Alvarlegasta vandamálið við þessa frétt er að Óskar Steinn fullyrðir að „unglingar úr Miðflokksæskunni" hafi framið skemmdarverkin, en hvergi er þessari fullyrðingu stutt með neinum gögnum, vitnisburði eða opinberum heimildum. Engin staðfesting frá lögreglu er höfð, enginn heimildamaður nefndur til stuðnings, og greinin gerir enga grein fyrir því hvaðan þessi vitneskja kemur. Þetta er gífurleg ásökun sem birtist sem fyrirsögn, en er í raun óstaðfest fullyrðing eins einstaklings. Jafnframt er ekkert andmælarétti sinnt; hvorki var leitað til Miðflokksins, Miðflokksæskunnar né Vilhjálms Árnasonar um viðbrögð. Greinin er þannig einhliða umfjöllun sem virkar sem vettvangur fyrir sjónarmið Óskars Steins án þess að nokkur sá sem sakaður er fái tækifæri til svara. Fyrirsögnin setur fullyrðingu um gerendur sem staðreynd, sem er villandi. Vísun í ummæli Guðrúnar Karls Helgudóttur biskups er eina sjálfstæða heimildin og hún snýr ekki að sakargiftum. Þetta dregur verulega úr trúverðugleika fréttarinnar sem ritstjórnarefni.

Greinin er birt sem skoðanaefni og á að meta sem slíkt; hefðbundið jafnvægi er því ekki krafa. Hins vegar er rökstuðningurinn afar veikur miðað við þær fullyrðingar sem settar eru fram. Höfundurinn segir til dæmis að hvalveiðar séu reknar „með bullandi tapi ár eftir ár" og að óseldar birgðir hrúgist upp, en vísar hvergi í ársreikninga, opinber gögn eða aðra sannreynanlega heimild. Sama gildir um staðhæfinguna um að matvælavinnsla fari fram undir berum himni á ólögmætan hátt; þetta er alvarleg ávirðing sem engin gögn styðja innan textans sjálfs. Fullyrðingin um „gríðarlega fjármuni" í áróðri frá sægreifum er óstudd; ekki er vísað í skýrslur um kosningafjármál eða önnur opinber gögn.

Sem skoðanagrein er leyfilegt að taka afstöðu, en vandinn er hversu mikið hvílir á ósönnuðum fullyrðingum og persónulegri niðurlægingu. Athugasemdir um menntun Kristjáns Loftssonar og doktorsritgerð forstjóra Matís eru í eðli sínu persónuárásir sem styrkja ekki efnislegan rökstuðning um ESB-viðræður. Orðalag eins og „vitlaus," „afdalamennsku" og „viðskila við raunveruleikann" er móðgandi frekar en sannfærandi. Jafnvel skoðanagrein verður að standast kröfur um heiðarlega röksemdafærslu; hér eru efnislegar fullyrðingar settar fram sem augljós sannindi án nokkurs stuðnings, og sá hluti sem snýr að einstaklingum er meira persónuleg smán en rökræða um stefnumál.

Fréttinni er ábótavant í einum veigamiklum þætti: Landsnet er nefnt sem sá aðili sem takmarkaði afhendingu rafmagns, en engin viðbrögð koma frá Landsneti sjálfu. Þetta skiptir máli þar sem fullyrðingar forstjórans um skort á flutningsgetu eru settar fram nánast sem staðreyndir, án þess að flutningsfyrirtækið fái tækifæri til að lýsa sinni hlið. Orka náttúrunnar, samningsaðili Ískalks, fær heldur ekkert rými. Á móti kemur að grunnupplýsingar eru skýrar og sannreynanlegar: nafngreindur heimildamaður (Halldór Halldórsson), fjárhagstölur úr ársreikningi og tilvísun í samningsskilmála. Framsetningin hallar þó að sjónarmiðum Ískalks; vísun í flutningskerfi Landsnets í fyrirsögn og undirfyrirsögn setur túlkun forstjórans í forgrunn áður en lesandinn nær að meta heildarmyndina. Hefði verið auðvelt að hafa samband við Landsnet eða Orku náttúrunnar og bætt fréttinni verulega.

