Greinin er birt sem ritstjórnarefni en er í raun nær blaðamannafrásögn af hatursummælum á samfélagsmiðlum, án þess að ritstjórnarlegt sjónarhorn sé skýrt afmarkað. Meginheimildin er samantekt Sveins Waage á Facebook, sem er nafngreind og sannreynanleg heimild, og athugasemdirnar sjálfar eru tilgreindar með nöfnum. Það er styrkleiki. Viðbrögð Egils Helgasonar og Sigmars Guðmundssonar bæta við sjónarhornum, en enginn þeirra sem vitnað er til í hatursfullum ummælum fær tækifæri til að svara eða útskýra athugasemdir sínar. Það er veikleiki, jafnvel þótt ummælin séu opinber; málefnaleg blaðamennska myndi að minnsta kosti nefna hvort reynt hafi verið að ná til þeirra. Framsetningin er einhliða í þá veru að allar raddir sem koma fram eru á sama bóg, annaðhvort hneykslaðar yfir hatursummælunum eða fórnarlömb þeirra. Engin tilraun er gerð til að setja umfang vandans í samhengi: hversu algeng eru slík ummæli á síðu þingmannsins miðað við önnur viðbrögð? Greinin gefur í skyn að þetta sé útbreitt en styður það ekki gögnum. Pawel sjálfur er ekki viðmælandi. Þrátt fyrir þessa galla er efnið sannanlegt og heimildirnar nafngreindar.

Greinin er birt sem skoðun á Vísi og má meta hana á forsendum rökstuðnings og heiðarleika í röksemdafærslu. Á þeim mælikvarða stenst hún illa.

Höfundur vísar í skýrslu „rannsóknarnefndar Sameinuðu þjóðanna" án þess að nafngreina nefndina nánar eða veita tilvísun sem lesandi getur athugað; sömuleiðis eru „skoðanakannanir" meðal ísraelskra gyðinga nefndar án þess að tilgreina hvaða könnun, framkvæmdaaðila eða úrtaksstærð. Ein vefsíða frá hollenska blaðinu Volkskrant er tengd, en hún styður einungis afmarkaðan hluta fullyrðinganna. Tölur um drepið börn og sært eru settar fram sem óumdeilanlegar staðreyndir þótt heimildin sé óljós.

Alvarlegast er þó rökfærsluskipulagið sjálft. Greinin jafnar öllu þjóðerni við glæpamenn, leggur saman herskyldu, varalið og skoðanakannanir til þess eins að álykta að nánast sérhver ísraelskur gyðingur sé „barnamorðingi." Þetta er ekki pólitísk gagnrýni á ríkisstjórn heldur alhæfing um heilan hóp fólks á grundvelli trúar og ríkisborgararéttar. Sama gildir um fullyrðinguna um að „mörg fyrirtæki á Íslandi vilja ekki þjóna gyðingum frá Ísrael"; engin heimild er gefin og staðhæfingin er sett fram sem jákvætt fyrirbæri. Hvergi er rökrætt hvort slík aðgreining myndi brjóta á mannréttindum eða alþjóðalögum. Gagnrök fá ekkert rými; engin umfjöllun um réttarstöðu, lagalega möguleika eða sjónarmið þeirra sem eru andvígir slíku ferðabanni. Sem skoðanagrein er þetta einstrengingslegt og illa heimildarðrifið.

Greinin er birt sem ritstjórnarefni en les frekar eins og kynningarefni Viðskiptaráðs; hún endurspeglar nánast eingöngu sjónarmið og tölulegar úttektir ráðsins án þess að setja þær í samhengi eða gefa öðrum röddum rými. Það er til dæmis enginn hagfræðingur, fulltrúi verkalýðshreyfingarinnar eða fjármálaráðuneytisins sem fær tækifæri til að meta forsendurnar. Hugtakið „launafleygur" er notað á mjög ákveðinn hátt þar sem lífeyrisréttindi og tryggingagjald eru sett í sama flokk og skattar, sem er pólitísk túlkun sem margir myndu draga í efa; lífeyrisréttindi eru sparnaður sem kemur til baka til launþegans. Þessi framsetning er ekki hlutlaus, heldur leiðir lesandann í átt að þeirri niðurstöðu að launafleygurinn sé of mikill og þurfi að lækka. Tölulegar fullyrðingar um miðgildi launa og launakostnað eru rekjanlegar til Viðskiptaráðs og Hagstofu, en samverkandi áhrif breytinganna (35 þúsund króna hækkun) eru sett fram án útskýringar á reikniforsendum. Í heild vantar greininni verulega gagnrýna umfjöllun til að standast sem ritstjórnarefni fremur en hagsmunagæsla.

