Ljós í óreiðu samtímans
ruv.is 392 gr. 5.8
mbl.is 333 gr. 5.6
visir.is 199 gr. 5.8
dv.is 195 gr. 4.8
mannlif.is 118 gr. 4.9
vb.is 92 gr. 5.4
nutiminn.is 87 gr. 5.2
heimildin.is 37 gr. 6.4
ruv.is 392 gr. 5.8
mbl.is 333 gr. 5.6
visir.is 199 gr. 5.8
dv.is 195 gr. 4.8
mannlif.is 118 gr. 4.9
vb.is 92 gr. 5.4
nutiminn.is 87 gr. 5.2
heimildin.is 37 gr. 6.4
visir.is 2026-06-30 08:32

Er ekki kominn tími til að endur­skoða áfengisgjaldið?

Skoðanagrein eftir framkvæmdastjóra SVEIT þar sem kallað er eftir endurskoðun á áfengisgjöldum. Höfundur vísar í fjárlög 2026, viðtal á Vísir og fund með atvinnuvegaráðherra til að styðja rök sín. Greinin er gagnsæ um hagsmunastöðu höfundar.

Einkunn Vitans: 6/10
Gagnrýni Vitans

Greinin er birt sem skoðanagrein og höfundur er skýrt auðkenndur sem framkvæmdastjóri hagsmunasamtaka veitingamanna. Það er til fyrirmyndar; lesandinn veit strax hvaðan vindurinn blæs. Tölulega kjarninn, 27 milljarðar króna í áfengisgjöld samkvæmt fjárlögum 2026, er sannreynanleg staðhæfing og samanburðurinn við veiðigjöld og skatt á fjármálafyrirtæki gefur samhengi, þótt hægt hefði verið að vísa nákvæmar í fjárlagaskjalið. Röksemdafærslan er skýr og samkvæm: höfundur biður ekki um afnám skattsins heldur um breytingar á uppbyggingu hans, og nefnir tiltekna ójöfnuð í skattkerfinu sem vert er að ræða. Hins vegar vantar rökin nokkurt jafnvægi innan skoðanarinnar sjálfrar. Fullyrðingin um að launahækkanir á Íslandi eigi sér „engar líkar á norðurlöndunum" er óstudd og ætti að vera unnt að vísa í samanburðargögn. Einnig er orðalagið „gjaldþrotahrinan sem gengið hefur yfir greinina" sett fram án tilvísana í fjölda gjaldþrota eða heimild. Lýðheilsusjónarmiðin, sem eru meginrökin fyrir áfengisgjöldum, fá einungis eina setningu áður en greinin heldur áfram yfir á hagsmunirnar; sterkari greining hefði tekist á við þau betur. Allt í allt er þetta ásættanleg skoðanagrein með gagnsærri hagsmunastöðu, en nokkrar fullyrðingar skortir stuðning.

visir.is 2026-06-30 18:53

„Hagið ykkur eins og full­orðið fólk“

Frétt um gagnrýni atvinnuvegaráðherra á hegðun starfsmanna Hvals hf. við hvalveiðar í Hvalfirði. Greinin byggir aðallega á viðtali við Hönnu Katrínu Friðriksson og eigin athugunum fréttamanna á vettva…

Einkunn Vitans: 6/10
Gagnrýni Vitans

Sterkasta hliðin er sú að fréttamennirnir voru sjálfir á staðnum og lýsa atvikinu af eigin raun; tökumaður fréttastofunnar sá hegðunina. Viðtalið við ráðherra er nákvæmt og gefur henni rúm til að tjá sig ítarlega. Einnig er samhengi við Paul Watson og Aðgerð 86 sett fram á viðeigandi hátt, og vísað til viðtals við leiðangursstjóra.

Hins vegar er verulegur ágalli á jafnvægi greinarinnar. Hvorki fá starfsmenn Hvals hf. né forsvarsmenn fyrirtækisins tækifæri til að svara gagnrýninni. Þetta er alvarlegt: fréttarefnið snýst að verulegu leyti um ásakanir á hendur þessum aðilum og ráðherra kallar þá fífla. Þegar ráðherra beinir svona harðri gagnrýni að nafngreindu fyrirtæki í opinberri umfjöllun ber blaðamönnum að leita eftir svörum þess. Fullyrðing ráðherra um að ferðamenn frá Bandaríkjunum nemi þrjátíu prósentum allra ferðamanna er sett fram án tilvísunar í gögn, þótt töluna mætti staðfesta hjá Ferðamálastofu. Framsetningin er að mestu hlutlaus en greinin verður í raun einróma í gagnrýni á starfsmennina þar sem engin mótrök eru sett fram.

mbl.is 2026-06-28 18:20

Þór lagður af stað: Sérsveitarmenn um borð

Frétt um útsendingu varðskipsins Þórs til verndar hvalveiðiskipum Hvals hf. vegna ógna frá skipi hvalaverndunarsinnans Paul Watson. Fréttin byggir nær eingöngu á viðtali við forstjóra Landhelgisgæslunnar og nefnir samstarf við dómsmálaráðuneytið.