Fréttinni er vel til fyrirmyndar sem bein heimildafrétt frá vettvangi, þar sem fréttamaður RÚV ræðir við forsætisráðherra á leiðtogafundi NATO. Heimildin er nafngreind og ummælin viðhöfð í beinum tilvitnunum, sem gerir þau sannreynanlega. Þetta er hefðbundin vettvangsfrétt og kemur vel út innan þeirra marka. Helsti veikleiki er að ekkert samhengi er gefið utan tilvitnana forsætisráðherra: enginn bakgrunnur um útgjaldamarkmið NATO eða hvað „hátt í eitt prósent" þýðir samanborið við sambærileg ríki, og ummæli Trumps um Grænland eru nefnd án þess að þeim sé lýst nánar eða sett í samhengi. Greinin er í raun samantekt á einu viðtali við einn heimildamann og bætir engu sjálfstæðu við. Það er ekki gallinn ef fréttinni er ætlað sem stutt vettvangsumfjöllun, en lesandinn fær enga sjálfstæða úttekt á fullyrðingum forsætisráðherra.

Kjarninn í þessari frétt er einfaldur: lögreglan fer fram á framlengt gæsluvarðhald. Ævar Pálmi Pálmason, aðstoðaryfirlögregluþjónn, er nafngreindur sem heimild og staðfestir aðalatriðið. Það er í lagi fyrir stutt fréttaflash. Staðreyndir um magn efnanna (106 kg), fjölda handtekinna (níu) og metið andvirði (þrír milljarðar króna) eru sannreynanlegar á grundvelli fyrri fréttaflutnings og opinberra upplýsinga. Hins vegar er framsetningin mjög þunn; fréttamaðurinn vísar til bakgrunns tveggja grunuðu aðilanna, Lárusar Freys og Lúthers Ólasonar, án þess að tilgreina hvaðan þær upplýsingar koma eða setja þær í samhengi. Setningin um Lárus Frey og Lúther klárast ekki formlega, sem bendir til klippingar eða gáleysis. Engin tilraun er gerð til að ná til verjenda sakborninga eða fá sjónarmið þeirra, sem er veikleiki þegar fjallað er um kröfu um gæsluvarðhald. Við þetta bætist að greinin endurtekur sjálfa sig: sami texti birtist tvisvar í textanum ásamt langri lista af ótengdum fyrirsögnum, sem bendir til tæknilegs vandamáls við birtingu frekar en ritstjórnarlegs vals. Sem stutt fréttastikla sinnir greinin hlutverki sínu, en skrefið frá daglegri frétt yfir í vandaðan fréttaflutning er ekki stigið.

Greinin er birt sem skoðanagrein og höfundur er skýrt nafngreindur sem stjórnarmaður Evrópuhreyfingarinnar, sem er til fyrirmyndar hvað gagnsæi varðar. Meginstyrkur greinarinnar er að hún vísar í Eurobarometer, opinbera og sannreynanlega könnun, og tilgreinir tölulegar niðurstöður eftir löndum. Þetta gefur lesandanum tækifæri til að kanna gögnin sjálfur. Meginveikleikinn snýr að rökfræðinni: Eurobarometer mælir viðhorf almennings til aðildar, en höfundur notar þau viðhorf sem sönnun þess að smáþjóðir hafi raunveruleg áhrif á stefnumótun ESB. Þetta er verulegur rökfræðilegur hringur; ánægja almennings getur stafað af fjölmörgum öðrum þáttum, svo sem aðgangi að innri markaðnum, byggðasjóðum eða ferðafrelsi, án þess að segja nokkuð um pólitísk áhrif smáríkja á löggjöf. Höfundur viðurkennir þetta í stuttu máli með orðunum „þetta er auðvitað bara mæling á viðhorfum," en byggir engu að síður alla niðurstöðu sína á þessum sömu gögnum. Einnig er fullyrðingin um að meirihluti Breta vilji ganga aftur í ESB sett fram án tilvísunar í tiltekna könnun eða heimild, þótt slíkar kannanir séu til og lesandinn gæti fundið þær. Sem skoðanagrein er þetta ásættanlegt verk: skýr afstaða, nafngreindur höfundur með upplýstan hagsmunatengsl, og tölulegar heimildir sem hægt er að staðreyna. Rökfræðin hefði þó styrkst verulega ef höfundur hefði vísað í fræðilegar rannsóknir á raunverulegum áhrifum smáríkja í ráðherraráðinu eða á öðrum vettvangi ESB, frekar en að reiða sig nánast eingöngu á viðhorfakönnun.

Styrk greinarinnar er að finna í fjölbreyttum og nafngreindum heimildum. Ævar Pálmi Pálmason hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu, Lúðvík Geirsson hafnarstjóri Hafnarfjarðarhafnar, skýrsla brasilíska fyrirtækisins Proinde, Jerry McDermott stofnandi Insight Crime í viðtali við Vice og umfjöllun New York Times frá 1991 mynda saman trausta heimildaröð sem gerir lesandanum kleift að kafa dýpra á eigin spýtur. Blaðamaðurinn leitar beint til lögreglu, hafnaryfirvalda og erlendra sérfræðinga, sem er góð vinnubrögð.