Þetta er í raun hlaðvarpsúrdráttur þar sem sjónarmið eins þingmanns eru endursögð án nokkurrar áskorunar eða samhengis. Fullyrðingar Diljár Mistar um „þúsundir einstaklinga" frá löndum þar sem hinsegin fólk eigi ekki tilvistarrétt eru birtar sem staðreyndir, en engar tölur eru nefndar og enginn fagaðili eða rannsakandi innflytjendamála fær að tjá sig. Hvergi kemur fram rödd frá hinseginsamfélaginu, fulltrúa innflytjenda, fræðimanni eða öðrum þingmönnum sem gætu sett ummæli hennar í víðara samhengi eða áskorun. Greinin er merkt sem ritstjórnarefni en les fremur sem einhliða vettvangur fyrir stefnumál tiltekins stjórnmálaflokks. Fyrirsögnin er valin til að draga athygli að tilfinningalegum frásögnum fremur en efnislegu innihaldi og framsetningin styður eina pólitíska túlkun á flóknum málum. Þetta er ekki fréttamennska heldur óbreytt miðlun pólitískra skilaboða.

Greinin er birt sem ritstjórnarefni en er í reynd endursögn á einum þætti hlaðvarps, þar sem einn þingmaður fær opið svið til að setja fram sjónarmið sín. Fyrirsögnin nefnir Samtökin '78 beint og gefur til kynna gagnrýni á þau, en hvergi er farið til samtakanna eða annarra aðila til að fá viðbrögð eða samhengi. Þetta er verulegur ágalli: þegar tiltekið félag er gagnrýnt með nafni og því haldið fram að það hafi of mikil áhrif á barnaverndarmál, er grundvallarskylda blaðamennsku að leita svara. Eins vantar algjörlega sjónarhorn lækna, sálfræðinga eða annarra fagaðila sem starfa á þessu sviði, en slíkt myndi efla fréttina verulega. Í stað þess fær lesandinn eingöngu sjónarmið eins stjórnmálamanns, án nokkurrar sannreynanlegrar tilvísunar í rannsóknir eða gögn, þótt Snorri bendi á skort á rannsóknum. Framsetningin er einhliða; greinin virkar fremur sem vettvangur fyrir sjónarmið þingmannsins en sjálfstæður fréttaflutningur.

Greinin er birt sem skoðun, og ber að meta á forsendum hugmyndafræðilegs rökstuðnings fremur en heimildarýni. Uppsetning greinarinnar er vel unnin að þessu leyti: höfundur kynnir báða „valkostina" og gerir grein fyrir rökum hvors um sig. Vandinn er sá að jafnvægið er yfirborðskennt. „Bláa pillan" fær stuttan og frekar afmarkaðan kafla þar sem rök veiðisinna eru dregin saman í nokkrar setningar, en „rauðu pillunni" er gefið margfalt meira rými, dýpri útlistun á vistfræðilegum röksemdum og tilfinningalegri framsetning. Samlíkingin við The Matrix er í eðli sínu áhrifamikil en ber í sér þau undirliggjandi skilaboð að sá sem velur „bláu pilluna" kjósi blekkingu umfram veruleika; það er ekki hlutlaus rammi heldur ónefnd hliðrun. Fullyrðingin um að 150 langreyðar þoli veiðar er sett fram sem skoðun veiðisinna en án tilvísunar í tiltekin gögn eða stofnun; á sama hátt eru vísindalegar staðhæfingar um kolefnisbindingu hvala og hlutverk þeirra í vistkerfi settar fram án heimilda. Í skoðanagrein er slíkt ekki jafn alvarlegt og í frétt, en greinin hefði staðið betur ef höfundur hefði tengt staðhæfingar sínar við nafngreind rannsóknarstörf eða stofnanir. Gagnsæi höfundar um eigin tengsl við París 1,5 hópinn er jákvætt og gefur lesandanum forsendur til að meta afstöðuna. Á heildina litið er þetta vel skrifuð og skýr skoðanagrein, þótt rökstuðningurinn sé frekar einstefnulegur og hefði bæst við sterkari heimildum.

Stærsti gallinn er hversu einhliða greinin er. Örlygur Hnefill Örlygsson er eini heimildarmaðurinn og fullyrðingar hans, til dæmis að ríkissjóður tapi gjaldeyristekjum og að innviðagjaldið borgi sig ekki, fá að standa algjörlega óvéfengdar. Engin tilraun virðist hafa verið gerð til að ná til fjármálaráðuneytis, Ferðamálastofu eða annarra aðila sem gætu lagt fram gögn um tekjur ríkissjóðs af gjaldinu eða um fjölda skipa sem raunverulega hefur fækkað. Tölulegar fullyrðingar eins og „hátt í helming" skipa tapast og fimm skip í Raufarhöfn árið áður á móti engum í ár eru ekki staðfestar með neinum opinberum gögnum eða öðrum aðilum. Þetta er frétt sem fjallar um stefnumál ríkisins, skattlagningu, og ætluð áhrif hennar á atvinnulíf; þar ætti sjálfsagt að leita svara frá stjórnvöldum. Framsetningin er þannig að lesandinn fær eingöngu sjónarhorn hagsmunaðila sem er andvígur gjaldinu. Greinin er ekki markleysa; viðtalið er greinilega frumheimild að fréttinni og heimildarmaðurinn nafngreindur og trúverðugur um eigin reynslu. En það vantar verulega jafnvægi og gagnatengingu til að standast sem almennur fréttaflutningur um áhrif skattstefnu.