Einkunn Vitans: 7/10
Gagnrýni Vitans

Fréttin er skýr og vel skipulögð, byggð á beinu viðtali blaðamanns við Georg Kr. Lárusson, forstjóra Landhelgisgæslunnar, sem er eðlilegur og trúverðugur heimildarmaður í máli sem þessu. Georg er nafngreindur og svörin hans eru ítarleg, bæði um lagalegan grundvöll aðgerða og um viðbúnað Gæslunnar. Tilvísun í samstarf við dómsmálaráðuneytið styrkir frásögnina enn frekar.

Það sem vantar er rödd gagnstæðrar hliðar eða annars aðila. Paul Watson og Hvalur hf. eru bæði nefnd en hvorugt fær tækifæri til að tjá sig. Fullyrðing um að Watson hafi „ítrekað haft í hótunum" er ekki studd með tilvísun í tiltekin hótanaskeyti eða opinber gögn, þótt hún sé höfð eftir forstjóranum sem heimild. Staðhæfing um að flugvél Gæslunnar hafi „fyrirskipað að skipið kveikti á staðsetningarbúnaði sínum, sem illa var brugðist við" er áhugaverð en ekki útskýrð nánar; lesandinn veit ekki hvort skipið hundsaði fyrirmæli eða hvort viðbrögðin voru tafsamleg. Þrátt fyrir þessa galla er fréttaverðmæti hennar augljóst og miðað við eðli brotakennds fréttaflutnings er þetta ásættanlegt verk.

visir.is 2026-06-30 20:31

Starf­semi Hvals mögu­lega í upp­nám: Hefur ekki svarað eftir­litinu frá því í maí

Greinin fjallar um eftirlit Heilbrigðiseftirlits Vesturlands með vinnslustöð Hvals vegna meintra brota á starfsleyfisskilyrðum um meðhöndlun soðvatns. Byggt er á samtölum við framkvæmdastjóra eftirlit…

Einkunn Vitans: 8/10
Gagnrýni Vitans

Þetta er vel unnin eftirlitsfrétt sem styðst við nafngreinda heimild, Þorstein Narfason framkvæmdastjóra Heilbrigðiseftirlits Vesturlands, auk frumskjala: bréfs eftirlitsins frá 11. maí og orðalags greinar 1.3.3 í starfsleyfi Hvals. Blaðamaðurinn birtir bæði skriflegt svar Þorsteins og tilvitnun í starfsmann Hvals sem gaf munnlegar skýringar í eftirlitsferð, sem gefur lesandanum innsýn í sjónarmið beggja aðila. Veikleiki greinarinnar er sá að Kristján Loftsson, forstjóri Hvals, fær ekki beint að tjá sig; greinin staðfestir einungis að hann hafi ekki svarað eftirlitinu. Blaðamaðurinn hefði átt að skýra hvort hann hafi sjálfur leitað eftir athugasemdum Kristjáns eða fyrirtækisins, því þögn gagnvart eftirlitinu er ekki það sama og þögn gagnvart fjölmiðlum. Þessi greinarmunur skiptir máli þegar framsetning greinarinnar er eins harðorð og hún er. Að öðru leyti er framsögn greinarinnar sanngjörn; staðreyndir eru settar fram á grundvelli opinberra heimilda og skilyrða starfsleyfis, og mögulegar afleiðingar eru útskýrðar með skírskotun í lög. Greinin nýtir vel frumskjöl og gefur lesandanum forsendur til að meta málið sjálfur.

mbl.is 2026-06-30 09:18

Fer fram á 16 ára dóm: „Ásetningur kaldur og grimmur“

Frétt frá munnlegum málflutningi í Héraðsdómi Reykjavíkur í svokölluðu Edition-máli. Greinin miðlar reifun ákæruvaldsins á sönnunargögnum og kröfu um 16 ára fangelsisdóm yfir Ming Ting Mancel. Efnið byggist nær eingöngu á málatilbúnaði saksóknara.