Það er þó vert að benda á nokkur atriði. Fullyrðingin um að andvirði efnanna sé „talið hlaupa á þremur milljörðum króna á svörtum markaði" er án skýrrar tilvísunar; ekki kemur fram hvort lögregla eða annar aðili leggur mat á þá tölu. Setningin um Lár og Lúther er ófullgerð og ber merki þess að texti hafi runnið saman: ekki er ljóst hvað greint hefur verið frá um þá umfram það sem þar segir, en lesandinn fær ekki heildstæða setningu. Að auki má spyrja hvort ekki hefði verið ástæða til að nálgast útgerð, umboðsmann áhafnar eða tollayfirvöld til viðbótar, ekki síst í ljósi þess að skipið er nú í Rússlandi og áhöfnin er ekki meðal grunaðra. Bakgrunnsefnið, sem að miklu leyti er dregið saman úr umfjöllun Vice, er vel merkt en byggist á endursagnarheimildum fremur en eigin greiningu. Í heildina er þetta vel unnin fréttaskýring, en smávægilegir ágallar á framsetningu og heimildavinnu koma í veg fyrir hæstu einkunn.

Greinin er birt sem skoðun og höfundur er nafngreindur lögfræðingur. Í ljósi þess er hún metin á forsendum rökstuðnings og hugverklegs heiðarleika. Þingsályktunin frá 16. júlí 2009 er sannreynanleg heimild og setur greininni fótstað. Höfundur lýsir tvöföldu atkvæðagreiðsluferlinu á skýran hátt og vísar lesendur á upplýsingasíðu Landskjörstjórnar. Hins vegar er rökstuðningurinn afar grunnur; greinin fullyrðir að ferlið sé „eins opið, einfalt, gegnsætt og lýðræðislegt og hugsast getur" án þess að ræða nokkra gagnrýni á fyrirkomulag þjóðaratkvæðagreiðslunnar, orðalag spurningarinnar eða tímalínu samningaviðræðna. Fullyrðingin um að „engin ástæða" sé til að ætla annað en allir virði niðurstöðurnar er frekar óstudd óskhyggja en rökleg greining, sérstaklega í ljósi sögunnar sem höfundur nefnir sjálfur. Sem skoðanagrein er þetta heiðarlegt en innihaldslaust; hún segir lesandanum í raun bara að mæta og kjósa, sem er lögmæt hvatning en veikur pistill.

Greinin er skýr staðafréttagrein sem gerir vel grein fyrir því hvað gerðist. Arna Ýrr Sigurðardóttir, sóknarprestur, er nafngreind og gefur ítarlegar upplýsingar um verknaðinn og afleiðingar hans, þar á meðal skemmdir á líkbílnum. Rúv er viðurkennt sem fyrsti miðillinn til að greina frá, sem er heiðarlegt vinnulag. Hins vegar er ekkert þátttaka annarra heimilda; lögreglan er ekki spurð um málið þrátt fyrir að lýst sé tilkynningu til hennar. Viðbrögð lögreglu, afstaða hennar til máls eða hvort rannsókn sé hafin hefðu styrkt fréttina verulega. Framsetning greinarinnar er nokkuð einhliða í þá veru að orðalag eins og „óprúttnir aðilar" er matskennt og endurtekið; í hlutlausri frétt hefði „óþekktir aðilar" eða sambærilegt orðalag verið viðeigðandi. Þessi matskennda orðanotkun undirstrikar ákveðna framsetningu sem dregur úr hlutleysi fréttarinnar, þótt flestir myndu taka undir afstöðuna sem felst í henni.

Greinin er í eðli sínu ílengd tilvitnun í Facebook-færslu eins aðila, án nokkurrar viðbótar frá blaðamanninum sjálfum. Enginn annar aðili er spurður, engin samhengisgreining er í boði og ekkert er nefnt um efni ræðu Ólafs Ragnars sem vísað er til, nema að hún hafi verið vel flutt og vakið athygli. Lesandinn fær enga sjálfstæða staðfestingu á þeim fullyrðingum sem Hafrún setur fram, til dæmis um Hitler-samlíkingar á Facebook; engin dæmi eru sýnd eða staðfest. Þetta er ekki fréttamennska heldur efnistaka á einni skoðun sem birt er sem ritstjórnarefni, en jafnvel í þeirri grein hefði mátt veita samhengi, vísa í raunveruleg dæmi eða kalla eftir öðrum sjónarmiðum. Framsetningin er samúðarfull gagnvart Hafrúnu og tekur afstöðu hennar sem sjálfsagða, sem dregur úr fréttaverðmæti efnisins.