Greinin er merkt sem ritstjórnarefni en les mun frekar sem fréttaskýring með sterkri framsetningu í þágu þeirra sem vilja bjarga Kristnesi. Nafngreindir viðmælendur eru tveir: Susanne Neumann, sem hefur áhyggjur af skertri þjónustu, og María Pálsdóttir hælisstýra sem stóð að undirskriftasöfnuninni. Stjórnendur SAk eru tilvitnaðir óbeint, en engin bein svör frá heilbrigðisráðuneytinu eða starfshópnum sem sagt er að vinni að málinu. Þetta er veikleiki; þegar skorað er á stjórnvöld í fyrirsögn og meginhluta greinarinnar hefði verið sjálfsagt að leita eftir beinu svari frá ráðuneytinu. Tölulegar fullyrðingar, eins og um 300 skjólstæðinga á ári, eru eingöngu á ábyrgð Neumann og ekki staðfestar með gögnum. Þá er hvergi getið kostnaðarmats né tæknilegrar úttektar á ástandi húsanna, þótt tekið sé fram að kostnaður sé óþekktur. Framsetningin hallar greinilega í átt að varðveislu og áframhaldandi rekstri, sem getur vel verið ásættanlegt ef greinin er ætluð sem ritstjórnarlegt innlegg, en þá ætti hún að vera skýrari um það. Sem fréttaskýring er jafnvægið ábótavant.

Augljósasti gallinn er að Róbert Ragnarsson, annar aðalpersóna sögunnar, fær ekki að tjá sig. Kári Sigurðsson er viðtalaður og orð hans endurtekin, en ekkert kemur fram frá Róberti um aðgerðirnar eða skyldleikatengsl þeirra bræðra. Þetta er sérkennilegt þegar grein er byggð á einmitt þeirri togstreitu. Ef blaðamaður náði ekki til hans hefði átt að geta þess sérstaklega. Framsagan dregst líka saman í aðeins nokkrar málsgreinar sem endurteknar eru næstum orðrétt ofar og neðar í textanum, sem bendir til klaufalegs uppsetningar fremur en meðvitaðrar ritstjórnarvinnu. Staðreyndin um átján uppsagnir og níu tilfærslur er nefnd en án tilvísunar í skjöl eða tilkynningu borgarinnar; Hildur Björnsdóttir borgarstjóri er vitnuð í tengdri frétt en ekki í þessari grein sjálfri. Hugmyndin að baki greininni er áhugaverð en framkvæmdin er ófullnægjandi: ein rödd fær rúm, hin ekki, og enginn utanaðkomandi sérfræðingur eða starfsmaður sem varð fyrir uppsögn fær að tjá sig.

Greinin er birt sem skoðun, og ber að meta hana á þeim forsendum. Styrkur hennar liggur í því að höfundur vísar beint í nafngreint skjal Evrópusambandsins frá 2011 (MIPD 2011–2013 for Iceland) og tilgreinir tilvitnun þaðan, sem gerir lesandanum kleift að sannreyna kjarna rökstuðningsins. Þetta er betri heimildavinna en oft sést í skoðanagreinum. Höfundur vísar einnig í úttekt utanríkisráðuneytisins og gefur upp hlutfallstölu (13,4%) sem lesandinn getur leitað að. Veikleikinn felst í nokkrum atriðum. Í fyrsta lagi er setningin um hlutfall regluverks ruglingsleg: „Miðað við síðustu úttekt utanríkisráðuneytisins var hlutfallið 13,4% árið 2026 og miðað við þróunina fram að því kann það að vera eitthvað yfir 20% í dag." Ef greinin er skrifuð árið 2026, er óljóst hvað „í dag" á við umfram árið 2026, og tölurnar virðast innbyrðis ósamræmdar. Í öðru lagi er framsetningin á umsókninni árið 2009 sem „misheppnaðri umsókn Samfylkingarinnar og Vinstri grænna" eindregið pólitískt orðalag sem lýsir afstöðu höfundar frekar en hlutlausri staðreynd; umsóknin var lögð fram af ríkisstjórn Íslands, ekki einstökum flokkum. Þetta er vissulega leyfilegt í skoðanagrein, en sýnir skýra pólitíska afstöðu. Greinin er á heildina litið ágæt skoðanagrein með raunverulegum heimildum, en rökstuðningurinn er einhliða og gefur ekki neitt rými fyrir þau sjónarmið sem andmæla niðurstöðu höfundar, önnur en Halldór Jörgen Olesen sem höfundur mótmælir stuttlega.