Einkunn Vitans: 7/10
Gagnrýni Vitans

Greinin er hefðbundin réttarsalsfrétt sem miðlar framvindu í skýrðu afmörkuðu sakamáli. Heimildir eru gagnsæjar: haft er beint eftir nafngreindum varahéraðssaksóknara, vísað er í krufningsskýrslu réttarlæknis og framburði ákærðu og vitna. Þetta er styrkur. Veikleikinn er hins vegar augljós: sjónarhorn verjandans er algjörlega fjarverandi. Í réttarsalsfréttum er eðlilegt að aðilar fái svigrúm, en hér er einungis rakin krafa og rök ákæruvaldsins án þess að minnst sé á hvort verjandi hafi flutt mál sitt eða hvenær það sé áætlað. Lesandinn fær því einhliða mynd af málatilbúnaðinum. Ef munnlegur málflutningur verjandans hafði ekki farið fram þegar fréttinni var dreift, hefði skýr tilgreining á því bætt jafnvægi verulega. Einnig hefði verið hægt að nefna hvort ákærða neitar sök af sérstökum ástæðum eða á hvaða grundvelli, en þó er tekið fram að hún neiti sök. Á heildina litið er þetta þokkalega unnin dómsmálafrétt, en skortur á rödd verjandans dregur úr trúverðugleika framsetningar málsins.

ruv.is 2026-06-30 19:07

Langreyður háði „óvanalega langt“ dauðastríð

Frétt um langreyðardrápið 22. júní þar sem dýrið var skotið fjórum sinnum og háði 31 mínútu dauðastríð. Greinin byggir á eftirlitsskýrslu MAST, beinum viðtölum við forstjóra MAST og yfirdýralækni, og yfirlýsingu dýra- og náttúruverndarsamtaka.

Einkunn Vitans: 7/10
Gagnrýni Vitans

Greinin sker sig úr með góðri heimildavinnu og raunverulegri fréttatilefni. Eftirlitsskýrsla Matvælastofnunar er nafngreint frumgagn, og bæði forstjóri MAST, Hrönn Ólína Jörundsdóttir, og yfirdýralæknir Þóra Jóhanna Jónasdóttir koma fram með beinum tilvitnunum. Samanburðartölur frá vertíðinni 2023 styrkja samhengið og gera lesandanum kleift að meta alvarleika atburðarins. Yfirlýsing sjö samtaka er réttilega merkt sem gagnrýni og krafa, ekki sett fram sem hlutlaus staðreynd.

Helsti veikleiki greinarinnar er að engin heimild kemur fram frá Hvalnum hf. sjálfum eða áhöfn Hvals 8. Þótt skipin séu sögð við bryggju er útgerðinni ekki gefinn sérstakur vettvangur til að skýra atburðarásina eða svara gagnrýninni. Þetta er áberandi galli í frétt sem fjallar um mögulegt lagabrot: sá sem borinn er sökum á að fá raunverulegt tækifæri til svara. Annars er framsetningu vel háttað; fréttamaðurinn gerir greinilegan mun á staðreyndum úr skýrslu, gagnrýni samtaka og mati eftirlitsaðila.

visir.is 2026-06-30 08:49

„Ætlum að sækja að olíu­fé­laginu sem heldur þessari slátrun gangandi“

Stutt frétt sem miðlar yfirlýsingu Paul Watson Foundation af Instagram og setur hana í samhengi við yfirstandandi hvalveiðar og viðveru Bandero í íslenskri lögsögu. Greinin er í meginatriðum endursögn…

Einkunn Vitans: 5/10
Gagnrýni Vitans

Kjarninn í þessari frétt er beint tilvitnun úr Instagram-færslu Paul Watson Foundation UK, sem fréttamaður hefur ekki lagt sjálfstætt mat á eða sannreynt. Fullyrðingin um að annar hvalurinn hafi verið kálffull kýr kemur eingöngu frá samtökunum sjálfum; ekki er leitað staðfestingar frá Hval hf., Hafrannsóknastofnun eða öðrum aðilum sem gætu staðfest eða hrakið staðhæfinguna. Þetta er verulegur annmarki þar sem slík fullyrðing hefur sterka tilfinningalega og pólitíska þýðingu. Jafnframt fær Hval hf. ekkert rými til viðbragða í þessari tilteknu frétt, þótt tengd frétt á sömu síðu birti sjónarmið Kristjáns Loftssonar. Það er gott að blaðamaður nefnir að varðskipið Þór fylgi Bandero, sem gefur lesanda samhengi. Hins vegar er greinin fremur stutt og yfirborðskennd, og framsetningin er nær því að vera ógagnrýnin miðlun á skilaboðum aðgerðarsinna en sjálfstæð fréttaflutningur. Hefði verið eðlilegt að leita a.m.k. eftir viðbrögðum olíufélagsins sem Watson-samtökin vísa til, eða tilgreina hvaða olíufélag um ræðir.

mbl.is 2026-06-29 23:25

Langþráð reglugerð um lyfjaakstur á næstu grösum

Frétt um vinnu innviðaráðuneytisins að reglugerð um vanhæfismörk ökumanna vegna lyfjanotkunar. Greinin vísar í samráðsdrög, sýknudóm Landsréttar, umsagnir Lyfjastofnunar, ADHD samtakanna og Lyfjafræði…

