telja sveigjanlegt gengi nauðsynlegt öryggisventil, einkum varðandi atvinnuleysi í kjölfar áfalla. Höfundur víkur að þessum mótbárum en afgreiðir þær tiltölulega fljótt. Athugasemdin sem fylgir greininni bendir einmitt á veikleika í forsendunni: gengi krónunnar hefur verið tiltölulega stöðugt síðustu ár, og evran sjálf hefur sigið, sem höfundur fjallar ekki um. Þetta er þó ekki ógild nálgun í skoðanagrein; höfundur hefur rétt til að halda fram sinni túlkun. Heildarmatið er að greinin er vel rökstudd, studd sannreynanlegum gögnum, en hallar svo greinilega að einni niðurstöðu að lesandi ætti að hafa í huga að um málflutning er að ræða, ekki hlutlausa greiningu.

Greinin er merkt sem ritstjórnarefni en er í raun endursögn á viðtali úr útvarpinu Framundan á Rás 2, þar sem Linda Karen Gunnarsdóttir er viðmælandinn. Sjálfstæð fréttaöflun virðist ekki hafa átt sér stað; tilvitnunin og efnisatriðin koma öll úr sama viðtalinu. Þetta er veikleiki sem lesandinn ætti að vita af. Engin önnur sjónarmið koma fram, hvorki frá eiganda minkabúsins, lögreglu, né frá öðrum dýraverndunarsamtökum, þótt greinin vísi stuttlega í að málið sé til rannsóknar lögreglu. Sú staðhæfing er sannreynanleg en ekki útfærð frekar. Framsetningin er nokkuð einhliða; hún birtir afstöðu Dýraverndarsambands Íslands sem meginboðskap fréttarinnar, án þess að gefa öðrum aðilum kost á andsvörum. Ef þetta er ætlað sem frétt af viðtalinu á Rás 2 væri eðlilegt að merkja það skýrar, en sem sjálfstætt ritstjórnarefni skortir verulega á fjölbreytni heimilda.

Frétt þessi er í grunninn endurbirting á einni Facebook-færslu, klædd sem fréttaefni. Guðný Nielsen er nefnd „verkfræðingur" en hefur enga sérstaka lagalega sérþekkingu sem rökstyður hvers vegna sjónarmið hennar séu fréttnæm umfram annarra borgaranna. Engin tilraun er gerð til að sannreyna kjarnaatriði málsins: er kæra raunverulega til meðferðar hjá ICC? Hvað segja heimildir hjá Alþjóðlega sakamáladómstólnum? Enginn fulltrúi dómsmálaráðherra eða embættis ríkislögreglustjóra er spurður, þrátt fyrir að greinin beini beint spurningum til þessara stofnana. Faðir og sonur Boteach fá ekki tækifæri til að svara ásökunum. Fullyrðingin um stríðsglæpi er sett fram sem staðreynd í fyrirsögninni og efnistextanum, en hún er ósönnuð ásökun sem hvílir á kvörtun sem ekki hefur verið staðfest. Framsetningin styrkir eina túlkun og setur sökum ósannreynda merkimiða á nafngreinda einstaklinga. Þetta er dæmi um efni þar sem fréttamaður hefði þurft að afla sjálfstæðra upplýsinga áður en það var birt sem fréttaefni.

Greinin er vel skipulögð fjármálafrétt sem flytur tölulegar upplýsingar úr ársfjórðungsuppgjöri Festar á skilmerkilegan hátt. Heimildir eru skýrar: nánast allar tölur og fullyrðingar eiga rót að rekja til opinbers uppgjörs félagsins eða yfirlýsinga stjórnenda þess, sem lesandinn getur sannreynt í gegnum tilkynningar á Kauphöllinni. Framsetningin er þó einsleit að því leyti að engin ytri sjónarhorn eru sótt; hvorki eru sérfræðingar á fjármálamarkaði spurðir álits á skuldaaukningu félagsins né er borið saman við aðra aðila í greininni. Fyrirsögnin leggur áherslu á skuldaaukningu, sem er raunveruleg staðreynd úr uppgjörinu, en hefði mátt setja í samhengi við heildarskuldsetningu félagsins eða aðra viðmið. Þá er EBITDA-hugtakið notað ítrekað án þess að útskýra það, sem getur dregið úr aðgengi fyrir almennan lesanda. Í heildina er þetta fagleg fréttaflutningsgrein sem sinnir hlutverki sínu sem fjármálafrétt, þótt hún hefði orðið sterkari með óháðu mati á fjárhagsstöðu félagsins.

Veikleiki greinarinnar er augljós: hún er í raun viðtal við einn aðila, Snorra Jóhannesson, sem er bæði bóndi og refaskytta og hefur því sterka hagsmuni af því að veiðar haldi áfram. Sjónarmið Náttúruverndarstofnunar eru sett fram í einni málsgrein, án beinnar tilvitnunar í fulltrúa hennar, og engin önnur sjónarmið koma fram; hvorki frá fræðimönnum í dýravistfræði, fuglafræðingum né þeim sem tala fyrir friðun. Greinin er birt sem frétt en virkar meira sem málsvörn einnar hliðar. Fullyrðingin um að „stór hluti vanheimtu" lamba sé vegna refa er ekki studd tilvísun í rannsóknir eða tölulegar heimildir innan greinarinnar sjálfrar. Sömuleiðis er staðhæfingin um tjón á æðarfugli sett fram sem staðreynd, án stuðnings í gögn. Tilefni greinarinnar virðist vera endurskoðun Náttúruverndarstofnunar á lagaumhverfi refaveiða, en blaðamaðurinn hefur ekki rætt við stofnunina sjálfa eða aflað nánari upplýsinga um þessa endurskoðun. Fyrir frétt á mbl.is skorti töluvert upp á jafnvægi og heimildasöfnun.