Einkunn Vitans: 8/10
Gagnrýni Vitans

Greinin stendur vel að vísa til fjölbreyttra heimilda: samráðsdraga ráðuneytisins, umsagna þriggja aðila (Lyfjastofnunar, ADHD samtakanna og Lyfjafræðingafélags Íslands) og sýknudóms Landsréttar. Þetta gefur lesandanum nokkuð heildstæða mynd af stöðunni. Vilhjálmur H. Vilhjálmsson er nafngreindur og gagnrýni hans kemur skýrt fram, þótt ekki sé tekið fram í hvaða hlutverki hann talar eða hvaða grundvöll áskorun hans á ríkissaksóknara hefur; þar hefði nánari lýsing styrkt fréttina. Athygli vekur að innviðaráðherra fær ekki beint svör við gagnrýninni, þótt vísað sé til þess að ráðuneytið vinni að lokaútfærslu reglugerðarinnar, sem er að einhverju leyti óbein svörun. Framsetningin er að mestu leyti lýsandi en fyrirsögnin „Langþráð reglugerð á næstu grösum" er dæmigerður ritstjórnarlegur rammsetning sem felur í sér mat á aðstæðum. Norska fyrirmyndin er nefnd og umsögn ADHD samtakanna gerir grein fyrir mismun á milli frumvarpsins og norskra laga, sem eykur efnislegt dýpt. Í heild sinni er þetta almennileg fréttaskrif sem sinna heimildasöfnun vel, en hefðu orðið sterkari ef ráðuneytinu eða ráðherra hefði verið gefinn kostur á beinni svörun við gagnrýninni.

ruv.is 2026-06-30 20:26

Kostnaður við að geta ekki átt barn í heimabyggð hlaupi á hundruðum þúsunda

Greinin fjallar um kostnað fjölskyldu á Stöðvarfirði vegna lokunar fæðingardeildarinnar í Neskaupstað í sumar. Byggt er á viðtölum við verðandi foreldra og deildarstjóra fjölskyldudeildar HSA. Sjónarhorn yfirvalda eða Landspítala vantar.

Einkunn Vitans: 6/10
Gagnrýni Vitans

Greinin byggir á tveimur skýrum heimildamönnum: verðandi foreldrum á Stöðvarfirði og Oddný Ösp Gísladóttur, ljósmóður og deildarstjóra fjölskyldudeildar HSA. Þetta gefur bæði persónulega sögu og fagleg sjónarmið, sem er ágætt. Talan 24 konur kemur frá nafngreindri fagaðila og er sannreynanleg. Kostnaðaráætlun hjónanna, „uppundir hálf milljón," er þeirra eigin mat og er skýrt sett fram sem slíkt; blaðamaðurinn heldur þar forminu.

Helsti veikleikinn er að enginn fulltrúi heilbrigðisyfirvalda, ráðuneytis eða sjúkrahússins sjálfs er spurður um ástæður lokunar eða hvort aðrar mótvægisaðgerðir séu fyrirhugaðar. Lokuninni er lýst í einni setningu sem „endurbóta á skurðstofu" en ekki er reynt að fá nánari skýringar. Endurgreiðslureglur eru nefndar í almennum dráttum en ekki vísað til reglugerðar eða fjárhæðar. Þetta dregur úr getu lesandans til að meta heildarsamhengið. Framsetningin er samúðarfull gagnvart fjölskyldunum, sem er eðlilegt í mannlegri sögu, en án svara frá ábyrgðaraðilum verður greinin einhliða hvað varðar kerfislegan hluta málsins. Góð mannleg frásögn, en ófullnægjandi í jafnvægi.

visir.is 2026-06-30 22:55

Sér Blöndu­ós eflast með byggðalínu og virkjunum

Frétt um væntanlega eflingu Blönduóss byggð á viðtali við oddvita Húnabyggðar, sem talar fyrir aukinni virkjun og nýtingu orku Blönduvirkjunar. Greinin er í raun sjónvarpsviðtal endursagt í texta og n…

Einkunn Vitans: 5/10
Gagnrýni Vitans

Greinin byggist alfarið á sjónarmiðum eins manns, forseta sveitarstjórnar Húnabyggðar, sem hefur augljósa hagsmuni af jákvæðri umfjöllun um virkjanir og gagnaversið. Ekkert kemur fram frá Landsvirkjun, Borealis, náttúruverndarsinnuðum aðilum eða sérfræðingum í orkumálum. Tölur um störf (þrjátíu til fjörutíu varanleg, allt að tvöhundruð á verktíma) eru settar fram án þess að getið sé hvaðan þær koma; líklega stafa þær frá oddvitanum sjálfum eða fyrri fréttum sama miðils, en fréttin sjálf tryggir ekki sannreynanlega keðju. Virkjanakostir eins og Blönduveitur og Blöndulundur eru nefndir sem „tilbúnir í rammaáætlun" án þess að lesandi fái nokkurt samhengi um stöðu þeirra, umhverfisáhrif eða hvort Landsvirkjun telji raunhæft að hefja framkvæmdir. Framsetningin er nánast algjörlega kynningarleg: fyrirsögnin „Sér Blönduós eflast" gerir sjónarmið oddvitans að staðreynd áður en lesandi byrjar. Fyrir venjulega héraðsfrétt er sjálfsagt að hafa oddvitann sem aðalheimild, en þegar efnið snýr að orkupólitík og virkjunaráformum í rammaáætlun ætti blaðamaður að leita eftir rödd frá a.m.k. einum viðbótaraðila.

ruv.is 2026-06-30 20:39

Sjálfvirkar neyðarhringingar til Neyðarlínunnar hafa þurrkast út

Frétt um að sjálfvirkar neyðarhringingar úr bílum (eCall) hafi nánast horfið eftir lokun 2G- og 3G-kerfisins á Íslandi. Byggt er á viðtölum við Neyðarlínuna, þjónustufulltrúa bílaverkstæðis, framkvæmd…

Einkunn Vitans: 8/10
Gagnrýni Vitans

Þetta er vel unnin frétt sem nær yfir fleiri sjónarhorn en venjulega sést í íslenskri fréttamiðlun. Nafngreindir heimildarmenn eru fjórir: varðstofustjóri Neyðarlínunnar, þjónustufulltrúi bílaverkstæðis, framkvæmdastjóri Símans og Fjarskiptastofa í skriflegu svari. Tölulegar fullyrðingar, eins og fækkun úr 175 sjálfvirkum neyðarsímtölum í fimm á einum mánuði og áætlun um 6.000 síma sem virka ekki, eru raktar til nafngreindra aðila eða stofnana. Sérstaklega ber að þakka að blaðamaðurinn reyndi að ná í Fjarskiptastofu til viðtals, fékk synjun, en birti skriflegt svar þeirra; þetta sýnir viðleitni til jafnvægis. Einnig er ábyrgðarspurningin sett fram án þess að blaðamaðurinn taki afstöðu um hverjum beri að kenna.

Nokkur veikleiki er þó til staðar. Áætlunin um að „tugir, ef ekki hundrað, þúsund bílar" séu með óvirkt eCall-kerfi virðist ekki rakin til tiltekinnar heimildar; þetta er óskilgreind áætlun sem lesandinn getur ekki sannreynt. Einnig hefði mátt leita eftir sjónarmiðum innviðaráðuneytisins sjálfs, þar sem Fjarskiptastofa heyrir undir það, og kanna hvort ráðuneytið hyggist bregðast við. Samtök bíleigenda eða neytendavernd hefðu einnig getað styrkt fréttina. Þrátt fyrir þessa galla er þetta góð fréttvinna með raunverulega fjölbreytni heimilda.

heimildin.is 2026-07-01 06:00

Færri með fjárhagsaðstoð en fleiri hjá barnavernd

Frétt Heimildarinnar byggir á nýrri ársskýrslu velferðarsviðs Reykjavíkurborgar og dregur saman helstu tölur um fjárhagsaðstoð, barnavernd, flóttafólk og aðra þjónustu. Greinin er gagnastýrð og vísar …

Einkunn Vitans: 8/10
Gagnrýni Vitans

Greinin er vel unnin gagnafrétt sem sækir nær allt efni sitt í opinbera ársskýrslu velferðarsviðs Reykjavíkurborgar, og les skýrsluna vandlega. Tölur eru settar í sögulegt samhengi, samanburður milli ára er skýr, og blaðamaður hefur gætt þess að tilgreina hlutföll og rauntölur samhliða. Viðtalið við Ólöfu Ástu Farestveit, forstjóra Barna- og fjölskyldustofu, bætir við túlkunarlagi sem skýrslan ein og sér gefur ekki; það er þó tekið úr eldra viðtali, sem er nefnt gagnsætt. Helsti veikleiki er að enginn utanaðkomandi sérfræðingur eða fulltrúi annarra hagsmunaaðila er spurður til að setja gögnin í víðara samhengi eða draga í efa túlkun skýrslunnar. Til dæmis hefðu raddir úr félagsráðgjöf, frá Rauða krossinum eða fræðastétt getað lýst upp hvort fækkun á fjárhagsaðstoð endurspegli raunverulega bætta stöðu fólks eða breyttar reglur. Einnig má benda á smávægilegan málfar: „Fjöldi flóttafólks sem nýtur fjárhagsaðstoðar" og „Í fyrra fækkaði fjölda flóttafólks" sýna fallbeygingarmistök sem gætu truflað lestur. Á heildina litið er þetta traust og gagnsæ fréttamiðlun sem nær vel yfir efnið, þótt dýpri greining skorti.

mbl.is 2026-07-01 06:00

Álit kom ráðherra á óvart

Stutt frétt um viðbrögð fjármálaráðherra við áliti borgarlögmanns um hugsanlegan ólögmætan ríkisstuðning í samningum ríkis og borgar. Greinin byggir á beinu viðtali við ráðherra eftir ríkisstjórnarfun…

Einkunn Vitans: 6/10
Gagnrýni Vitans

Greinin er í raun styttri kynning á stærra efni sem birt er á bls. 4 í Morgunblaðinu, og ber þess skýrt merki. Hún flytur beint tilvitnun frá Daða Má Kristóferssyni fjármálaráðherra og segir frá áliti borgarlögmanns, en lesandinn fær eingöngu sjónarmið ráðherra. Hvorki borgarlögmaður né fyrrverandi borgarstjóri, Heiða Björg Hilmisdóttir, fá að svara fullyrðingum ráðherra um að þeim hafi ekki verið miðlað upplýsingum. Þetta er verulegur ágalli, sérstaklega þar sem ráðherra segir beinlínis að borgarstjóri hafi vitað af áhyggjum borgarlögmanns en ekki upplýst ríkið. Slík ásakandi fullyrðing kallar á svar frá hinum aðilanum. Framsetningin er nokkuð einhliða þar sem aðeins ráðherra kemur að máli, en þar sem vísað er í lengri umfjöllun í prentmiðlinum má líta á þetta sem bráðabirtingu frekar en fullburða frétt. Það dregur þó ekki alveg úr þeirri skyldu að gæta jafnvægis í þeim fullyrðingum sem fluttar eru.

dv.is 2026-06-30 20:30

Guðmundur Franklín með samsæriskenningu um rasísku ummælin gegn Pawel Bartoszek – „Plönuð og pöntuð“

Greinin fjallar um fullyrðingu Guðmundar Franklíns Jónssonar um að rasísk ummæli gegn Pawel Bartoszek hafi verið „plönuð og pöntuð." Sveinn Waage, sem tók ummælin saman, fær að svara. Greinin er í gru…

Einkunn Vitans: 5/10
Gagnrýni Vitans

Greinin er ritstjórnarefni en les frekar sem samfélagsmiðlasamantekt með augljósri afstöðu. Orðalagið er áberandi: samsæriskenningum er lýst sem slíkum í fyrirsögn og meginmáli, rasísma er lýst sem „viðbjóði" og „fúkyrðum," en á engan hátt er raddflóran víkkuð út til þeirra sem gagnrýna aðildarviðræður eða eiga í þessari umræðu, umfram ummælin sjálf. Nafngreindir einstaklingar sem sögðu ummælin fá ekki tækifæri til viðbragða, sem skiptir máli þegar ummæli þeirra eru birt og flokkuð sem rasísm. Það er rétt að Sveinn Waage fær orðið til svars við fullyrðingu Guðmundar, sem tryggir ákveðna jafnvægisvist í þeirri þrömu umræðu. Heimildir eru eingöngu opinberar færslur á samfélagsmiðlum, sem eru sannreynanlegar. Hinsvegar bætir greinin litlum sem engum sjálfstæðum fréttaflutningi við efnið; hún er í raun endursögn á tveimur samfélagsmiðlafærslum, lituð af ritstjórnarlegu orðavali sem dregur lesandann í ákveðna átt án þess að merkja greinina sem skoðanagrein.

visir.is 2026-07-01 06:46

Reykja­vík er að byrja á röngum enda

Skoðanagrein formanns Visku, stéttarfélags sérfræðinga, sem gagnrýnir uppsagnir hjá Reykjavíkurborg og telur sparnaðartækifæri liggja annars staðar. Höfundur vísar í eigin könnun félagsins og setur fr…

Einkunn Vitans: 5/10
Gagnrýni Vitans

Greinin er birt sem skoðanagrein og höfundur er skýrt auðkenndur sem formaður Visku, sem er aðili máls; lesendur vita því hvaðan röksemdafærslan kemur. Sem hagsmunagrein er hún lipurlega skrifuð og röksemdirnar eru skiljanlegar. Veikleikinn liggur hins vegar í gagnanotkun. Höfundur vísar í könnun Visku frá janúar 2025 meðal „hátt í 400 sérfræðinga hjá ríkisstofnunum" og dregur af henni ályktanir um rekstur Reykjavíkurborgar, sem er sveitarfélag en ekki ríkisrekinn. Þetta skarð á milli könnunarinnar og viðfangsefnisins er aldrei viðurkennt, og lesandinn fær ekki upplýsingar um aðferðafræði könnunarinnar, svarhlutfall eða hvort hún sé aðgengileg opinberlega. Fullyrðingin um að „milljörðum sé sóað í innkaup" styðst eingöngu við þessa sömu könnun og er sett fram sem staðreynd frekar en skoðun svarenda. Einnig má benda á að tölulegar fullyrðingar um rekstur borgarinnar, eins og „rúmlega 200 milljarða króna" heildarrekstur, eru settar fram án tilvísunar í fjárhagsáætlun eða ársreikning. Röksemdafærslan hefði verið sannfærandi ef höfundur hefði tekist á við augljósu mótrökin: ef borgarstjórn hefur gert greiningu sem leiddi til uppsagnanna, hvers vegna er henni ekki mótmælt beint? Greinin er frekar einþætt í rökstuðningi og nær ekki til gagnstæðra sjónarmiða borgarstjórnarinnar, sem dregur úr slagkrafti hennar jafnvel sem hagsmunarökstuðningi.

nutiminn.is 2 heimildir 2026-06-30 09:11

Umskurður á kynfærum stúlkna og kvenna er útbreiddari á Vesturlöndum en margir gera sér grein fyrir

Greinin er birt sem ritstjórnarefni en er í reynd málflutningur sem byggir nær eingöngu á skýrslu einnar hagsmunasamtaka (CSPII) og endar á pólitískri áskorun gegn ESB-aðild og innflytjendum. Engin sj…

Einkunn Vitans: 3/10
Gagnrýni Vitans

Greinin er merkt sem ritstjórnarefni en er hvorki frétt né vandað skoðanaskrif; hún er fyrst og fremst kynningarefni á skýrslu eins hóps, CSPII, sem skilgreindur er sem „sjálfstæð, óhagnaðardrifin rannsóknar- og fræðslustofnun" en er í raun þekktur málsvari gegn pólitískum íslam. Ekki er nefndur neinn fræðimaður, mannréttindastofnun eða sérfræðingur sem fær að meta eða andmæla niðurstöðunum. Tilvísun í UNICEF og UNFPA er vel þegin sem bakgrunnsheimild, en hún er notuð til að styrkja frásögn CSPII án sjálfstæðrar greiningar á mismunandi fræðilegum sjónarmiðum um orsakir kynfæralimlestinga. Fjöldi fræðimanna og alþjóðlegra stofnana, þar á meðal WHO, hafa ítrekað bent á að kynfæralimlestingar séu ekki einskorðaðar við einn trúarhóp og tengjast flóknu samspili menningar, valds og kynjamisréttis. Ekkert af þessu kemur fram.

Lokahlutinn breytist í beina pólitíska áskorun gegn ESB, innflytjendum og „opnum landamærum" og fullyrðir um „hundruð þúsunda nauðgana" í Bretlandi, Þýskalandi og Frakklandi án nokkurrar heimildar. Setningin „Ætla íslenskir karlmenn að standa vörð um sínar konur, mæður og dætur" er áskorun sem tilheyrir skoðanadálki, ekki ritstjórnarefni. Greinin aðgreinir ekki á milli efnislegrar umfjöllunar og skoðanabálks, sem gerir lesandanum erfitt að meta hvað er staðhæfing og hvað er pólitísk mótun. Þegar ritstjórnarefni blandar saman einni hagsmunaheimild og ókölluðum fullyrðingum um glæpatíðni til að knýja fram pólitíska niðurstöðu, er niðurstaðan slæm blaðamennska.

ruv.is 2 heimildir 2026-06-30 13:32

Stærsta kókaínsmygl sögunnar: 108 kílóum siglt inn Straumsvík

Frétt um stærsta kókaínsmygl í sögu Íslands, 108 kílógrömm flutt til landsins með súrálsskipi frá Brasilíu. Greinin byggir á ónafngreindum heimildum fréttastofu og lýsir handtökum, húsleitum og verðmæ…

Einkunn Vitans: 7/10
Gagnrýni Vitans

Greinin nær vel utan um stóra frétt og setur hana í sögulegt samhengi með samanburði við fyrri mál, sem er gott. Skipið er nafngreint, dagsetning komu þess tilgreind og áfangastaður skýrður. Það styrkir sannreynanleikagildi fréttarinnar verulega; lesandi getur leitað uppi skipahreyfingar Koznitza og staðfest legu þess. Á móti kemur að meginstoðir fréttarinnar, einkum verðmat á efnunum og fullyrðingin um að aldrei hafi sést smygl af þessu tagi, hvíla alfarið á ónafngreindum heimildum fréttastofu. Lögreglan er ekki beinlínis vitnuð í greininni og enginn talsmaður lögreglunnar er nafngreindur. Sú staðreynd að verjendur hinna grunuðu hafa ekki fengið upplýsingar er áhugaverð en kemur ekki frá nafngreindum verjanda. Einnig er tiltekið að rannsakendur hafi sent ljósmyndir til annarra lögreglumanna, en engin heimild er nefnd þar. Þetta er ásættanlegt í bráðafrétt á fyrstu stigum rannsóknar, en heildarmyndin er sú að fréttaflutningurinn byggist á einum ónafngreindum heimildaklasa. Framsetningin er nær hlutlæg; engin pólitísk slagsíða er greinanleg.

ruv.is 2026-06-30 13:43

„Munum grípa til allra aðgerða ef á reynir“

Frétt um viðbrögð stjórnvalda vegna komu skipsins Bandero til Íslands, þar sem dómsmálaráðherra leggur áherslu á öryggi sjófarenda. Greinin byggir á beinum tilvitnunum í ráðherra, framkvæmdastjóra Olí…

Einkunn Vitans: 7/10
Gagnrýni Vitans

Greinin stendur vel hvað varðar fjölbreytni heimilda: vitnað er beint í dómsmálaráðherra, framkvæmdastjóra Olíudreifingar, upplýsingafulltrúa Landhelgisgæslunnar og óbeint í Kristján Loftsson hjá Hval hf. í gegnum Morgunblaðið. Staðsetning Bandero er rakin til heimilda fréttastofu, sem er heiðarleg tilvísun þótt hún sé ónafngreind. Jákvætt er að nefnd eru samtök sem gagnrýna aðgerðirnar, Dýraverndarsamband Íslands og Hvalavinir, en veikleikinn er sá að engin bein sjónarmið þeirra eða fulltrúa Paul Watson-samtakanna koma fram í greininni sjálfri. Ráðherra fær rúman vettvang til að skilgreina málið sem öryggisspurningu en enginn sérfræðingur eða gagnrýnandi fær sams konar rými til að draga þá framsetningu í efa. Kristján Loftsson kemst að orði á nokkuð niðrandi hátt um andstæðinga hvalveiða og greinin endurspeglar það án þess að jafnvægi sé reynt. Þetta er hefðbundin frétt, ekki djúpgefin greining, og sinnir skyldu sinni þokkalega; skorturinn á gagnaðilasjónarmiðum er þó áberandi þegar umdeilt mál er til umfjöllunar.

mbl.is 2026-06-30 13:56

Lágt hlutfall kennara með sérhæfingu

Frétt um niðurstöður könnunar mennta- og barnamálaráðuneytisins á sérhæfingu grunnskólakennara. Greinin byggir nær alfarið á tilkynningu ráðuneytisins og inniheldur tölulegar niðurstöður eftir námsgre…

Einkunn Vitans: 7/10
Gagnrýni Vitans

Greinin er dæmigerð tilkynningafrétt þar sem gögn mennta- og barnamálaráðuneytisins eru endursögð af nákvæmni. Tölulegar niðurstöður eru skýrar og sannreynanlegar hjá ráðuneytinu sjálfu, og framsetningin er hlutlæg. Það sem vantar er sjálfstæð blaðamennska: enginn sérfræðingur, kennari, skólastjóri eða fulltrúi kennarastéttarfélaga fær að tjá sig um niðurstöðurnar eða setja þær í samhengi. Sérstaklega hefði verið eðlilegt að leita til Kennarasambands Íslands eða sveitarfélaga á landsbyggðinni, þar sem hlutföllin eru lægst. Greinin er þó ekki villandi; hún flytur raunveruleg gögn frá nafngreindri opinberri heimild og varast að draga of sterkar ályktanir, meðal annars með þeim fyrirvara að niðurstöðurnar sýni ekki einar og sér orsakasamhengi. Þetta er heiðarleg en einsleit frétt sem hefði orðið betri með fjölbreyttari röddum.

ruv.is 2026-06-30 16:53

Fjarheilbrigðisþjónusta verði óháð búsetu

Stutt frétt um skýrslu starfshóps um fjarheilbrigðisþjónustu sem skilað var til heilbrigðisráðherra. Greinin byggir á opinberum heimildum, þ.e. skýrslu starfshóps og drögum að reglugerð í samráðsgátt,…

Einkunn Vitans: 7/10
Gagnrýni Vitans

Greinin vísar í tvær sannreynanlegar heimildir: skýrslu starfshópsins og drög að reglugerð sem liggja frammi í samráðsgátt. Þetta eru gildar opinberar heimildir. Hins vegar er efnisleg umfjöllun afar grunn; tillögur starfshópsins eru teknar saman í nokkrum setningum án þess að spurt sé hvað þær fela í sér í framkvæmd, hvort fjármögnun liggi raunverulega fyrir, eða hvaða viðbrögð aðrir aðilar, svo sem heilbrigðisstofnanir eða sveitarfélög á landsbyggðinni, hafi haft. Ekkert kemur fram um hvernig fjarheilbrigðisþjónusta hefur þróast hingað til eða hvaða áskoranir hafa reynst mestar. Fréttinni er stillt upp sem hlutlausri, en hún er í raun einungis samantekt á kröfum og tillögum starfshópsins; engin gagnrýnin rödd kemur til skjalanna. Fyrir svona stutta yfirlit er þetta viðunandi en vægast sagt lítið metnaðarfullt.